11, డిసెంబర్ 2019, బుధవారం

రేడియో రోజులు - 38 - భండారు శ్రీనివాసరావు





(Published in SURYA daily on 11-12-2019, Wednesday)
చంద్రబాబు నాయుడు మొదటిసారి ముఖ్యమంత్రి అయిన రోజులు.
హైదరాబాదులో ఎర్రమంజిల్ కాలనీ నుంచి జూబిలీ హాల్ కు బయలుదేరాను. అసెంబ్లీ సమావేశాలకు ముందు స్పీకర్ సంప్రదాయంగా ఇచ్చే అల్పాహార విందుకు వెళ్ళాలి. రోడ్డు దాటి అవతల వైపు వెళ్ళి ఆటో పట్టుకోవాలి. ఇవతల ఎక్కుదామంటే ఒక్కడూ రాకపోగా సనత్ నగర్ అయితే తీసుకుపోతా అంటాడు. వాళ్ళతో పనికాదనుకుని సగం రోడ్డు దాటాను. ఇంతలో ముఖ్యమంత్రి వస్తున్న దాఖలాగా పోలీసుల హడావిడి కనిపించింది. ట్రాఫిక్ పోలీసులు ఎక్కడివాళ్ళను అక్కడే నిలిపేశారు. దాంతో నేను డివైడర్ మీదనే నిలబడిపోయాను. ఈలోగా సీఎం కాన్వాయ్ రావడం పోవడం క్షణాల్లో జరిగిపోయింది. కాన్వాయ్ వెళ్లడం ఆలశ్యం, రోడ్డుమీద ఎక్కడలేని హడావిడి. అప్పటిదాకా నిలబడిపోయిన వాహనాలన్నీ ఒక్కమారుగా బయలుదేరాయి. అంతా అస్తవ్యస్తం. ఒకదానికొకటి అడ్డం. అడిగే నాధుడు లేదు. అప్పటిదాకా ట్రాఫిక్ కంట్రోల్ చేసిన పోలీసులందరూ మంత్రం వేసినట్టు మాయం అయిపోయారు. సీఎం వెళ్ళగానే తమ డ్యూటీ అయిపోయినట్టు వాళ్ల లెక్క కాబోలు. పోలీసులు మరికొద్ది నిమిషాలు వుండి వాహనాల రాకపోకలు అదుపుచేసి వుంటే ఈ పరిస్తితి వుండేది కాదు. నేను ఆటో పట్టుకుని వెళ్ళేటప్పటికే అల్పాహార విందు మొదలయింది. విందు పూర్తి కావస్తుండగా సీఎం సెక్యూరిటీ అధికారి ఇక్బాల్ నాతో అన్నారు, ‘వస్తుంటే దారిలో డివైడర్ మీద నిలబడ్డ మిమ్మల్ని చూసాము, ఒక్కసారి సీఎం గారిని కలవండి, అని. చంద్రబాబు నన్ను చూస్తూనే వచ్చారా సంతోషం, బ్రేక్ ఫాస్ట్ చేశారా, ఎవరక్కడ, వీరిని కనుక్కోండిఅంటూ రోడ్డు మీద నన్ను గమనించిన విషయాన్ని అన్యాపదేశంగా ప్రస్తావించారు. సిటీలో ట్రాఫిక్ బాగా పెరిగిపోయింది, గట్టిగా ఏదైనా చేయాలి, చూద్దాం అన్నారు.
నేను మళ్ళీ ఇక్బాల్ దగ్గరికి వెళ్లి, 'మరికొద్ది నిమిషాలు పోలీసులు అక్కడ వుంటే కొంపలు మునగవు కదా' అన్నాను. ఆయన నవ్వుతూ, 'అవును మీ సలహా బాగానే వుంది, కమీషనర్ గారితో చెప్పి చూస్తాను' అన్నారు మర్యాదగా.
సలహా బాగానే వుందన్నారు అందరూ. కానీ, ఎన్నేళ్ళు గడిచినా అది పట్టించుకున్నట్టు దాఖలా నాకయితే కనిపించడం లేదు.
ట్రాఫిక్ కు సంబంధించి వై ఎస్ రాజశేఖర రెడ్డితో మరో జ్ఞాపకం వుంది.
హైదరాబాదు ప్రెస్ ఫొటోగ్రాఫర్ల సంఘం వాళ్ళు ఏటా ఒకసారి సోమాజిగూడా ప్రెస్ క్లబ్ లో ఫోటో ఎగ్జిబిషన్ పెడుతూ వుండడం రివాజు. అది జరిగినన్నాళ్ళు ప్రతిరోజూ ఒక అతిధిని ఆహ్వానిస్తుంటారు. అలాగే అప్పుడు ప్రతిపక్ష నాయకుడిగా వున్న వైఎస్ రాజశేఖరరెడ్డిని పిలిచారు. రిసీవ్ చేసుకోవడానికి మేమంతా క్లబ్ మెయిన్ గేటు దగ్గర నిలబడి ఉన్నాము. వైఎస్ కారులో కేవీపీ కూడా వున్నారు. రోడ్డుకు అటువైపు వున్న ఈనాడు మీదుగా వెళ్లి యూ టర్న్ తీసుకుని రావాలి. టర్న్ తీసుకునేలోగానే, సీఎం వస్తున్నారని పోలీసులు ట్రాఫిక్ నిలిపి వేసారు. ఎదురుగా వున్న రోడ్డులో వాహనాల నడుమ నిలిచివున్న వైఎస్ కారుని ఇటువైపునుంచి మేము చూస్తూనే ఉన్నాము. కాసేపట్లో ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు కాన్వాయ్ రావడం, సచివాలయం వైపు దూసుకు పోవడం జరిగింది. ట్రాఫిక్ కదిలింది. మలుపు తీసుకు వచ్చిన వైఎస్ కారు క్లబ్ దగ్గర ఆగకుండా గేటు దగ్గర నిలబడి వున్న మా కళ్ళ ముందే, ముందుకు వెళ్ళిపోయింది. వెంటనే నేను కేవీపీ మొబైల్ కి ఫోను చేశాను. ఆయన అరెరే! బషీర్ బాగ్ ప్రెస్ క్లబ్ అనుకున్నాముఅని నొచ్చుకుంటూ చెప్పారు. ఆ వెంటనే విశ్వేశ్వరయ్య చౌరాస్తాలో మళ్ళీ వెనక్కి తిరిగి క్లబ్ కి చేరుకున్నారు.
ఒకసారి ఏదో ప్రెస్ మీట్ కి వెళ్లి తిరిగి రేడియో స్టేషన్ కు వెడుతున్నాను. లక్డికా పూల్ దగ్గర స్కూటర్ తో సహా ట్రాఫిక్ లో చిక్కుకు పోయాను. ఎంతసేపు చూసినా వాహనాలు కదిలే సూచన కనబడడం లేదు. విసుగనిపించి అటూ ఇటూ చూస్తున్నాను. నా పక్కన ఓ కారు ఆగివుంది. అద్దం వెనుక మనిషిని చూడగానే నా చిరాకంతా పటాపంచలు అయిపొయింది. ఆయన ఎవరో కాదు, రాష్ట్ర పోలీసు డైరెక్టర్ జనరల్ శ్రీ హెచ్.జే. దొర.
ఆఫీసుకు వచ్చిన తర్వాత ఫోన్ చేసి ఏమిటి మీకూ తప్పవా ఈ ట్రాఫిక్ కష్టాలు అని అడిగితే దొరగారు చెప్పిన మాట నాకిప్పటికీ ఓ భగవద్గీత.
నేను ట్రాఫిక్ లో చిక్కుకుంటే మీకు వార్త. కానీ నాకది ఓ పాఠం. ఏదైనా సరిదిద్దాలి అనుకుంటే పనికొచ్చే అనుభవం. అప్పుడు వందల మంది అలాగే చిక్కుకు పోయి వున్నారు. నేనూ  అలాగే. కాకపోతే సెట్లో చెప్పి వెంటనే ట్రాఫిక్ సజావుగా సాగేట్టు చూశాను. 
(ఇంకా వుంది)

