పుణ్యక్షేత్రంలో పుట్టినరోజు : భండారు శ్రీనివాసరావు

  

మా రెండో అన్నయ్య రామచంద్రరావు గారి పుట్టిన రోజు దైవ సన్నిధిలో జరుపుకోవాలని ఈరోజు బయలుదేరి యాదగిరిగుట్ట వెడుతున్నాము. రెండేళ్ల క్రితం పుట్టిన రోజున, ఇదే రోజు  కాశీ పుణ్యక్షేత్రంలో ఉన్నాము.

సెప్టెంబర్, 2024.

ఎనభయ్ ఏళ్ళ జీవితంలో నేను కాశీ వెళ్ళింది నాలుగంటే నాలుగు సార్లు. చాలా సార్లు ఎవరో వెడుతూ రమ్మంటే తోడు వెళ్లినట్టు వెళ్లి తిరిగి రావడమే. ఒకసారి మాత్రం మా అమ్మగారి మరణానంతర అంత్యక్రియలు అక్కడ జరపాలని మా పెద్దన్నయ్య నిర్ణయించడంతో మా కుటుంబంలో పెద్దలు, పిన్నలం అందరం కలిసి, ముప్పయి మందిమి రైల్లో కాశీ, ప్రయాగ, గయ క్షేత్రాలకు వెళ్లి వారానికి పైగా అక్కడే గడిపాము.  యాత్రకు యాత్రకు నడుమ పదేళ్ల వ్యవధానం వున్నా కూడా ఎప్పుడు వెళ్ళినా, కాశీ ఎలాంటి మార్పు లేకుండా ఒకే తీరున వుంది. ప్రతిసారీ ఆంధ్ర ఆశ్రమంలోనే మా బస.

రెండేళ్ల క్రితం కాశీ వెళ్ళినప్పుడు మేము మూడు రోజులు బస చేసింది చెన్నైకి చెందిన ప్రముఖ నగల వ్యాపార సంస్థ GRT ఆధ్వర్యంలో నిర్వహిస్తున్న అతిథి భవనంలో. ఎయిర్పోర్ట్ నుంచి అక్కడికి కారులో గంట ప్రయాణం. సెప్టెంబరు 29 సాయంత్రం లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం బయటకు రాగానే, యాత్ర ఆరంభం అదిరింది. ట్రావెల్స్ తరపున కొందరు వచ్చి, హైదరాబాదు నుంచి వచ్చిన మా పద్నాలుగు మందికి మెళ్ళో దండలు వేసి మరీ స్వాగతం చెప్పారు, ఏదో స్టార్ హోటల్ మర్యాదల మాదిరిగా.

సిద్ధంగా వుంచిన మూడు ఇన్నోవా కార్లలో జీ ఆర్ టి గెస్ట్ హౌస్ కి చేరాము. భవనం మొత్తం గ్రానైట్ తో తీర్చి దిద్దారు. ఎక్కడ చూసినా అంతా గ్రానైట్ మయం. లోపలకు అడుగుపెట్టగానే గ్రానైట్ తో నిర్మించిన చిన్న వినాయకుడి గుడి. స్వామికి దణ్ణం పెట్టుకుని, పక్కనే గ్రానైట్ ఫ్రేం తో వున్న పెద్ద లిఫ్ట్ లో మాకు కేటాయించిన నాలుగో అంతస్తుకు చేరాము. చివరికి మంచాలు కూడా గ్రానైట్ వే కావడం విశేషం. పరుపులు, దిండ్లు మాత్రం మామూలువే. మా అందరికీ ఒకే అంతస్తులో గదులు ఇచ్చారు. ప్రతి గదిలో మూడు పడకలు. చక్కటి ఏసీ సదుపాయం. వారణాసిలో అక్టోబర్ మాసంలో అంతటి వేడి వాతావరణం వుంటుందని అస్సలు ఊహించలేదు.