9, డిసెంబర్ 2019, సోమవారం

రేడియో రోజులు - 37 - భండారు శ్రీనివాసరావు


ఓ ముప్పయ్యేళ్ళ క్రితం, నేనే నా స్కూటరు కిందపడి కాలు విరగ్గొట్టుకున్నాను.
ఆ విరిగిన కాలుతో ఇంట్లోనే  కాలుక్షేపంచేస్తున్న ఆ రోజుల్లో,  నాకు పొద్దుగడవడం కోసం జ్వాలా పూనికతో ఎంసీఆర్ హెచ్ ఆర్డీ డైరెక్టర్ జనరల్ పీవీఆర్కే ప్రసాద్ గారు, తెలుగు మాతృభాష కాని ఐఏఎస్ ట్రైనీలకి తెలుగు బోధించే పని నాకు అప్పగించారు.  ఇంట్లోనే  వుండి కాలు బయట పెట్టకుండా చేసే సద్యోగం. ఆ ఐ.ఏ.ఎస్. ట్రైనీలు అప్పుడు తాత్కాలికంగా గ్రీన్ లాండ్స్ గెస్ట్ హౌస్ లో వుంటుండేవాళ్ళు. మేము వుండే దుర్గానగర్ కు దగ్గర. అంచేత ఉదయమో, సాయంత్రమో వీలు చేసుకుని ఆ యువ అధికారులు అందరూ మా ఇంటికి వచ్చేవాళ్ళు. చాలా కలివిడిగా వుండేవాళ్ళు. నా దగ్గర నేర్చుకున్న తెలుగు వారికి యెంత ఉపయోగపడిందో తెలియదు కాని పోటీ పరీక్షలు రాసి జీవితంలో అనుకున్నది సాధించిన కొందరు యువకులతో సన్నిహితంగా వుండే అవకాశం మాత్రం నాకు లభించింది. తెలుగు సంగతి అలా పెడితే, మా ఆవిడ మాత్రం వారికి అచ్చ తెలుగు వంటకాలను బాగానే పరిచయం చేసింది. అలాగే, మా ఆవిడ చేసిపెట్టే తెలుగు చిరుతిండ్లకు మాత్రం బాగా అలవాటు పడ్డారు.
వారిలో ఒకరు తదనంతర కాలంలో విజయవాడ సబ్ కలెక్టర్ అయ్యారు. అప్పట్లో కూడా ఇసుకకు బాగా గిరాకీ వుండేది. గిరాకీ వున్నా చోట మాఫియా కూడా వుంటుంది. ఈ యువ అధికారి ఆ మాఫియాకు గొంతులో వెలక్కాయ కావడంతో బదిలీ తప్పలేదు. మంచి అధికారి, నా దగ్గర తెలుగు నేర్చుకున్నాడు అనే భావనతో నా అంతట నేనే వెళ్లి నాటి ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబునాయుడిని  కలిసి చెప్పాను. ఆయన రవీంద్ర భారతిలో జరిగే ప్రజాప్రతినిధులు, మునిసిపల్ అధికారుల సమావేశానికి వెళ్ళే హడావిడిలో వున్నారు. ఆ సమావేశంలో ప్రసంగిస్తూ ముఖ్యమంత్రి చెప్పారు.
ఇంతవరకు మునిసిపల్ కమీషనర్లుగా ఐఏఎస్ అధికారులను నియమించలేదు. మునిసిపాలిటీలలో పరిస్తితులను మెరుగుపరచడానికి ఇప్పుడాపని చేద్దామనుకుంటున్నాను. ముందు ఏలూరుతో మొదలెడతాను. సంజయ్ అని సమర్దుడయిన అధికారిని ఏలూరు మునిసిపల్ కమీషనర్ గా వేస్తున్నాను
సబ్ కలెక్టర్ గా పనిచేసిన అధికారికి మునిసిపల్ కమీషనర్ పదవి ఇష్టమో కాదో నాకు తెలవదు. కానీ, మంచి పనులు చేయడానికి ఆ ఉద్యోగం కూడా పనికి వస్తుంది అని తెలుసు. పైగా సిఎం అంతటి వాడే సమర్ధుడుఅని ఇచ్చిన కితాబు ఇంకా గొప్పది కదా!
 పొతే, బెన్ హర్ మహేష్ ఎక్కా. ఐ.ఏ.ఎస్.
ఆయన్ని చివరిసారి  చూసి కాస్త అటూ ఇటూగా ముప్పయ్యేళ్ళు.  మనిషి రూపం సరే, పేరు కూడా గుర్తులేదు. రాత్రి అన్నంలో వేసుకుంది ఏ కూర అంటే చప్పున చెప్పలేని గొప్ప జ్ఞాపక శక్తి నాది.
ఆ విషయంలో జ్వాలాని మెచ్చుకుని తీరాలి. స్నేహితులు, సన్నిహితులవే కాక అప్పటికప్పుడు పరిచయం అయిన వ్యక్తుల పేర్లు, ఫోను నెంబర్లు అన్నీ ఆయనకి కరతలామలకం. నిజానికి ఆయన ఫోను చేసి చెప్పబట్టే బెన్ హర్ ఎక్కాని కలవడం జరిగింది. నీకు ఆయన తెలుసు, ఐఏఎస్ ప్రోబెషనర్లగా వున్నప్పుడు ఆయన బ్యాచ్ కి నువ్వే తెలుగు పాఠాలు చెప్పావు, మరచిపోయావాఅని కూడా అన్నాడు. నాకయితే ఈ బెన్హర్ మహాశయుల రూపం కూడా గుర్తుకు రాలేదు.
సరే! ఒకరోజు ముందు ఫోను చేసి టైం తీసుకుని, పల్లె ప్రాంతాలలో పేద ప్రజల ఆరోగ్య సంరక్షణ కార్యక్రమాలు రూపొందించే  క్రియ సంస్థ సీఈఓ డాక్టర్ బాలాజీని తీసుకుని సచివాలయానికి వెళ్లాను.
డాక్టర్  బాలాజీ మామేనల్లుడు డాక్టర్ రంగారావు (108, 104 రూపశిల్పి)కు  స్నేహితుడు. పైగా 104 కు సీయీఓగా కూడా పనిచేశారు.
అనుకున్న టైంకి బెన్ హర్ ఎక్కాను వారి ఆఫీసులో కలిశాము. 
గిరిజనుల ఆరోగ్యాలకు సంబంధించిన అంశంపై డాక్టర్ బాలాజీ బెన్ హర్ మహేష్ ఎక్కాకు వివరిస్తున్నారు. మధ్య మధ్యలో బెన్ హర్ ఎక్కా నా వైపు చూస్తున్నారు. నేను కూడా తేరిపార చూసాను కానీ నా దగ్గర తెలుగు నేర్చుకున్న అధికారులు ఎవ్వరూ ఆ క్షణంలో నాకు స్పురణకు రాలేదు. లేచి వస్తున్నప్పుడు బెన్ హర్ నాతో అన్నారు.
నేను, సంజయ్, వెంకటేశం ఇంకా కొంతమందిమి మీ ఇంటికి వచ్చే వాళ్ళం. ఆ రోజుల్లో మీకు కాలు ఫ్రాక్చర్ అయి ఇంట్లో వున్నారు
నాకు లైట్ వెలిగింది. అయన ఎవరో గుర్తుకు వచ్చింది.
అప్పుడు మా ఇంటికి వచ్చి వెళ్ళే రోజుల్లో ఆయన  ఐ.ఏ.ఎస్. ట్రైనీ. ఇప్పుడు ఒక ముఖ్యమైన ప్రభుత్వ శాఖకు ప్రిన్సిపల్ సెక్రెటరీ.
అయినా ఇంతకాలం గడిచిన తర్వాత కూడా నేను ఆయనకు గుర్తున్నాను అంటే ఆశ్చర్యమే మరి.
బహుశా బెన్ హర్ ఎక్కా అనే ఆ యువకుడు  ఐ.ఏ.ఎస్., అందుకే  అయ్యారేమో.
(ఇంకా వుంది)  


8, డిసెంబర్ 2019, ఆదివారం

రేడియో రోజులు – 36 - భండారు శ్రీనివాసరావు


(Published in SURYA daily on 08-12-2019, SUNDAY)

రేడియోలో పనిచేయడం వల్ల ఉషశ్రీకి పేరు ప్రఖ్యాతులు లభించాయా లేక  ఉషశ్రీ ద్వారా రేడియోకి శ్రోతల ఆదరణ పెరిగిందా అని వాదులాడుకునే రోజులు నాకు తెలుసు. నేతికి గిన్నె ఆధారమా లేక గిన్నెకు నెయ్యి ఆధారమా అనే ఎడతెగని మీమాంసల జాబితాలో ఇది కూడా చేరిపోయి వుంటుంది.
అసలు రేడియో ఏమిటి ? ఈ ఉషశ్రీ ఎవరు? ఏమిటి ఆయన గొప్పతనం అని ప్రశ్నించే నవతరం వారికి అర్ధం కావడం కోసం ఒక ఉదాహరణ చెబుతాను.
దూరదర్శన్ ఒక్కటే ఆసేతుహిమాచలం రాజ్యమేలుతున్నకాలంలో, అప్పుడప్పుడే కలర్ టీవీలు మార్కెట్లలో కుడి కాలు మోపుతున్న  రోజుల్లో హిందీ చలనచిత్ర రంగాన్ని తన కనుసన్నల్లో శాసిస్తున్న రామానంద సాగర్ అనే చిత్ర ప్రముఖుడి కన్ను, బుడిబుడి నడకల బుల్లితెరపై పడింది. తాను మొదలు పెట్టిన ఆ ప్రయత్నం తన శేష జీవితాన్ని సార్ధకం చేయబోతున్నది అనే ఎరుక అప్పట్లో ఆయనకు కలిగిందో లేదో తెలియదు కానీ, యావత్ భారత దేశప్రజలు భాషతో నిమిత్తం లేకుండా ఆయన నిర్మించిన రామాయణ, భారతాలను వీక్షించడానికి ఇళ్ళల్లో టీవీలకు అతుక్కుపోయేవాళ్ళు. టీవీలు లేని వాళ్ళు పొద్దున్నే హడావిడిగా కాఫీలు, టిఫిన్లు పూర్తిచేసుకుని ఇరుగిల్లలో, పొరుగిళ్లలో రామాయణం చూడడానికి టైముకు ముందే చేరుకునేవాళ్ళు. వీధులన్నీ నిర్మానుష్యంగా బోసిపోయినట్టు, అప్రకటిత కర్ఫ్యూ విధించినట్టు ఉండేవి. ప్రతిఇల్లూ ఓ  రామాయణ లోగిలిగా మారిపోయేది. ఆ సమయంలో ఏదైనా జరూరు పని వుండి బయటకు వెళ్ళాల్సిన వాళ్ళకు  రోడ్డుకు ఇరువైపులా ఉన్న ఇళ్ళల్లో టీవీల నుంచి రామాయణం డైలాగులు వినబడుతుండేవి. వెనుకటి రోజుల్లో రేడియోలో ఆదివారం మధ్యాన్నం సంక్షిప్త శబ్ద చిత్రం విన్నట్టు దారిపొడుగునా పెద్దగా వినబడే రామాయణం శబ్దాలు వింటూ సాగిపోయేవారు, ఆ వారం రామాయణం చూడలేదనే బాధ లేకుండా.
అలనాడు, రేడియోలో ఉషశ్రీ రామాయణ, భారతాలు ప్రసారం అయ్యే రోజుల్లో కూడా దాదాపు ఇదే పరిస్తితి. ప్రసార సమయానికల్లా అందరూ పనిపాట్లు ముగించుకుని రేడియోల చుట్టూ మూగేవారు. పల్లెటూళ్ళలో సంగతి చెప్పక్కరలేదు. రామాయణ, భారత ప్రవచనాలు వింటున్నట్టుగా పరవశించి పోయేవారు.              
మరో ఉదాహరణ చెప్పుకుందాం.
వాల్మీకి రామాయణం, మొల్ల రామాయణం లాగా ఉషశ్రీ రామాయణం ఒక బ్రాండుగా మారిపోయింది. ప్రత్యేకంగా ఆ కార్యక్రమంకోసమే రేడియో వినే శ్రోతల సంఖ్య నానాటికీ పెరుగుతూ పోయింది. 1980లో జరిగిన కృష్ణా పుష్క‌రాల‌కు ఉష‌శ్రీ త‌న గంభీర గ‌ళంతో ప్ర‌త్య‌క్ష వ్యాఖ్యానం ఇచ్చారు. అది కూడా బాలాంత్రపు ర‌జ‌నీకాంత‌రావుగారి ప్రోద్బ‌లంతో. పుష్క‌రాల‌కు ప్ర‌త్య‌క్ష వ్యాఖ్యానం చెప్ప‌డం అదే మొద‌లు. పుష్క‌ర స్నానాలకు వెళ్ల‌లేనివారికి ఆ న‌దీసంరంభాన్ని క‌ళ్ల‌ముందుంచారు ఉష‌శ్రీ‌. ప్ర‌ముఖ క‌థా ర‌చ‌యిత శ్రీ‌ర‌మ‌ణ‌గారు ఈ పుష్క‌రాల విష‌యం వ‌చ్చిన‌ప్పుడు ఒక మాట చెప్పేవారు. విజ‌య‌వాడ న‌గ‌రానికి పుష్క‌ర స్నానం చేయ‌డానికంటే ఉష‌శ్రీ గారిని చూడ‌టానికి చాలామంది వ‌చ్చార‌న్నది ఆ మాటలోని భావం.
సహజంగానే ఇటువంటి పేరు ప్రఖ్యాతులు ఆఫీసులో పైవారికి కంటగింపుగా మారుతుంటాయి. ఒక రోజు రేడియోలో ఓ పెద్దాయన ఉషశ్రీ గారిని మర్యాదగానే అడిగారట, ‘ఏమిటండీ మీ భారతం ఇంకా ఎన్నాళ్ళు? ఎప్పుడు ముగుస్తుంది’ అని. ఉషశ్రీ గారికి అందులోని శ్లేష అర్ధం అయింది. ఈయన పండితుడాయే. అంత సుతిమెత్తగానే నెత్తిన మొట్టినట్టు, ‘అబ్బే! అప్పుడే ఎక్కడండీ! ఇంకా చాలా వుంది. ఇప్పుడేగా సైంధవుడు అడ్డం పడింది’ అన్నారుట.
మరి వీరి మాటల్లోని శ్లేష ఆయనకు అర్ధం అయిందో లేదో తెలియదు.
ఎందుకంటే అయన అధికారే కానీ, పండితుడు కాదుకదా!
ఉషశ్రీ  అసలు పేరు పురాణపండ సూర్యప్రకాశ దీక్షితులు. ఈయన పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా కాకరపర్రు అగ్రహారంలో 1928 (ప్రభవ) సంవత్సరం మార్చి 16 (ఫాల్గుణ బహుళ త్రయోదశి) న జన్మించారు. తండ్రి పురాణపండ రామ్మూర్తి. ఆయుర్వేద వైద్యులు, తల్లి కాశీ అన్నపూర్ణ. జాతీయోద్యమ సమయంలో కాకినాడలో కాంగ్రెస్ పార్టీకి ప్రతినిధిగా పనిచేశారు. ఆ తరువాత పురాణపండ రామ్మూర్తి  గారు ఉభయ గోదావరి జిల్లాల్లో అనేక వేదికల మీద రామాయణంమహాభారతం మహాభాగవతం ప్రవచనాలు చేశారు. బహుశా ఈ ప్రవచన ప్రతిభను తండ్రి నుంచే వారసత్వంగా ఉషశ్రీ గారు పుణికి పుచ్చుకుని వుంటారు. తదనంతర కాలంలో ఆకాశవాణిలో చేరినప్పుడు ఒక వ్యాఖ్యాతగా గొప్ప పేరు ప్రఖ్యాతులు ఆర్జించడానికి ఈ ప్రతిభే ఉషశ్రీ గారికి ఉపయోగపడి వుంటుంది. వారం వారం రామాయణ మహా భారతాలను ఆకాశవాణి నుండి తన స్వరంతో ప్రవచించారు. 1973 లో రేడియోలో భారత ప్రవచనం ప్రారంభించారు. అప్పట్లోదూరదర్శన్ లేదు. ఉషశ్రీ పురాణ పఠన కార్యక్రమం వారానికి ఒకసారి ఆదివారం మధ్యాహ్నం 12 గంటలకు ప్రసారం అయ్యేది.  ఆ సమయానికల్లా శ్రోతలు గంట కొట్టినట్టు  రేడియోల ముందు మూగేవారు. ఆ అరగంటసేపు బయట ప్రపంచాన్ని మరచి ఆ పురాణ గాధలలో మునిగి తేలిపోయేవారు.
రేడియో వ్యాఖ్యాతగా,  సాహిత్య రచయితగా ప్రఖ్యాతి గాంచిన ఉషశ్రీ గారు తన రామాయణ భారత ప్రవచనాల ద్వారా తెలుగునాట అందరికీ సుపరిచితులయ్యారు. ఆప్పట్లో ఆయన గొంతుని, మాట సరళిని గుర్తు పట్టలేని తెలుగు శ్రోత లేరంటె అతిశయోక్తి కాబోదు.
‘బ‌య‌లు దేరింది ర‌థం..’ అంటూ త‌న ప్రవ‌చ‌నాన్ని ప్రారంభించేవారు ఉష‌శ్రీ‌. ప్రవ‌చ‌న రూపంలో హైంద‌వ ధ‌ర్మాన్నీ, విలువ‌ల‌నూ అంద‌రికీ చేర్చాల‌ని త‌పించారాయ‌న‌. ఇందుకోసం ఏనాడూ రాజీ ప‌డ‌లేదు. అవ‌స‌ర‌మైన చోట వారు వీరూ అని చూడ‌కుండా ప్ర‌ముఖుల‌ను సైతం మంద‌లించేవారు.  అందుకు ఎవ్వ‌రూ ఏనాడూ నొచ్చుకున్న  దాఖలా లేదు. అలా దారి వెంట వెళ్ళే వారు సైతం ఉష‌శ్రీ కంఠ‌స్వ‌రంలోని అద్వితీయ‌మైన స‌మ్మోహ‌న త‌త్వానికి ఆక‌ర్షితుల‌య్యేవారు. అప్ర‌య‌త్నంగా కాళ్ళు వారిని ఆ వేదిక‌కు చేర్చేవి. ముఖ్యంగా యువ‌త‌రం అంటే ఆయ‌న‌కు చాలా ఇష్టం. భావిభార‌త పౌరులుగా హిందూ ధ‌ర్మ బాధ్య‌త‌ను మోయాల్సినది వారేన‌ని ప్ర‌తి చోట చెప్పేవారు. ఓసారి భీమ‌వ‌రం క‌ళాశాల‌లో ఉష‌శ్రీ ప్ర‌సంగిస్తుండ‌గా విద్యార్థులు గోడ‌పై కూర్చుని గొడ‌వ చేశార‌ట‌. వెంట‌నే ఉష‌శ్రీ‌.. కోతుల్లా ఏమిటీ గోల అన్నార‌ట‌. వారికెంతో కోపం వ‌చ్చినానా యాగీ చేశారట. మీలాంటి వానర సైన్యంతోనే రాముడు రావ‌ణుడిని జ‌యించాడు, మీరు లేనిదే దేశ‌ప్ర‌గ‌తి సాధ్య‌ప‌డ‌దు అనగానే వారి కోపం చ‌ల్లారిపోయింద‌ట‌. అంత‌వ‌ర‌కూ గొడ‌వ చేసిన విద్యార్థులు మెత్త‌బ‌డి, ఉషశ్రీ  ప్ర‌సంగం మొత్తాన్ని ఆస‌క్తిగా విన్నార‌ట‌. పూర్త‌యిన త‌ర‌వాత విద్యార్థులు గుంపుగా ఉష‌శ్రీ‌గారి ద‌గ్గ‌ర‌కు గ‌బ‌గ‌బ వెడుతుండ‌డం గ‌మ‌నించిన నిర్వాహ‌కుల‌కు గుండె ద‌డ‌ద‌డ‌లాడింద‌ట‌. కానీ ద‌గ్గ‌ర‌కు వెళ్ళే స‌రికి జ‌రిగింది వేరు. అంద‌రి చేతుల్లో నోట్ పుస్తకాలు. ఉష‌శ్రీ ఆటోగ్రాఫ్ కోసం ఎగ‌బ‌డ‌డం చూసి అంతా నివ్వెర‌పోయార‌ట‌. అదీ ఉష‌శ్రీ‌. భార‌తంలో స‌హ‌దేవుణ్ణి మొట్ట‌మొద‌టి న‌క్స‌లైట్ అని ఉష‌శ్రీ విశ్లేషించిన‌ప్పుడు ప‌త్రిక‌లు ఆ అంశాన్ని మొద‌టి పేజీల్లో బాక్స్ ఐట‌మ్‌గా ప్ర‌చురించాయి. భార‌తాన్నీ, స‌హ‌దేవుణ్ణీ కించపరిచారని ఎవరూ వివాదాలు సృష్టించలేదు. ఉష‌శ్రీ‌ని త‌ప్పు ప‌ట్ట‌లేదు.
భువ‌న విజ‌యం. ఇదొక అద్భుతమైన  సాహిత్య ప్ర‌క్రియ‌. 16వ శ‌తాబ్దంలో కృష్ణదేవ‌రాయల‌ ఆస్థానంలో అష్ట దిగ్గ‌జాలు కొలువుదీరి నిర్వ‌హించిన‌ సాహిత్య గోష్టే భువ‌న విజ‌యం. ఆ త‌ర‌వాత అది కొంత‌కాలం క‌నుమ‌రుగైంది. అదే ప్ర‌క్రియ‌ను తిరిగి ఉష‌శ్రీ ప్రారంభించారు.  తొలిసారిగా ఉష‌శ్రీ స్వ‌స్థ‌లం ఆల‌మూరులో ఆధునిక భువ‌న విజ‌యాన్ని నిర్వ‌హించారు. ఉద్దండులైన విశ్వ‌నాథ స‌త్య‌నారాయ‌ణ, జ‌మ్మ‌ల‌మ‌డ‌క మాధ‌వ‌రామ శ‌ర్మ‌, వెంప‌రాల సూర్య‌నారాయ‌ణ‌ వంటి వారు ఇందులో పాల్గొన్నారు. ఇది 1956కు పూర్వం ప్రారంభించి సుమారు నాలుగు ద‌శాబ్దాల పాటు వంద‌ల సంఖ్య‌లో భువ‌న విజ‌యాల‌ను ప్ర‌ద‌ర్శించారు. తెలుగు రాష్ట్రం న‌లుచెర‌గులాఈ ప్ర‌క్రియ‌ను ఆవిష్క‌రించారు. భువ‌న విజ‌య ప్ర‌ద‌ర్శ‌న‌ల్లో ఉష‌శ్రీ తిమ్మ‌రుసు పాత్ర పోషించారు.
ధ‌ర్మ‌సందేహాలు కార్య‌క్ర‌మంతో చిర‌స్మ‌ర‌ణీయ‌మైన పేరును సంపాదించుకున్న ఉష‌శ్రీ గారి గ‌ళంతో రామాయ‌ణ-భార‌త మ‌హేతిహాసాలు క్యాసెట్ల రూపంలో యావ‌దాంధ్రుల‌కూ చేరాల‌ని పారుప‌ల్లి శ్రీ‌రామ‌చంద్ర‌మూర్తిగారు సంక‌ల్పించారు. ఆ ప్ర‌య‌త్న ఫ‌లిత‌మే ఉష‌శ్రీ భార‌తం, ఉషశ్రీ రామాయ‌ణం. ఈ రెండిటికీ ఆ సంస్థ చెల్లించింది చాలా త‌క్కువ మొత్తం. ఈ క్యాసెట్ల‌లో ప‌ద్యాల‌ను పారుప‌ల్లి శ్రీ‌రంగ‌నాథ్‌గారు పాడారు. ఆయ‌న శ్రీ‌రామ‌చంద్ర‌మూర్తిగారి సోద‌రులే. తిరుమ‌ల‌-తిరుప‌తి దేవ‌స్థానం అన్న‌మాచార్య ప్రాజెక్టులో ప‌నిచేశారాయ‌న‌.
ఆకాశ‌వాణి విజ‌య‌వాడ కేంద్రం నుంచి వారం వారం ధ‌ర్మ‌సందేహాలు కార్య‌క్ర‌మం ద్వారా శ్రోత‌ల‌కు సుప‌రిచితులైన ఉష‌శ్రీ త‌న గంభీర గ‌ళంతో యావ‌దాంధ్ర దేశాన్ని నైమిశ‌త‌పోవ‌నంగా మార్చారు. ఆయ‌న విల‌క్ష‌ణ‌మైన గాత్ర‌మే ఆయ‌నను అంద‌రికీ చేరువ చేసింది.
జీవించి ఉన్న ప్ర‌ముఖులపై ప్ర‌త్యేక సంచిక‌ల‌ను తేవాల‌నేది ఉష‌శ్రీ సంక‌ల్పం. అందుకు మిత్రులు, పెద్ద‌లులతో పాటు ఆయన  తండ్రి గారి ప్రోత్సాహం కూడా ల‌భించింది. పురాణ‌పండ రామ‌మూర్తిగారి సంపాద‌క‌త్వంలో విశ్వ‌శ్రీ ప‌త్రిక స్థాపించారు ఉష‌శ్రీ‌. 1954 జ‌న‌వ‌రిలో విశ్వ‌నాథ స‌త్య‌నారాయ‌ణ‌గారిపై ప్ర‌త్యేక సంచిక‌ను తీసుకొచ్చారు. ఉష‌శ్రీ వ‌య‌సు అప్ప‌టికి 28.
ఉషశ్రీ గారి సాహిత్య అభిలాష, సనాతన ధర్మంపై ఆయనకు ఉన్న మక్కువ అంతాఇంతా కాదు. వారి ఆశయాల కొనసాగింపు కోసం వారి కుటుంబసభ్యులు, డాక్ట‌ర్ గాయ‌త్రి, ప‌ద్మావ‌తి, డాక్ట‌ర్ వైజ‌యంతి, క‌ల్యాణ‌ల‌క్ష్మి కలిసి  ఉషశ్రీ మిషన్  పేరుతొ ఒక సంస్థను నిర్వహిస్తున్నారు. ఆయన గళం అజరామరం. సనాతన ధర్మ పరిరక్షణ కోసం ఆయన చేసిన కృషిని నాలుగు కాలాలపాటు పరిరక్షించడం ఈ ఉషశ్రీ మిషన్ ధ్యేయం.
(ఇంకా వుంది)