GRT గెస్ట్ హౌస్ లో బస చేసినవారికి ఉదయం బెడ్ కాఫీ, తరువాత కాసేపటికి బ్రేక్ ఫాస్ట్, లంచ్, సాయంత్రం కాఫీ/ టీ, రాత్రి డిన్నర్ ఉచితం. గది అద్దె రోజుకు 1680 రూపాయలు. అయితే అన్నీ టైము ప్రకారం జరుగుతాయి. కొంచెం ముందుగా కానీ, కాస్త ఆలస్యం అయినా కానీ సర్వీసు వుండదు. బయటకు పోవాల్సిందే. డైనింగ్ హాల్, కుర్చీలు, బల్లలు అన్నీ శుభ్రంగా వున్నాయి. వంటలు రుచిగా, శుచిగా తయారు చేశారు. వేడివేడిగా అన్నం, ఒక కూర, పప్పు, పాయసం, సాంబారు, రసం. బ్రేక్ ఫాస్ట్ లో ఊతప్పం, దోసె, చట్నీ సాంబారు. సాంబారు మాత్రం తప్పనిసరి. చెన్నై వంటవాళ్లు కాబట్టి సాంబారు రుచి స్పెషల్. బఫే పద్దతి. వడ్డన చేసే వాళ్ళు నవ్వు మొహంతో ఏదీ కాదనకుండా, లేదనకుండా అందర్నీ ఒకే మాదిరిగా కనుక్కున్నారు.

మా కాశీ ప్రయాణానికి ఒక కారణం వుంది. సెప్టెంబర్ 30 మా అన్నయ్య రామచంద్ర రావు గారి పుట్టిన రోజు. ఆ రోజున కాశీ వెళ్లి విశ్వేశ్వరుడి దర్శనం చేసుకోవాలి అనే ఆకాంక్షతో పెట్టుకున్న యాత్ర ఇది. ఆ రాత్రి గెస్ట్ హౌస్ లోనే సింపుల్ గా కేక్ కట్ చేయించి, కుటుంబ సభ్యులు అందరం మా అన్నావదినల ఆశీర్వాదం తీసుకున్నాం.

ఆన్ లైన్లో ముందుగానే బుక్ చేసిన హారతి దర్శనం కోసం అర్థరాత్రి రెండు గంటలకు కాశీ విశ్వేశ్వరుడి దేవాలయానికి వెళ్ళాము. అలాగే పక్కనే అమ్మవారి దర్శనం. ఈ దర్శనం కోసం బుక్ చేసుకున్న వాళ్ళు వెయ్యికి మించరు. కొంచెం క్యూ పద్దతి పాటిస్తే, తోపులాట లేకుండా పదిహేను ఇరవై నిమిషాల్లో అందరికీ చక్కటి దర్శనం లభించేది. గర్భగుడిలో లింగాన్ని చేతితో తాకి, స్పర్శ దర్శనం చేసి బయటకు వచ్చాము.

ముప్పయ్యేళ్ల క్రితం మాదిరిగా కాకుండా ఆలయ ప్రాంగణాన్ని విశాలంగా తీర్చి దిద్దారు. గర్భగుడిలో తోపులాట గురించి కాస్త అసహనం వ్యక్తం చేసిన వారిని, మరో వైపు దేవుడ్ని దర్శించిన తృప్తితో, భక్తి పారవశ్యంతో బయటకు వచ్చిన వారిని ఒకే కంటితో చూస్తే ఒక సత్యం బోధపడింది. ఏదో గొప్పగా జరుగుతుందని ఊహించుకుని వచ్చిన వారు మొదటి రకం. వారికి దేవుడి మీద కంటే కూడా పరిసరాలను గమనించడంలోనే ఆసక్తి జాస్తి. ఇందులో నాబోటి వాళ్ళు కూడా వున్నారు. పొతే, మా బృందంలోనే చాలామంది, అలాగే భక్తుల్లో అనేకులు చక్కటి దర్శనం లభించింది అనే తృప్తితో గుడి నుంచి బయటకు వచ్చారు. ఎందుకంటే వారి దృష్టి ఆ దేవదేవుడిపైనే లగ్నమై వుంది. అర్ధనిమీలిత నేత్రాలతో శివ స్తోత్రాలు బిగ్గరగా చదువుతూ సాగుతున్న వారిని చూస్తే, వీరు కదా నిజమైన భక్తులు అనే భావన కలిగింది.

గంగమ్మ తల్లి వరద మీద వున్న కారణంగా బోట్లు తిరగడం లేదు అనే సమాచారం కొంత నిరాశ పరిచింది. బోటు నుంచి గంగా హారతి చూసే అవకాశం లేదు. చిన్న చిన్న సందుల్లో వెళ్లి చూసే ప్రయత్నం చేశాము. పితృ పక్షాల సమయం ఏమో తెలియదు, శివుడికి ప్రీతికరమైన సోమవారం మహత్యమో తెలియదు, ఊరి మీద ఊరు పడ్డట్టు ఎక్కడ చూసినా భక్త జన సందోహం. అంత జనంలో ఇంత మందిమి, అందులో ఒక చంటి పిల్ల మా మనుమరాలు జీవిక తప్పిపోకుండా చూసుకోవడం మరో పెద్ద సమస్య.

దేవాలయ సందర్శన అనేది ఒక పర్యాటక వ్యవహారంలా కాకుండా ఆధ్యాత్మిక కోణంలో చూస్తే పరిసరాలు కనపడవు, దేవుడు తప్ప. అలా కాకుండా విహార యాత్ర మాదిరిగానో, వీ. వీ. ఐ. పీ దర్శనాలు చేసుకునే ఇతరులతోనో పోల్చి చూసుకోవడంతోనే సరిపెడితే పరిసరాలు కనపడతాయి కానీ, దేవుడు కనపడడు అనేవారు మా పెద్దన్నయ్య పర్వతాలరావు గారు. కానీ జర్నలిస్టు బుద్ధి కదా! కనపడకూడనివి మాత్రమే కనపడతాయి. దుర్గంధ భూయిష్టంగా వున్నఆ సందులన్నీ ఫోటో తీయాలనే తలంపు బలవంతాన మానుకున్నాను. పైగా మర్నాడే స్వచ్చభారత్ వార్షికోత్సవం. భక్తుల ఓరిమి మీద అధికారులకు పూర్తి నమ్మకం. పైగా సెక్యూరిటీ జోన్ కారణమా అన్నది తెలియదు, మొబైల్ ఫోన్లకు కనెక్టివిటీ సమస్య. గుంపులో తప్పిపోతే ఒకరినొకరం కలుసుకోవడం ఇబ్బంది. అంచేత వెంటనే బయలుదేరి గెస్ట్ హౌస్ కు వచ్చేశాము.

మర్నాడు అయోధ్య ప్రయాణం. దాదాపు అయిదు గంటలు రోడ్డు మార్గంలో. దోవలో వరసగా అనేక ఫ్లై ఓవర్లు నిర్మించారు. ఒకే రహదారిపై అన్ని ఫ్లై ఓవర్లు వరుసగా అనేక చోట్ల నిర్మించడం ఆశ్చర్యం అనిపించింది. అటూ ఇటూ కలిపి నాలుగు లేన్ల రోడ్డు. మధ్యలో ఓ యాభయ్ కిలోమీటర్లు సింగిల్ రోడ్డు.

కాశీలో మాదిరిగానే అయోధ్యలో కూడా గుడి చుట్టుపక్కల ఇరుకు సందులు.

మాకిచ్చిన టైం స్లాట్ ఒంటి గంట నుంచి మూడు. సమయానికి చేరగలుగుతామా లేదా అనే సందేహం. మా అన్నయ్య కుమారుడు సుభాష్ జీఎస్టీలో ఉన్నతాధికారి. ట్రాఫిక్ పోలీసులను ఒప్పించి దగ్గరి దారిలో తీసుకు వెళ్ళడం వల్ల సరిగ్గా మా స్లాట్ టైం ముగిసే లోగా గుడికి చేరగలిగాము.

ముందుగానే టిక్కెట్లు ఆన్ లైన్లో బుక్ చేసుకున్నoదు వల్ల శ్రమ లేకుండా బాల రాముడి దర్శనం సులభంగా, చాలా త్వరితంగా జరిగింది. 75 ఏళ్లు నిండిన మాలో ఆరుగురికి ఉచిత వీల్ చైర్ సౌకర్యం లభించింది. మాలో కొందరు రెండో మారు కూడా దర్శనం చేసుకున్నారు. అక్కడ ఇంకా నిర్మాణాలు జరుగుతున్నాయి. అవన్నీ పూర్తయిన నాడు, అయోధ్య రామమందిరం కన్నుల పండువగా తయారవుతుంది. తర్వాత అయోధ్యలో కొత్తగా నిర్మించిన స్టార్ హోటల్ ‘రామాయణం’లో భోజనాలు చేసి మళ్ళీ కాశీ చేరే సరికి బాగా పొద్దు పోయింది.