7, డిసెంబర్ 2019, శనివారం

రేడియో రోజులు - 35 – భండారు శ్రీనివాసరావు


(Published in SURYA daily on 07-12-2019, Saturday) 

ఒకానొక కాలంలో జరిగిన సంఘటనలను గురించి చదువుతున్నప్పుడు అలా జరగడం సంభవమేనా, సంభవమైనా సబబేనా అనే సందేహాలు కలగడం సహజం.  ఇప్పుడు చెప్పబోయే అలాంటి ఒక విషయం 1987 నాటిది. అంటే మూడు దశాబ్దాల పై చిలుకు కాలం, కాలగర్భంలో కలిసిపోయింది.  ఆనాడు చిన్నపిల్లలుగా వున్నవాళ్ళు ఎదుగుతూ వచ్చి  ఈరోజున ప్రౌఢవయసులో వుండివుంటారు. అప్పటి సంగతుల మీద స్పష్టమైన అవగాహన ఉండడానికి అవకాశంలేని  అలాటివారి కోసమే, అలనాటి కాలమాన పరిస్తితులను గురించి ఈ చిన్న వివరణ.
వేగంగా వెడుతూ రోడ్డు ప్రమాదాలకు గురైన వారి ప్రాణాలను కాపాడడంలో హెల్మెట్ ధారణ చాలావరకు ఉపకరిస్తుంది. సందేహం లేదు. ప్రధానంగా ద్విచక్రవాహనాలకు సంబంధించినంతవరకు ఇది కాదనలేని వాస్తవం.  అయితే ఆ  నిబంధనను నాటి పోలీసు  అధికారులు అమలు చేయడానికి ఎంచుకున్న విధానాలపట్లనే  ప్రజల్లో నిరసన పెద్ద ఎత్తున వ్యక్తమైంది. కాకపొతే, ఇప్పట్లా ఇన్ని రకాల ప్రసార మాధ్యమాలు లేకపోవడంతో జర్నలిస్టుల ఆందోళన కారణంగానే ఆ విషయం వెలుగులోకి వచ్చింది. నాటి పరిస్తితుల నేపధ్యాన్ని ఒకసారి గమనంలోకి తీసుకుని పరిశీలిస్తే ఈ విషయంలో తలెత్తే అనుమానాలు ఓ మేరకు నివృత్తి అయ్యే అవకాశం వుంది.
ద్విచక్ర వాహనదారులు  తప్పనిసరిగా హెల్మెట్ ధరించాలనే  నిబంధన విధించింది సాక్షాత్తూ నాటి ముఖ్యమంత్రి ఎన్టీ రామారావు గారు. హెల్మెట్ నిబంధన అమలు బాధ్యతను  ఒప్పగించింది అత్యుత్తమ పోలీసుఅధికారిగా పేరు తెచ్చుకున్న కే.ఎస్. వ్యాస్ గారికి.
విజయవాడలో పనిచేసినప్పుడు వ్యాస్ గారు తనదైన వ్యవహార శైలితో ఆ నగరాన్ని (అప్పుడు పట్టణం) శాంతి భద్రతలకు నిలయంగా మార్చారు. రౌడీలు, సంఘ విద్రోహ శక్తులకు సింహస్వప్నమై నిలిచారు. నాకు తెలిసిన కుటుంబపెద్ద ఒకరు ఆ రోజుల్లో నాతో చెప్పారు,  అల్లరి చిల్లరగా తిరిగే తన కొడుకు పెందలాడే బుద్ధిగా  ఇంటికి వస్తున్నాడని, వ్యాస్ ఫోటో పెట్టుకుని రోజూ దణ్ణం పెట్టుకుంటున్నామని. ఆయన సమర్ధతకు ఇదొక కితాబు. ముఖ్యమంత్రి ఉద్దేశాన్ని కూడా శంకించాల్సిన పరిస్తితి కాదు. రోడ్డు ప్రమాదాల్లో మరణాలను కట్టడి చేయాలంటే హెల్మెట్ ధారణ అవసరమనే నిపుణుల అభిప్రాయం మేరకే ఆయన ఈ నిర్ణయం తీసుకుని వుంటారు. అయితే వచ్చిన చిక్కల్లా ఆ నిబంధన అమలు తీరులోనే  వచ్చింది.
ఇప్పుడు చెప్పినా నమ్మేవాళ్ళు ఉంటారా అనే పద్దతిలో వ్యాస్ గారు తన కార్యాచరణ మొదలు పెట్టారు. హెల్మెట్ ధరించని వారిని వెంటాడి పట్టుకోవడం కోసం ప్రతి ప్రధాన కూడలి వద్దా ఒక పోలీసు బృందం మోటారు సైకిళ్ళపై సిద్ధంగా వుండేది. నిజానికి హెల్మెట్ ధరించనివాళ్ళు దొంగలూ కాదు దోపిడీదారులూ కాదు. వారిని పట్టుకుని చలనాలు వసూలు చేయడానికి ఇంత భారీ స్థాయిలో ఏర్పాట్లు అవసరమా అనేది అప్పుడు సామాన్య వాహనదారుల్లో తలెత్తిన ప్రశ్న. పైగా పోలీసులు వారికి వేరే పనేమీ లేదన్నట్టు ఈ ఒక్క విషయం పైనే దృష్టి పెట్టారు. నేను ఒక  పోలీసు ఉన్నతాధికారిని అడిగాను. ‘సికిందరాబాదు స్టేషన్ నుంచి మీ పేరు చెప్పకుండా మీ భార్యపిల్లలను ఇంటికి  ఆటోలో రమ్మనమని చెప్పండని. ఎగస్ట్రా డబ్బులు అడగకుండా ఏ ఆటోవాడయినా వస్తే మేము ఈ హెల్మెట్  ఆందోళన విరమించుకుంటామని. అయన నవ్వేశాడు జవాబు చెప్పకుండా.
‘నాకు హెల్మెట్ వుంది. ఈ సందులోనే మా ఇల్లు. మా అమ్మకు మందు కొనడానికి మందులషాపు పక్కనే కదా అని తొందరలో హెల్మెట్ మరచిపోయి వచ్చాను. చూడండి లుంగీ మీదనే వున్నాను’ అన్నా వినకుండా  ట్రాఫిక్ పోలీసులు చలానాలు రాసిన వార్తలు అనుదినం పత్రికల్లో వచ్చేవి. పోలీసుల అతి ఉత్సాహాన్ని వేళాకోళం చేస్తూ పత్రికల్లో అనేక కార్టూన్లు వచ్చేవి. ఇవన్నీ సహజంగా ప్రభుత్వాన్ని చీకాకు పెట్టేవే.