మర్నాడే తిరుగు ప్రయాణం. ఈలోగా ఒక కబురు తెలిసింది. గంగలో పడవలపై ఆంక్షలు తీసేసారు అని. వెంటనే పోలోమంటూ బయలుదేరి కేదార్ ఘాట్ చేరుకుని ఒక మోటారు బోటులో అన్ని ఘాట్లు చూసుకుంటూ గంగలో కలయ తిరిగాము. చుట్టూ గంగ పారుతూ వున్నా కూడా,  ప్రతి ఒక్కరికీ ఆ ఎండలో దిగ చెమటలు పట్టాయి. ఒకళ్లిద్దరం తప్పిస్తే మిగిలిన వాళ్ళు అందరూ బోటు దిగగానే గంగలో స్నానాలు చేశారు. గ్రీన్ ఆటోలు (బ్యాటరీతో నడిచేవి) పట్టుకుని అందరం గెస్ట్ హౌస్ కి తిరిగి వచ్చేసరికి ఫ్లయిట్ టైమ్ అయింది. పన్నెండున్నర తర్వాత కానీ, గెస్ట్ హౌస్ లో లంచ్ మొదలు కాదు. నిరాహారంగానే బయలుదేరి కార్లు ఎక్కి కూర్చున్నాము. ఇంతలో ఒకతను పరిగెత్తుకుంటూ వచ్చి, కాశీకి వచ్చి భోజనం చేయకుండా వెళ్ళడానికి వీలులేదు, మీకు అయిదు నిమిషాల్లో అన్నం వడ్డిస్తాను, రండి అని పిలిచాడు. అతని పేరు ముత్తు. గెస్ట్ హౌస్ క్యాంటీన్ ఇన్చార్జి.

మాతా అన్నపూర్ణేశ్వరి దయ, మన ప్రాప్తం అనుకుంటూ వెళ్లి, వేడి వేడిగా వడ్డించిన భోజనాలు చేసి ఎయిర్ పోర్ట్ చేరుకున్నాము. అసాధ్యం అనుకున్న గంగాస్నానంతో పాటు అన్నపూర్ణమ్మ తల్లి ప్రసాదం కూడా దొరకడం మా అదృష్టం.

ఇళ్ళల్లో కళ్ళముందే పెరిగి పెద్దయిన పిల్లలు, తమ తలితండ్రులకు ఒక దశలో కుడి భుజం అవుతారు. భుజాలు ఒక్కటే కాదు, కాళ్ళూ చేతులు కళ్ళూ అన్నీ వాళ్ళే అనడానికి మా ఈ కాశీ యాత్రే ఉదాహరణ. మా రెండో అన్నయ్య రామచంద్రరావు గారు, మా వదిన విమలాదేవి గారు ఈ విషయంలో మహా అదృష్టవంతులు. వెళ్లిన గ్రూపులో దెబ్బయి దాటిన వాళ్ళం ఆరుగురం వున్నాం. మా అన్నయ్య పిల్లలు జవహర్, సుభాష్, లాల్, వారి భార్యలు రేణు, హేమ, దీప, మా కోడలు నిషా, మా మేనల్లుడు రామచంద్రం భార్య కరుణ అస్తమానం వాళ్ళు కష్టపడుతూ, మేము ఏమాత్రం కష్టపడకుండా కనిపెట్టి చూసారు. వాళ్ళూ మరీ చిన్నవాళ్లేమీ కాదు, కానీ పెద్ద మనసున్న వాళ్ళు.

హైదరాబాదు నుంచి ఎప్పటికప్పుడు మా యోగ క్షేమాలు కనుక్కుంటూ అప్పటికప్పుడు అవసరమైన సాయం, లోకల్ ట్రాన్స్పోర్ట్, గంగలో తిరగడానికి బోటు వంటివి ఏర్పాటు చేసిన మరో గొప్ప వ్యక్తి వున్నారు. వారి పేరు రమేష్ గారు. మా అన్నయ్య పెద్ద కుమారుడు జవహర్ వియ్యంకులు. వీరందరికీ ఎన్ని ధన్యవాదాలు చెప్పినా సరిపోదు.

పోతే, రెండేళ్ల పైచిలుకు వయసున్న నా మనుమరాలు జీవిక అర్ధరాత్రి లేపినా, ఏడిపించకుండా లేచి బుద్దిగా స్నానం చేసి గుడికి వచ్చింది. వీల్ చైర్ లో నాతో పాటు కూర్చోమన్నా వినకుండా అంతంత దూరాలు నడిచే తిరిగింది.

వీటన్నిటి వెనుక మనకు తెలియని అర్థం కాని ఏదో అదృశ్య శక్తి వుంది అనుకోవడంలో తప్పేమీ లేదు.

అలాగే అనుకుంటూ యాత్ర పూర్తి చేసుకుని, తిరిగి ఇండిగో ఎక్కి ముందు అనుకున్న విధంగానే అక్టోబర్ రెండో తేదీ సాయంత్రానికి క్షేమంగా అందరం హైదరాబాద్ చేరాము.