ఆ రోజుల్లో హైదరాబాదులో  విలేకరుల సంఖ్యే నామమాత్రం.  మళ్ళీ వారిలో ద్విచక్ర వాహనాలు వాడే వారిని వేళ్ళమీద లెక్కపెట్టవచ్చు. హిందూ రాజేంద్ర ప్రసాద్ వంటి ఒకరిద్దరికి మాత్రం పాత మోడల్ కార్లు ఉండేవి. పత్రికా  విలేకరుల జీత భత్యాలు అంతంతమాత్రం. ఎన్నోసార్లు బంకుల్లో డబ్బులు లేక అరలీటరు పెట్రోలు కొట్టించుకుని సరిపుచ్చుకున్న  సందర్భాలు అనేకం. వీరు వృత్తిరీత్యా నగరంలో అనేక ప్రాంతాలు తిరగాల్సి వుంటుంది. బేగం పేట ఎయిర్ పోర్ట్, అసెంబ్లీ, సచివాలయం ఇలా రోజంతా తిరుగుళ్ళే, వెంట తెచ్చుకున్న హెల్మెట్  ని ఎక్కడన్నా మరచిపోవడానికి కానీ, లేదా పోగొట్టుకోవడానికి అవకాశాలు ఎక్కువ.
రాష్ట్ర రాజధానిలో సయితం రోడ్లు సరిగా ఉండేవి కావు. ఇప్పుడు వున్నాయని కాదు. కాకపొతే అప్పటికంటే చాలా మెరుగు. అడుగడుగునా గోతులు, మిట్టపల్లాలతో వుండే రోడ్లపై వేగంగా పోవడం అసాధ్యమని అధికారులకు, మంత్రులకు ఎన్ని సార్లు విన్నపాలు చేసుకున్నా ఫలితం లేకపోయింది.
ఓ రోజు రేడియోలో పని ముగించుకుని ఇంటికి వస్తుంటే  అప్పుడే వర్షం పడి వెలిసినట్టు వుంది.  త్యాగరాయ గాన సభ దగ్గర పోలీసుల హడావిడి కనిపించింది.  హైదరాబాదు పోలీసు కమీషనర్  టీ.ఎస్. రావు గారు అప్పుడే కారు దిగి నిలబడ్డారు. నేను ఆయన వద్దకు వెళ్లి ‘ఒకసారి ఇటు రండి’ అని  రోడ్డుపై పారుతున్న నీళ్ళల్లో నా కాలిని  బలంగా ఆనించాను. దాదాపు మోకాలు దాకా దిగిపోయింది. ‘సార్ ! ఇలాటి గుంతల  రోడ్లపై వేగంగా వెళ్ళడం ఎలా కుదురుతుందో చెప్పండ’ని అడిగాను. ఆయన తన సహజ ధోరణిలో చీకాకు పడకుండా చిరునవ్వుతోనే జవాబు చెప్పారు. భావం ఏమిటంటే రోడ్ల నిర్వహణ తమ శాఖకు సంబంధించింది కాదని. నిజమే! రోడ్ల నిర్వహణ పోలీసులది కాదు. ప్రజలకు సేవ చేయడంలో ఎదురయ్యే లోపాలకు ప్రభుత్వ విభాగాలు ఒకరిపై మరొకరు నెపాలు మోపుకునే వెసులుబాటు వుంది. కానీ పౌరులు మాత్రం ఏదో మిష  చూపి తప్పించుకోవడానికి వీలుండదు.
వాహనదారుల రక్షణకు హెల్మెట్ అవసరమే. కానీ ఇదొక్కటే అన్ని సమస్యలకు పరిష్కారం అన్న పద్ధతిలో నాడు ఈ విధానం అమలు జరగడమే  విమర్శలకు తావిచ్చింది. సరే హెల్మెట్లు ధరించడం పౌరుల బాధ్యతే అనుకుందాం. మరి రోడ్లమీద స్పీడ్ బ్రేకర్లు వుంటాయి. దగ్గరికి వచ్చిన దాకా అక్కడ స్పీడ్ బ్రేకర్ ఒకటి వున్నట్టు తెలవదు. నిజానికి నిబంధల ప్రకారం వాటి మీద పసుపు నలుపు రంగు చారలు స్పష్టంగా కనిపించేటట్టు పెయింట్ వేయాలి. వాటికి కొద్ది దూరంలో దగ్గరలో ‘స్పీడ్ బ్రేకర్ వున్నది జాగ్రత్త’ అనే సైన్ బోర్డు ఏర్పాటు చేయాలి. ‘ఏవీ!ఇవేవీ ఎందుకు కనబడవు’ అంటే ‘నిధుల కొరత’  అంటారు, సామాన్యుల దగ్గర మాత్రం  డబ్బు సంచులు మూలుగుతున్నట్టు అక్కడికక్కడే ముక్కు పిండి జరిమానాలు వసూలు చేస్తారు. ఇదేమి న్యాయమో చెప్పండి. ఇదీ ఆరోజుల్లో మా (జర్నలిస్టుల) వాదన.
ఈ నేపధ్యంలో, ఇంటలిజెన్స్ చీఫ్ హెచ్ జే దొరగారికీ, పోలీసు కమీషనర్ టీ ఎస్ రావు గారికీ విన్నవించుకున్నా ఫలితం లేకపోయింది. ఎందుకంటే రామారావుగారికి చెప్పగల ధైర్యం ఎవ్వరికీ లేదు. ఒకరోజు పొద్దున్నే నేను జూబిలీ హిల్స్ లోని చంద్రబాబు నాయుడు గారి ఇంటికి పోయి హెల్మెట్ విషయంలో జర్నలిస్టులు పడుతున్న ఇబ్బందులు  గురించి చెప్పాను. విధి నిర్వహణలో భాగంగా ప్రతిరోజూ అనేక చోట్లకు వెళ్ళాల్సి ఉంటుందని, అసలే చాలీచాలని జీతాలతో వెళ్ళదీస్తున్న వారికి, హెల్మెట్ పోయినా, లేదా ఎక్కడయినా మరచిపోయినా అంతంత డబ్బులు పోసి  కొనుక్కోవడం కష్టంగా ఉంటుందని చెప్పాను. ఆయన అంతా విని దొరగారికి ఫోను చేసి,  ఏదయినా చేయొచ్చేమో చూడమని చెప్పారు.
బహుశా ఆ మరునాడే అనుకుంటాను. 1987 జులై14  వ తేదీ.  మాజీ ముఖ్యమంత్రి కిరణ్ కుమార్ రెడ్డిగారి తండ్రి, అప్పటి శాసనసభ్యులు అయిన ఎన్. అమర్ నాధ రెడ్డి గారు అకస్మాత్తుగా మరణించడంతో అసెంబ్లీ వాయిదా పడింది. రేడియో వార్తలకు ఇంకా చాలా వ్యవధానం వుండడంతో ఆంధ్రభూమిలో పనిచేసే నా మిత్రుడు సూర్యప్రకాష్ ను ఇంట్లో దింపడానికి స్కూటర్ మీద విజయనగర్ కాలనీకి  బయలుదేరాను. మార్గం మధ్యలో ట్రాఫిక్ పోలీసు నాకు  హెల్మెట్ లేదని ఆపాడు. దగ్గరలో వున్న హుమాయూన్ నగర్ పోలీసు స్టేషన్ కు తీసుకువెళ్ళాడు. నా వెంట వచ్చిన సూర్యప్రకాష్ ఇంటికి వెళ్లి,  నన్ను పోలీసులు పట్టుకుపోయిన విషయం ఇతర జర్నలిస్టులకు ఫోను చేసి చెప్పాడు. అంతే! బిలబిల మంటూ అనేకమంది పాత్రికేయ సోదరులు అక్కడికి చేరుకొని పోలీసులకు వ్యతిరేకంగా నినాదాలు మొదలు పెట్టారు. నేను లోపల పోలీసు స్టేషన్ లో ఉన్నందువల్ల గమనించలేకపోయాను కానీ తరువాత తెలిసినదేమిటంటే చాలామంది సీనియర్ పాత్రికేయులు కూడా అక్కడికి వచ్చి నాకు మద్దతుగా నిలిచారని. వారిలో హిందూ రాజేంద్రప్రసాద్, ఎక్స్ ప్రెస్ సుందరం, జ్యోతి వెంకట్రావు, క్రానికల్ రబీంద్ర నాథ్,సింహం, కన్నన్, పేట్రియాట్ ప్రభాకరరావు, న్యూస్ టైం కే.శ్రీనివాసరెడ్డి (ఇప్పుడు ఎడిటర్ తెలంగాణా టుడే), జర్నలిస్ట్ యూనియన్ నాయకులు కే. శ్రీనివాసరెడ్డి, దేవులపల్లి అమర్, కే.లక్ష్మారెడ్డి, నందిరాజు రాధాకృష్ణ, లక్ష్మీ ప్రసాద్, జేబీరాజు  ఒకరా ఇద్దరా హైదరాబాదులో పేరుమోసిన పాత్రికేయులందరూ హుమాయూన్ నగర్ పోలీసు స్టేషన్ కు చేరుకున్నారు. పరిస్తితిలోని తీవ్రత పోలీసులకు కూడా అర్ధం అయింది.