తోకటపా:

అయోధ్య వెళ్ళినప్పుడు నా కోడలు నిషా, మాకు ఎవరికీ తెలియకుండా, కూతురు జీవికను వెంటబెట్టుకుని వెళ్లి చనిపోయిన నా భార్య నిర్మల, నా కుమారుడు సంతోష్ పేరిట అక్కడి అన్నదాన క్షేత్రానికి విరాళం ఇచ్చింది. విచిత్రం ఏమిటంటే ఆ క్షేత్రం వారు  అన్నదానం చేయడమే కాకుండా ఆ వీడియోను పంపారు.  

 

Note: అయోధ్యలో నిర్మాణాలు అప్పటికి ఇంకా పూర్తి కానందువల్ల ఈ కార్యక్రమాలను తాత్కాలిక షెడ్లలో నిర్వహిస్తున్నారు.

 

కింది ఫోటో :

కాశీ యాత్రలో మా కుటుంబం

అయాం ఎ బిగ్ జీరో : (360): భండారు శ్రీనివాసరావు

 

ఉద్యోగంతో ఆటలు

ఆలిండియా రేడియోలో ఉద్యోగాన్ని ఆడుతూ పాడుతూనే కాదు, ఓ ఆటలా కూడా చేశాను. అలా ఏడాది రెండేళ్లు కాదు, దాదాపు మూడు దశాబ్దాలు. అవన్నీ ఇప్పుడు తలచుకుంటే నవ్వు వస్తుంది, చిన్నతనమూ అనిపిస్తుంది.

జలగం వెంగళరావు గారు కేంద్ర మంత్రిగా వున్నప్పుడు, అప్పుడు ఖమ్మం టౌన్ కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు, నా మేనల్లుడు అయిన కౌటూరి దుర్గాప్రసాద్ తో కలిసి, హైదరాబాదు, ద్వారకాపురి కాలనీలో వారి ఇంటికి వెళ్లాను. లోకయ్య ( వెంగళరావు గారి నమ్మిన బంటు) మమ్మల్ని చూడగానే లోపలకు తీసుకు వెళ్ళాడు.

వెంగళరావు గారు అప్పుడే బ్రేక్ ఫాస్ట్ చేయబోతూ మమ్మల్ని కూడా తనతో కూర్చోబెట్టుకున్నారు. ఈ లోపల ఉద్యోగ ధర్మంగా ఏదో అడగడం, ఆయన చెప్పడం జరిగింది. నేను వారి ఇంటినుంచే ఎస్టీడీ ఫోనులో విజయవాడ ఆలిండియా రేడియోకి చెప్పాను. న్యూస్ ఎడిటర్ ఆర్వీవీ కృష్ణారావు గారు రిసీవ్ చేసుకున్నారు. మేము టిఫిన్ చేస్తుండగానే రేడియోలో ఉదయం ప్రాంతీయ వార్తలు మొదలయ్యాయి. మొదటి హెడ్ లైన్ వెంగళరావు గారి వార్తతోనే మొదలయింది. అది విని ఆయన గారు ఆశ్చర్యంగా, ‘అరె! అప్పుడే ఎలా వచ్చింది, నేనింకా సాయంత్రం వార్తలు అనుకున్నా’ అన్నారు.

ఏ. మదన్ మోహన్ గారు వైద్య ఆరోగ్యశాఖ మంత్రి. రాజ్ భవన్ రోడ్డులో ఓ ప్రభుత్వ భవనంలో వుండే వారు. మంచి ఆతిథ్యానికి పెట్టింది పేరు. అలా ఒకరోజు ఆయన ఇంట్లో కాలక్షేపం చేస్తుండగా, రేడియోలో వివిధ భారతిలో శ్రోతలు కోరిన పాటలు వేస్తున్నారు. నేను ఆయన పిల్లల పేర్లు అడిగి తెలుసుకుని, తరువాతి పాటలో ఆ పేర్లు చెప్పాల్సిందని మా డ్యూటీ రూముకు ఫోన్ చేసి చెప్పాను. మదన్ మోహన్ గారింట్లో ఓ చక్కటి పెంపుడు కుక్క వుంది. దాని పేరు పింకీ అనుకుంటా. ఆ పేరు కూడా చెప్పాను.

వెంటనే ఆ పేర్లన్నీ రేడియోలో వచ్చాయి. మదన్ మోహన్ గారు ఆ రోజు ఎంత సంతోషపడ్డారో, తన పెంపుడు కుక్క పేరు కూడా రేడియోలో వచ్చినందుకు.

డబ్బు ఊరికే రాదు – భండారు శ్రీనివాసరావు

 

‘ఆ కంప్యూటర్ ముందు కూర్చుని వేళ్ళు నొప్పులు పుట్టేటట్టు టైప్ చేస్తుంటారు, ఏం లాభం’ అని బాధ పడేది మా ఆవిడ. ఇప్పుడు వుండి వుంటే ఈ వార్త విని  కొంత సంతోషించి వుండేదేమో.

FACEBOOK (META)  యాజమాన్యం మే నెల నుంచి నా కష్టాన్ని డాలర్లలో లెక్క కట్టి, కొంత సొమ్ము అమెరికా పన్నుల కింద కత్తిరించి, మరి  కొంత డబ్బు నా బ్యాంకు ఖాతాకు జమ చేశాడు. ఎంత అన్నది ముఖ్యం కాదు.

గుర్తింపు దొరికింది, అదీ సంతోషం.

Dear Customer,

Thank you for banking with State Bank of India.

Your account has been credited for NEFT received as per the details given below

Credited to Your A/c:	XX1410
Amount:	INR 2,528.05
UTR No.:	CITIN26734003639
Date:	24/09/2026
Sent by:	GLOBAL REMITTANCE-OTHERS
దీనికి ముందు మేత నుంచి ఒక మెయిల్ వచ్చింది. మీకిన్ని డాలర్లు పంపుతున్నాము, అందులో USA పన్నుల కింద ఇన్ని డాలర్లు మినహాయించు కొంటున్నాము అని వివరాలు వివరంగా తెలియ చేసారు. సంతోషం. గోదావరిలో ఎన్ని నీళ్లున్నా మనం గిన్నె తీసుకువెడితే, గిన్నెడు, బిందె తీసుకువెడితే బిందెడు. అంతా ప్రాప్తం!   (24-09-2026)

అయాం ఎ బిగ్ జీరో (359) : భండారు శ్రీనివాసరావు

 

ఫస్టు తారీకు

1987 లో మాస్కో వెళ్ళేవరకు మా ఇంటిల్లిపాదికీ చిరపరిచితమైన పదం, ఈ ఫస్టు తారీకు. అందరం చకోర పక్షుల్లా ఎదురుచూసే రోజును ఎలా మరచిపోగలం!

చేసేది సెంట్రల్ గవర్నమెంట్ కొలువు కాబట్టి నెల జీతం ఏనెలకానెల నెలాఖరురోజున ఇచ్చేవాళ్ళు. (అదేమిటో చిత్రం, రిటైర్ అయిన తర్వాత పించను డబ్బులు ఠంచనుగా చాలా ముందస్తుగానే ప్రతి నెలా 27 కల్లా బ్యాంకులో క్రెడిట్

చేస్తున్నారు)

గతంలో సూర్యుడు ఎటు పొడిచినా సరే మేము నలుగురం అంటే నేనూ మా ఆవిడా ఇద్దరు పిల్లలు, ఫస్ట్ తారీకు సాయంత్రం మొదటి ఆట ఏదో ఒక సినిమా చూడాల్సిందే. హిమాయత్ నగర్ మినర్వా ( బ్లూ ఫాక్స్) లో భోజనం చేయాల్సిందే. ఆ రోజు తప్పిందంటే మళ్ళీ నెల రోజులు, ఫస్ట్ తారీఖు కోసం రోజులు లెక్కపెట్టుకుంటూ ఆగాల్సిందే. ఎదురు చూడాల్సిందే. ఎందుకంటే మళ్ళీ మర్నాటి నుంచే మా ఇంట్లో నెలాఖరు మొదలు కాబట్టి.

మాస్కో వెళ్ళిన కొత్తల్లో ఏమో కానీ, ఆ తరవాత్తరవాత అక్కడ ఫస్ట్ తారీకు అనే మాటే మరచిపోయాము. గమ్మత్తేమిటంటే అక్కడ నెలకు ముప్పయి రోజులు మాకు ప్రతి రోజూ ఫస్ట్ తారీకు మాదిరిగానే గడిచిపోయేవి డబ్బులకు ఏమాత్రం కొరత లేకుండా. అక్కడ సమస్య డబ్బులు లేకపోవడం కాదు, వున్న డబ్బులు ఖర్చు చేయడం ఎల్లా అన్నది. అక్కడి డబ్బులు అక్కడే ఖర్చు చేయాలి. అందుకోసం కనపడ్డవన్నీ కొనే వాళ్ళం, పెద్దపెద్ద క్యూల్లో నిలబడి.