(అప్పటి  హుమాయూన్  నగర్  పోలీస్  స్టేషన్ లో జర్నలిస్టుల  ధర్నా) 

మొత్తం మీద జర్నలిస్టుల ఆందోళన కారణంగా ఉన్నతాధికారులు జోక్యం చేసుకోవడంతో  నన్ను విడిచిపెట్టారు. కానీ మరునాడు విలేకరులు  అసెంబ్లీ కార్యకలాపాలను బహిష్కరించారు. ప్రెస్ గ్యాలరీ ఖాళీగా వుండడం గమనించి స్పీకర్ జీ. నారాయణ రావు సభను వాయిదా వేసారు. అప్పుడు  మద్రాసులో ఉన్న ముఖ్యమంత్రి  రామారావు గారు వెంటనే స్పందించారు. సంఘటనతో సంబంధం వున్న పోలీసు అధికారిని బదిలీ చేసారు. న్యాయ విచారణకు ఆదేశించారు.  కొత్తగా హోమ్  మంత్రి  బాధ్యతలు స్వీకరించిన డాక్టర్ కోడెల శివప్రసాద్ రావుకు ఈ పరిణామాలు సహజంగానే ఇబ్బందికరంగా పరిణమించాయి. హెల్మెట్ నిబంధనను ప్రభుత్వం ఎత్తివేయలేదు కాని దాన్ని అమలు చేసే పద్ధతిలో కొంత ఉదార వైఖరి చోటు చేసుకుంది. ఈ నడుమలో నాకు మాస్కో రేడియోలో ఉద్యోగం రావడం, నేను కుటుంబంతో సహా సోవియట్ యూనియన్ వెళ్ళిపోవడం జరిగింది.
దరిమిలా  ఈ హెల్మెట్ అంశం రాజకీయ రంగును పులుముకుంది. తదుపరి అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ ఎన్నికల వాగ్దానాలలో హెల్మెట్ రద్దు అంశం కూడా చేర్చారు. ఆ ఎన్నికల్లో టీడీపీ ఓడిపోయి కాంగ్రెస్ అధికారంలోకి వచ్చింది.  చెన్నారెడ్డి గారు ముఖ్యమంత్రి కాగానే జరిగిన  విజయోత్సవ సభలో హెల్మెట్ నిబంధనను  రద్దు చేస్తున్నట్టు సభికుల హర్షధ్వానాల మధ్య ప్రకటించారని ఆయనకు పీ ఆర్ ఓ గా పనిచేసిన జ్వాలా నరసింహారావు మాస్కోలో వున్న నాకు ఫోనులో తెలియచేసాడు.
వాహనదారులకు రక్షణ కవచంలా ఉపయోగపడే హెల్మెట్ విషయంలో జర్నలిస్టులు ఇంత  గొడవ పడడం సబబా అన్న విమర్శలు కూడా వినపడ్డాయి.
కొన్ని సంఘటనలు అలా మన నిమిత్తం లేకుండా జరిగిపోతుంటాయి. తప్పా ఒప్పా అనేది కొన్ని సందర్భాలలో కాలమే నిర్ణయిస్తుంది. వెనక్కి తిరిగి చూసుకుంటే అత్యల్ప విషయాలుగా కూడా అనిపిస్తాయి. కాలం తెచ్చే మార్పు ఇది.
(ఇంకా వుంది)







6, డిసెంబర్ 2019, శుక్రవారం

రేడియో రోజులు – 34- భండారు శ్రీనివాసరావు



(Published in SURYA daily on 06-12-2019, Friday) 


రేడియో విలేకరిగా ఆ స్థానాన్ని నా అంతగా దుర్వినియోగం చేసిన వాళ్ళు మరొకరు వుండరు అనేది నా నమ్మకం. ఎవరు ఏది అడిగినా అదేదో నా చేతిలో పని అయినట్టు, ఆ పనిచేయాల్సిన వాళ్లకు చెప్పి చేయించేవాడిని. అయితే నా ఈ తత్వం నాకు రేడియోలో మంచి పేరు తీసుకురావడమే ఆశ్చర్యం.
ఒకసారి ప్రసార భారతి సీఈవో (రేడియో, దూరదర్శన్ లకు కలిపి ఇదే అత్యున్నతమైన  పోస్టు)   శ్రీ  కేజ్రీవాల్  అధికారిక సమావేశాల్లో    పాల్గొనడం కోసం హైదరాబాదు వచ్చారు. ఆయన రెండు రోజులు వుండే నిమిత్తం వస్తే జరూరుగా ఢిల్లీ రావాలని పైనుంచి కబురు వచ్చింది. ఆయన రిజర్వ్ చేసుకున్న విమానం టిక్కెట్టు మర్నాటికి. కానీ సాయంత్రమే వెళ్ళాలి.  ఆ రోజుల్లో ఇండియన్ ఎయిర్ లైన్స్ వారి విమానం ఒక్కటే దిక్కు. ప్రైవేటు విమానాలు లేవు.
మా స్టేషన్ డైరెక్టర్ నన్ను పిలిపించారు. విషయం చెప్పారు.  ‘నో ప్రాబ్లం’ అని ఆ ఢిల్లీ నుంచి వచ్చిన పెద్దమనిషిని  బేగంపేట ఎయిర్ పోర్టుకి తీసుకువెళ్ళాను. ఆ రోజుల్లో నా గుర్తింపుకార్డు  ఎక్కడికి వెళ్ళాలన్నా బాగా పనికి వచ్చేది. అప్పటికే బోర్డింగు పాసులు ఇచ్చేశారు. ఎయిర్ పోర్ట్ అధికారికి విషయం చెప్పి ‘ఏమైనా సాయం చేయగలరా’ అని అడిగాను. ‘మీరు వెళ్లి ఎవరిదైనా బోర్డింగు పాసు తీసుకువస్తే ప్రయత్నం చేస్తాను’ అన్నాడు. వెంటనే వెళ్లి వీ.ఐ.పీ. లాంజ్ లో  వెయిట్ చేస్తున్న వారెవ్వరని పరికించి చూసాను. బాగా పరిచయం, చనువు వున్న ఓ ఎంపీ దగ్గరికి వెళ్లి, ‘ఈరోజే ఢిల్లీ వెళ్ళాలా, రేపు వెళ్ళినా పరవాలేదా’ అని అడిగాను. ఆయన నవ్వి ‘ఈ రాత్రి అక్కడికి పోయి చేసేదేమీ లేద’న్నాడు. వెంటనే  ఆయన బోర్డింగు పాసు తీసుకుని మా సీయీవోకు ఇచ్చాను. ‘పదండి పోదాం’ అంటూ టార్మాక్ మీద ఆగివున్న విమానం ఎక్కించాను. నేను కూడా విమానం మెట్లెక్కుతుంటే ఆయన ఆశ్చర్యంగా అడిగాడు, ‘మీరు కూడా ఢిల్లీ వస్తున్నారా!’ అని. నేను నవ్వేసి బై బై చెప్పేసి బయటకు వచ్చాను. సీఈవో విమానం ఎక్కారన్న విషయం తెలుసుకుని బయట వెయిట్ చేస్తున్న మా అధికారులు చాల సంతోష పడ్డారు.
తర్వాత నా పేర స్టేషన్ డైరెక్టర్ కు ఒక ఉత్తరం వచ్చింది.
‘హైదారాబాదు ఎయిర్ పోర్టులో మీరు చేసిన మిరకిల్ చూసి చాలా ఆశ్చర్యపోయాను.  ఇలా కూడా జరుగుతుందా అనే ఆలోచన నుంచి ఇప్పటికీ  బయటపడ లేకుండా వున్నాను’   
దుర్వినియోగం అంటారో, వినియోగం అంటారో తెలియదు కానీ ప్రతి  పాత్రికేయుడూ ఎప్పుడో ఒకసారి కొన్ని పనులు ఇలాంటివి (రైలు టిక్కెట్లు, విమానం టిక్కెట్లు చివరి క్షణంలో కన్ఫర్మ్ చేయించడం వగయిరా) వృత్తిరీత్యా  చేయక తప్పదు. బహుశా ఈ విషయంలో నాది ఒక రికార్డు అని చెప్పుకోవడానికి వీలైన అనుభవాలు బోలెడు బొచ్చెడు వున్నాయి.
ముందు టెలిఫోన్ సంగతి. రేడియోలో చేరినప్పుడు మా ఇంట్లో ఫోను వుండేది కాదు. ఢిల్లీ, విజయవాడలకు వార్త ఇవ్వాలంటే మేముంటున్న చిక్కడపల్లి త్యాగరాయ గానసభ దగ్గర  నుంచి ఆర్టీసీ క్రాస్ రోడ్డులో ఉన్న టెలిఫోన్ (తంతి కార్యాలయం అనాలేమో) ఆఫీసుకో, లేదా అశోక్ నగర్ లో ఉన్న జ్వాలా ఇంటికో వెళ్ళాలి. (ఆయనకీ ఈ సౌకర్యం లేదు కాని వాళ్ళ బావగారి (మా మేనల్లుడు డాక్టర్ రంగారావు) ఫోను అక్కడ వుండేది. రేడియో వాళ్ళు నాతొ మాట్లాడాలని అనుకుంటే  ఆయనకు ఫోన్  చేసేవాళ్ళు. పాపం ఆయన కూడా అపరాత్రి అర్ధరాత్రి అనుకోకుండా స్కూటర్  వేసుకుని  మా ఇంటికి వచ్చి సమాచారం చెప్పేవాడు.
కొన్నాళ్ళు అలా గడిచిన తరువాత  ఫోను అవసరం గురించి  టెలిఫోన్స్ జనరల్ మేనేజర్ తో  (అప్పట్లో హోల్ మొత్తం ఇరవై మూడు జిల్లాలకు ఆయనే సర్వాధికారి) దృష్టికి తీసుకువెడితే ఆయన మారుమాట్లాడకుండా ఒకే ఒక్క రోజులో మా ఇంట్లో ఫోను పెట్టించారు. ఏరియా సబ్ డివిజినల్ మేనేజర్ స్వయంగా వచ్చి ఫస్ట్ కాల్ కనెక్ట్ చేసి మాట్లాడారు. ముందు నేను కోరుకున్న నెంబర్ 65758  ఇచ్చారు. మొదటి బిల్లు కూడా కట్టక మునుపే ఆ నెంబరు మీద మొహం మొత్తింది. 66066 కావాలంటే మళ్ళీ దానికి మార్చారు. టెలిఫోన్ డైరెక్టరీలో బోల్డ్ అక్షరాల్లో నా పేరు వేసేవారు. మేము మాస్కో వెళ్ళేంతవరకు అదే నెంబరు. అయిదేళ్ళ తర్వాత తిరిగొచ్చాను. మా అన్నయ్య ఇంట్లో ఉంటూ అద్దె ఇంటికోసం వెతుకులాట మొదలు పెట్టాము. ఎందుకో ఓ రోజు బేగం పేట ఎయిర్ పోర్టుకి వెడితే అక్కడ  కేంద్ర కమ్యూనికేషన్ల శాఖ మంత్రి శ్రీ రంగయ్య నాయుడు  కలిసారు. ఎన్నాళ్ళయింది మాస్కో నుంచి వచ్చి అని అడిగారు. ఇంటి కోసం చూస్తున్నాను అని చెప్పాను. మర్నాడు మధ్యాన్నం రేడియోకి వెళ్ళే సరికి ఇద్దరు ముగ్గురు టెలిఫోన్ డిపార్ట్ మెంటు వాళ్ళు కనిపించారు. ‘మీకు ఫోన్ శాంక్షన్ చేస్తూ రాత్రి ఢిల్లీ నుంచి టెలెక్స్ మెసేజ్ వచ్చింది. ఈ ఫారం పూర్తి చేసి, అడ్రసు వివరాలు ఇవ్వండి’ అన్నారు. ‘ఇల్లే ఇంకా దొరకలేదు ఫోను ఎక్కడ పెట్టుకోను’ అంటే వాళ్ళు ఆశ్చర్యపోయారు. సరే ఇల్లు దొరికిన తర్వాత చెప్పండని వెళ్ళిపోయారు. పంజాగుట్ట దుర్గానగర్ కాలనీలో ఇల్లు తీసుకుని పాలు పొంగించక ముందే ఫోను, లాంగ్ కార్డుతో సహా ప్రత్యక్షం అయ్యారు. అప్పుడు మళ్ళీ నెంబరు సమస్య. నేను అడిగిన 22011 ఇచ్చారు. ఇస్తూనే చెప్పారు. ఇలా వరస నెంబర్లతో కొంత ఇబ్బంది పడతారు జాగ్రత్త అని. అయినా నేను వినలేదు. మర్నాటి నుంచి రాంగ్ కాల్స్. పలానా వారు వున్నారా అంటే పరవాలేదు. “హిందూ స్మశానమా! రాత్రి మా బంధువు చనిపోయారు, దహనం చెయ్యాలి’ అని ఒకరు, “పోలీసు కంట్రోల్ రూమా” అని మరొకరు, “గ్యాస్ బుకింగా” అని ఇంకొకరు ... ఇలా కాల్స్ వచ్చేవి.
మరో సారి ఢిల్లీ నుంచి ఉత్తర భారతానికి చెందిన కేంద్ర కమ్యూనికేషన్ల మంత్రి వచ్చారు. నేను అడగగానే ఆయన ఏకంగా మా ప్రాంతీయ వార్తా విభాగంలో పనిచేసే పదిమందికి  అవుట్ ఆఫ్  టర్న్ పద్దతిలో టెలిఫోన్లు మంజూరు చేసి చక్కా పోయారు. ఇప్పుడంటే టెలిఫోన్లు అడిగీ అడక్క ముందే దొరుకుతున్నాయి. ఒకానొక రోజుల్లో  టెలిఫోన్ పెట్టించుకోవాలంటే ధరకాస్తు పెట్టుకుని ఏళ్ళతరబడి ఎదురు చూడాల్సిన పరిస్తితి వుండేది.
(ఇంకా వుంది)