ఆ రష్యన్ రూబుళ్ళు ఇండియా తెచ్చుకున్నా మన దగ్గర అవి ఎందుకూ పనికి రావు. మాస్కోలో మా రష్యన్ స్నేహితుడు ఫిలిపెంకో, రూబుళ్ళని ‘తాయిలెత్నయా బుమాగో’ (టాయిలెట్ పేపర్) అని అపహాస్యం చేసేవాడు.

అయిదేళ్ళ తర్వాత, మాస్కో నుంచి తిరిగొచ్చిన పిదప, కధ మళ్ళీ షరా మామూలే. కాకపొతే, కొత్తగా వచ్చిన క్రెడిట్ కార్డులు మళ్ళీ మొదటి తారీకును మరచిపోయేలా చేసాయి కానీ, ఆ తరవాత కాలంలో, టిక్కెట్టు కొనకుండానే నరకాన్ని కూడా చూపించాయి. ఈ కార్డులు అనేవి లేకపోతే నాకసలు బీపీ అనే జబ్బు వచ్చేది కాదని మా ఆవిడ దృఢ విశ్వాసం.

2005 లో రిటైర్ అయిన తర్వాత, పాత రోజుల్ని రివైండ్ చేసే పనిలో పడ్డాము. పించను డబ్బులు బ్యాంకులో పడగానే, నెట్లో సినిమా టిక్కెట్లు బుక్ చేసుకుని, ఉబెర్ లో బయలుదేరి వెళ్లి మల్టీప్లెక్స్ లో ఖాళీగా వున్న హాల్లో ఏదో ఒక సినిమా చూసేసి, ఎంచక్కా హోటల్లో భోజనం చేసేసి, ఉబెర్లో పడి ఇంటికి చేరేవాళ్ళం.

కాకపొతే అప్పుడు నలుగురం, ఇప్పుడు ఇద్దరం.

ఆ ఇద్దరం, ఒకరికొకరం చెరిసగం అని అనుకున్నా. కానీ మరీ ఇలా సగంలో సగమైపోతానని ఏనాడూ ఊహించలేదు.

ఇప్పుడా తిరుగుళ్ళు కూడా లేవు, ఇంట్లో కూచుని ఉబుసుపోక ఊసులు రాసుకోవడం తప్ప వేరే పనేమీ లేదు.

ఆయా రాజకీయ పార్టీల అభిమానుల పుణ్యమా అని, భయంకరమైన వారి కామెంట్లు భరించే ఓపిక లేక టీవీ చర్చలకు కూడా మంగళం పాడాను.

కింది ఫోటో:

యాభయ్ ఏళ్ళ పైచిలుకు నా పాత్రికేయ వృత్తిని కొందరు మిత్రులు గుర్తించి, మెచ్చుకుని అయాచితంగా కప్పిన మేకతోళ్ళు. వాళ్లకు కృతజ్ఞతలు

(24-09-2026)

I Am a Big Zero (358): Bhandaru Srinivasa Rao

 

 

Life consists of a collection of different events. Among them, the most terrifying and unbearable is death.

One day in 2015.

“Shastri garu’s wife is not doing well. She may not have even a few hours left.”

That was a phone call from Dr. Bobby, my cousin, who worked at Apollo Hospital. By the time I reached the hospital that afternoon, it was all over.

She had actually been healthier than Shastri garu. She had never suffered from any serious illness, nor had she caused anyone trouble because of ill health. A few years earlier, my wife and I had travelled to Kashi with Shastri garu and his wife, Punyavati garu. Both of them loved visiting pilgrimage sites. We did not have the energy for such trips. Home was our Kailash. After they persuaded us a great deal, we went with them once and returned feeling that we, too, had made a pilgrimage.

In fact, only a few weeks had passed since R.V.V. Krishna Rao garu and I had visited their home and spent some pleasant time with them. Then came this news.

Shastri garu had retired as the Director of All India Radio in Hyderabad. Hardly anyone would recognise the name Vemuri Viswanatha Shastri. But everyone knew V.V. Shastri.

At the hospital, their son-in-law Sriram was taking care of the bills and other formalities. He said it would take a few hours before they could hand over the “body.” Until a short while earlier, she had been Punyavati. Now they were calling her a “body.”

A person remains a person only as long as life remains. Once that little bit of life leaves, what remains is just another “log” to be placed on the funeral pyre. That is all.

I took Shastri garu aside. We found a place and sat down. I thought he might cry. Instead, he began to speak. Everything he said was stark truth. Yet beneath those words lay a philosophy I had never seen before.