4, డిసెంబర్ 2019, బుధవారం

రేడియో రోజులు - 33 - భండారు శ్రీనివాసరావు


(Published in SURYA daily on 05-12-2019, Thursday)

‘ఆకాశవాణి, విజయవాడ కేంద్రం’
ఒకానొక కాలంలో ప్రాభాత వేళలో ఈ పదాలే  జనపదాలకు మేలుకొలుపు పిలుపులు.
అలాంటి విజయవాడ రేడియోకి ఇప్పుడు డెబ్బయ్ రెండేళ్ళు.
బందరు రోడ్డు, పున్నమ్మతోటలో ఉన్న విజయవాడ రేడియో కేంద్రం గురించి తెలియనివాళ్ళు, వినని వాళ్ళు ఆంధ్రప్రాంతంలో ఉండరంటే అతిశయోక్తి కాదు. సంగీత సాహిత్యాలలో ఘనాపాటీలు, దిగ్గనాధీరులైన అనేకమంది  ప్రముఖులు ఈ కేంద్రం ద్వారా తమ ప్రతిభావ్యుత్పత్తులను ప్రదర్శించిన వాళ్ళే.
ఈ కేంద్రం పుట్టుపూర్వోత్తరాలు గురించి ఆకాశవాణి పూర్వ సంచాలకులు డాక్టర్ పీ.ఎస్. గోపాలకృష్ణ గుర్తు చేసుకుంటూ ఇలా చెప్పారు. 
“1936లో అప్పటి ఆంగ్లేయ ప్రభుత్వం, భారత దేశంలో రేడియో వ్యాప్తిని గురించి పరిశీలించడానికి నిపుణులను నియమించింది. అప్పుడు మద్రాసు రాజధానిలో తమిళ జిల్లాలతో పాటు కొన్ని తెలుగు, కన్నడ, మళయాళ జిల్లాలు కూడా కలిసివుండేవి. మద్రాసునుంచి నాలుగు భాషల్లో ప్రసారాలు చేయాలనీ, విజయవాడ నుంచి కానీ, రాజమండ్రి నుంచి కానీ తెలుగు ప్రసారాలు చేయాలని మొదట్లో అనుకున్నారు. కానీ చివరకు తెలుగు కార్యక్రమాలను కూడా మద్రాసు నుంచే ప్రసారం చేయాలని నిర్ణయించారు.
“1947లో దేశం స్వాతంత్రం సాధించేనాటికి, ఆలిండియా రేడియో వ్యవస్థలో ఢిల్లీ, కలకత్తా (కోల్ కతా), బొంబాయి(ముంబై), మద్రాసు(చెన్నై), లక్నో, తిరుచిరాప్పళ్లి (తిరుచి, ట్రిచి)రేడియో కేంద్రాలు మాత్రమే వుండేవి. మద్రాసు నుంచే కాక డెక్కన్ రేడియో నుంచి, మైసూరు నుంచి(చాలా అరుదుగా) తెలుగు ప్రసారాలు జరిగేవి. స్వాతంత్రం వచ్చిన తరువాత సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ సమాచార, ప్రసార శాఖల మంత్రి అయ్యారు. ఆయన పర్యవేక్షణలో దేశంలో రేడియో వ్యాప్తికి కృషి మొదలయింది. 1956 నుంచి ఆలిండియా రేడియో సంస్థను ‘ఆకాశవాణి’గా పేర్కొంటున్నారు.
“1948 అక్టోబర్ 12 నాడు విజయవాడలో రేడియో కేంద్రం మొదలయింది. దీనితో మద్రాసు కేంద్రం నుంచి ప్రసారమయ్యే తెలుగు కార్యక్రమాలు క్రమంగా తగ్గుతూ వచ్చాయి.
డెక్కన్ రేడియో (హైదరాబాదు, ఔరంగాబాదు) రేడియో కేంద్రాలను ప్రభుత్వం స్వాధీనం చేసుకున్నది. 1950 ఏప్రిల్ ఒకటో తేదీన హైదరాబాదు రేడియో కేంద్రం ‘ఆలిండియా రేడియో’ వ్యవస్థలో భాగంగా పనిచేయడం ప్రారంభించింది.
“1955 నవంబర్ రెండో తేదీన మొదలయిన బెంగలూరు రేడియో కేంద్రం, 1963 జూన్ లో మొదలయిన పోర్ట్ బ్లేయర్ కేంద్రం కూడా తెలుగులో ప్రసారాలు చేస్తున్నాయి. 1957 అక్టోబర్ మూడో తేదీన మొదలయిన ‘వివిధ భారతి’ ప్రసారాలలో తెలుగు పాటలు రోజూ అరగంట సేపు వేసేవారు. 1969 సెప్టెంబర్ లో ఢిల్లీ, పాట్నా, రాంచీ, సిమ్లా రేడియో కేంద్రాల నుంచి తెలుగు నేర్పే పాఠాలు ప్రారంభించారు. 1991 మార్చి రెండో తేదీన హైదరాబాదు, విజయవాడలలో వాణిజ్య ప్రసారాలు మొదలుపెట్టారు.
శ్రీ సుధాకర్ మొదునూడికి ( sudhakar modunudi) విజయవాడ ఆకాశవాణితో నలభై నాలుగేళ్లకు పైగా అనుబంధం. పన్నెండేళ్ల వయసులో 'బొమ్మరిల్లు' లో 'బాలల సంగీతసభ' లో పదిహేనురూపాయల కాంట్రాక్టుకు పాడిన రోజునుండి ఈనాడు ఒక సంగీత ప్రయోక్తగా అదే కేంద్రంలో పనిచేయటం దాకా బెజవాడ రేడియోలో ఆయన ప్రస్థానం సాగింది. ఆ అనుబంధం ఏమిటో ఆయన మాటల్లోనే.
“నాచిన్నతనంలోని పాత రేడియో స్టేషను జ్ఞాపకాలు ఎన్నటికీ మార్పున పడవు. ఆ ప్రాంగణాన్ని (ప్రస్తుతం అక్కడ దూరదర్శన్ కేంద్రం వుంది) సమీపించగానే ఏదో లోకంలోకి అడుగిడినట్లు ఉండేది. పెద్దపెద్ద చెట్లమధ్య, పైకి పెంకుటిల్లులా కనిపించేది. ఇరువైపులా దారిపొడుగునా ద్వారం వరకూ పూలకుండీలు వరుసగా పేర్చి ఉండేవి. వాటిలోని బంతిపూలు పరిమళాలు వెదజల్లేవి. నిలయ కళాకారులందరూ తెల్లటి జుబ్బా, పంచెకట్టి, ఒకరితో మరొకరు చతురోక్తులాడుకుంటూ దర్శనమిచ్చేవారు. నాటకాల రిహార్సల్సూ, దేశభక్తి గీతాల సాధనలూ, ఇవన్నీ విశాలమైన ప్రాంగణంలోని చెట్లక్రిందే,  గుంపులుగుంపులుగా కూర్చొని కొనసాగించేవారు. మేడపైకి చెక్కమెట్లు. పైన ఆఫీసుగదులు.
ఇక లోపలికి అడుగిడగానే పెద్దహాలు, మధ్యలో అద్దాలపెట్టెలో కొత్తగా కట్టబోతున్న (ప్రస్తుత)రేడియో స్టేషన్ భవంతి నమూనా, దానిపై అందంగా అమర్చిన పూలగుత్తుల పింగాణీ జాడీ, ఎదురుగా మూడు స్టూడియోలు, ఒకటి సంగీతానికి,రెండవది నాటకాలకు,మూడవది ప్రసంగాలకు. లోపల కార్యక్రమం ప్రసారమౌతున్నదని హెచ్చరిస్తూ తలుపులకు పైన వెలిగే ఎర్రలైట్లు. చేతిలో కాగితాలు పట్టుకొని, హడావుడిగా అటూఇటూ నడిచే అనౌన్సర్లు.  ఒకమూల స్పీకరునుండి మంద్రగంభీరంగా వినిపించే ప్రత్యక్ష ప్రసారం.  పైకప్పున చిన్న శబ్దంతో అలుపెరుగక తిరిగే పంకాలు. తెల్లటి గోడలకు శబ్దనియంత్రణరంధ్రాలు. గది గోడలకానుకొని రెండువైపులా సోఫాలు. వాటిలో కాలుమీద కాలేసుకొని దర్శనమిచ్చే లబ్ధప్రతిష్టులు.
“ఆనాడు నేననుకునేవాణ్ని.'ఏనాటికైనా ఉద్యోగమంటూ చేస్తే ఇక్కడే చేయాలి'.అని. దేవుడు ఆనాడే 'తథాస్తు' అంటూ దీవించాడేమో.ఇప్పటికి 28 ఏళ్లుగా అక్కడ పనిచేస్తూ ఎన్నో కార్యక్రమాలను రూపొందించే భాగ్యం నాకు కలిగింది.”
ప్రముఖ వైణికుడు శ్రీ అయ్యగారి శ్యామసుందర్ విజయవాడ రేడియోను తన మాతృసంస్థగా భావించి గౌరవిస్తానని ఆ కేంద్రంతో తమ కుటుంబానికి ఉన్న అనుబంధాన్ని గుర్తు చేసుకున్నారు. వీరు ఎస్సారార్ కాలేజీలో నా సహాధ్యాయి.  శ్యామసుందర్ నాన్నగారు శ్రీ అయ్యగారి సోమేశ్వర రావు మొదట మద్రాసు రేడియో కేంద్రంలోనూ, తరువాత విజయవాడ కేంద్ర ఆవిర్భావం నుంచి 1973  వరకు వీణా వాద్యం వాయించేవారు. తరువాత రేడియోలో పనిచేసే అదృష్టం తనను కూడా వరించిందని, విజయవాడ ఆకాశవాణి కేంద్రం నుండి 1965లో మొదలు పెట్టి 2005 దాకా వాయిస్తూ అంచెలంచెలుగా ఎదిగి ఇప్పుడు హైదరాబాద్ ఆకాశవాణి కేంద్రం నుండి టాప్ గ్రేడ్ విద్వాన్ గా వీణా వాద్యం వినిపిస్తున్నానని శ్యామసుందర్  చెప్పారు. రేడియోతో ఈ కుటుంబం సంబంధం అక్కడితో ఆగలేదు. ఆయన చెల్లెలు పరిటి  రాజేశ్వరి సైతం రేడియోలో ఏ గ్రేడ్ వైణికురాలు. ప్రస్తుతం అమెరికాలోని చికాగోలో స్థిరపడి అక్కడ కూడా సంగీత కచ్చేరీలు చేస్తున్నారు. శ్యామసుందర్  భార్య శ్రీమతి జయలక్ష్మి, ఆయన సోదరుడు సత్యప్రసాద్ కూడా రేడియో సంగీత కళాకారులే. పొతే వారి బావమరది శ్రీ పప్పు చంద్ర శేఖర్ కూడా విజయవాడ రేడియో నుంచే తన సంగీత ప్రస్థానం ప్రారంభించారు. వారి మామగారు శ్రీ పప్పు సోమేశ్వర రావు కూడా 1948 నుండి విజయవాడ కేంద్రంలో వైణిక విద్వాంసుడిగా సేవలు అందించారు. అంటే ఒక కుటుంబం యావన్మందికీ విజయవాడ రేడియో కేంద్రం తమలోని సంగీత పాటవాన్ని ప్రదర్శించడానికి  ఆశ్రయం కల్పించిందన్న మాట.
విజయవాడ రేడియో కేంద్రంలో పనిచేసిన మహామహులందరూ ఒక ఫోటోలో కానవచ్చిన ఒక అపూర్వ సంగమానికి కూడా విజయవాడ రేడియో ఒక వేదిక అయింది. తెలుగు ప్ర‌జ‌ల‌కు సుసంప‌న్న‌మైన ఆలోచ‌న‌ల‌ను ధారాద‌త్తం చేసిన ప్ర‌ముఖులు ఈ ఫొటోలో ఉన్నారు. ఆకాశ‌వాణిలో దిగ్దంతులైన క‌ళాకారులు వీరు. ఆకాశవాణి విజయవాడ కళాకారులు శ్రీ కందుకూరి రామభద్రరావు,, శ్రీ ప్రయాగ నరసింహ శాస్త్రి గార్ల పదవీ విరమణను పురస్కరించుకుని జరిగిన వీడ్కోలు సభ సందర్భంగా తీయబడ్డ ఫోటో ఇది. అంద‌రివీ కాక‌పోయినా 99శాతం మంది పేర్లు ఉన్నాయి.