“She lived with me for fifty-six years. She left all the comforts for me and shared all the hardships herself. I spent my time throwing my weight around outside and never bothered about how so many girls were growing up at home or how our son was studying. I boasted that I knew everything, but I knew very well that I knew nothing. She has now left me alone, knowing that I know nothing. Apart from shouting at people, I don’t even know how to light a stove. The hospital has taken lakhs from me and handed my wife back into my hands like this. They must have done whatever they could. But did I do whatever I could? That is all I have been thinking about these past few days. My wife, who used to move around the house all day, became unable even to move her hands and legs. I realised that I had never done anything for her. So I started doing everything myself. I would wash her face. I would comb her hair. Why should I hide it from you? I even cleaned her after she passed urine or stool. I am not saying this to make myself look good.”

There were tears in Shastri garu’s eyes. We sat in silence for a while.

It was true. I had known him for many years. Until he retired, he had paid little attention to his home or his wife. After retirement, he never left either his home or his wife behind. Anyone who wanted to meet him had to go to his house. If someone asked him to come out, he would say, “I won’t come. She has to stay alone at home. She gets frightened even  if the power goes off for a while”

“Perhaps I should not have made her serve me all those years. Maybe she left like this because she did not want to make me work for her!” Shastri garu said.

This time, my eyes filled with tears.

Eleven years have passed since that happened.

Another four years went by.

27-03-2019

Over the past two days, two people very dear to us quietly got off the train of life without warning.

One was Padma, the granddaughter of my younger maternal aunt. It is hard to believe that she was fifty-six. She looked much younger. None of our relatives ever saw Padma without a smile on her face.

She would greet everyone with a smile. She would smile as she greeted people. She gave us all those smiles and quietly went somewhere else herself.

The strange thing was that she had no idea that a disease had entered her body and would take her life within ten days. The hospital staff told her family to take her home, saying there was nothing more they could do. Padma did not know this. Believing that she had recovered, she smiled, waved goodbye to everyone on the staff and left.

That was it.

The next day, she was not at home. She was not in this world either.

Even now, like everyone else, I cannot shake the question: can people really die like this?

The second person was Tajuddin. In 2005, he lived in the flat next to ours. He had a small family. They now live somewhere far away. His wife, Anees, worked in a beauty parlour. They had two young daughters, Ragina and Aleja. They were not merely children. They were beautiful little dolls.

When they were little kids, they practically grew up in our home, in the care of  my wife. Taj worked for a private company. At a very young age, both his kidneys failed. Twice a week, he would ride his motorcycle alone from Ellareddyguda to a hospital in Nampally, undergo dialysis and return home.

Power cuts were frequent in those days. If the lift was not working, he would slowly climb three floors by the stairs, exhausted. For a long time, I did not know that he underwent dialysis or that both his kidneys had failed. At other times, he remained remarkably energetic. He adored children.

Tajuddin also died in Hyderabad on the very day Padma passed away.

As a writer once said, “God is the biggest terrorist.”

He takes lives without mercy and without reason, and no one knows whose life he will take or when.

I never imagined that my own situation would become the same within another four months.

Seven years ago, August 2019.

My wife had a fever for two days. It was not even a particularly high fever. Her temperature never crossed 100 degrees.

That morning, I had gone to a television discussion and returned home. Some television people asked me to come again in the evening, but I did not go.

After dinner, before going to bed, we had developed a routine after our second son Santosh and daughter-in-law Nisha  moved to Bengaluru for Jobs. We would play a few rounds of cards and then turn on Alexa and listen to old film songs sung by Ghantasala. That day, she did not ask me to play cards.

She had a headache and asked for Amrutanjan. I was so ignorant that I did not even know where it was kept. She told me where to look. I searched and brought it back, but it was not the right one. She asked me to get Zinda Tilismath instead. She said it would be  beside the framed photograph of my mother. I brought it, but she did not apply anything.

She asked for drinking water. No, she changed her mind and asked for some juice. I gave it to her with my own hands, and she drank a little. Then she became severely breathless.

Unable to bear watching her struggle, I called an ambulance.

When she said she wanted to go to the bathroom and began to stumble, I supported her there and brought her back. By then, the ambulance had arrived.

There was no one else at home. Only the two of us.

I took her to Apollo Hospital.

In forty-eight years of marriage, these were the only services I ever performed for her with my own hands.

Within fifteen minutes of reaching the hospital, they calmly told me that she had died.

Can people really die like this?

(23-09-2026)