వివ‌రాలు:
ముందు వరుసలో కూచున్న మహిళా కళాకారిణులు (ఎడమ నుంచి కుడికి) శ్రీమతులు ఎ. కమల కుమారి, వి. బి.కనక దుర్గ, శ్రీరంగం గోపాలరత్నం, ఎం. నాగరత్నమ్మ, వింజమూరి లక్ష్మి మరియు బి.టి.పద్మిని
కూచున్నవారు:శ్రీయుతులు అన్నవరపు రామస్వామి, ఆయన పక్కన ఎల్లా సోమన్న, వారిపక్కన ఓలేటి ఓలేటి వెంకటేశ్వర్లు , కందుకూరి రామభద్రరావు, ప్రయాగ నరసింహశాస్త్రి, జి వి కృష్ణారావు, రాచకొండ నృసింహ మూర్తి, ఎన్.సిహెచ్. కృష్ణమాచార్యులు.
కూర్చున్నవారి వెనుక నుంచున్నవారు : శ్రీయుతులు రామవరపు సుబ్బారావు,అన్నవరపు గోపాలం, ఎ.కుటుంబయ్య, దండమూడి రామమోహనరావు, బలిజేపల్లి రామకృష్ణశాస్త్రి,ఉషశ్రీ, ఎం.వాసుదేవమూర్తి, సి.రామమోహన రావు,జి.ఎం.రాధాకృష్ణ, సితార్ కనకారావు,చల్లపల్లి కృష్ణమూర్తి, చార్లెస్, సీతారాం
పూర్తిగా పైన నుంచున్నవారు : శ్రీయుతులు అల్లం కోటేశ్వర రావు, నండూరి సుబ్బారావు , దత్తాడ పాండురంగరాజు, సుందరంపల్లి సూర్యనారాయణ మూర్తి, ఎన్.సి వి. జగన్నాధాచార్యులు, ఎ.లింగరాజు శర్మ; ఎ.బి.ఆనంద్, మహమద్ ఖాసిం,ఆ తరువాతి వారు ఫ్లూట్ వై.సుబ్రహ్మణ్యం,.చివరివారు వై.సత్యనారాయణ

NotePhoto Courtesy : Shri KVS Subrahmanyam

(ఇంకా వుంది)

సినీ ప్రముఖులు - సాంఘిక బాధ్యత


‘కాదేదీ కవితకనర్హం’ మాదిరిగా ఈనాడు ప్రతి విషయమూ టీవీల్లో రోజుల తరబడి చర్చల కొనసాగింపుకు ముడి సరుకుగా మారుతోంది. అది ఇసుక  కావచ్చు, తెలుగు మాధ్యమం కావచ్చు,కులం కావచ్చు, మతం కావచ్చు, కులం కావచ్చు  మరేదైనా కావచ్చు. సినీ పరిశ్రమలోని  కొందరు  ప్రముఖులకు తెలుగే  రాదంటూ ఆ రంగానికే చెందిన మరో ప్రముఖుడి చేసిన  తాజా వ్యాఖ్య ఆ కోవలోనిదే. హైదరాబాదులో ఒక యువతి అత్యాచారానికి, హత్యకు గురైన నేపధ్యంలో తెలుగు సినీరంగ ప్రముఖులు చాలామంది తమ సామాజిక బాధ్యతగా భావించి ఆడపిల్లలకు అండగా నిలబడదాం అంటూ ధైర్యం  చెప్పే ప్రకటనలు టీవీల్లో వస్తున్న సమయంలోనే ఈ రకమైన చర్చకు తెర లేవడం కాకతాళీయం కావచ్చు. 
ఈ సందర్భంలో మహాకవి శ్రీశ్రీ రాసిన అనంతం గ్రంధంలో పేర్కొన్న ఒక విషయం జ్ఞాపకం వస్తోంది.
ఆ రోజుల్లో ‘సినిమా రచయితలు - సాంఘిక బాధ్యత’ అనే అంశంపై ఒక సదస్సు ఏర్పాటు చేసి సినీ ప్రముఖులను ఆహ్వానించారు.    
మహాకవి శ్రీశ్రీతో పాటు  మరో  ప్రసిద్ధ సినీ రచయిత  త్రిపురనేని మహారధికి ఈ సదస్సులో మాట్లాడే పనిపడింది. సమయాభావం కారణంగా కొంతమందికి ప్రసగించే అవకాశం లభించలేదు. మహారధి, శ్రీ శ్రీ పక్కపక్క కుర్చీలలో కూర్చుని వున్నప్పుడు  మహారధి శ్రీశ్రీతో ఇలా అన్నారు.
‘నాకు కనుక మాట్లాడే అవకాశమే వస్తే, నా ప్రసంగాన్ని ‘సినిమా రచయితలు అందరూ సాంఘిక బాధ్యతను  మరచిపోయిన తర్వాతనే సినిమారంగంలో ప్రవేశించారు’ అనే  వాక్యంతో మొదలు పెడతాను’.
మహారధి వ్యక్తపరచిన ఈ అభిప్రాయంతో శ్రీశ్రీ పూర్తిగా ఏకీవభించారు.
అయితే, ముందే అనుకున్నట్టు మహారధి గారికి    సదస్సులో ప్రసంగించే అవకాశం చిక్కనేలేదు.
ఈ విషయాన్ని శ్రీశ్రీ తన ఆత్మచరిత్రాత్మ చరిత్రాత్మక నవల, ‘అనంతం’ లో రాసుకున్నారు.
అనంతం నవల (?) కి ఈ  ‘ఆత్మచరిత్రాత్మ చరిత్రాత్మక నవల’  అనే ట్యాగ్ లైన్  ఎందుకు పెట్టారన్నది తెలియదు. పైగా ఆత్మకధ అని పెట్టరాదని శ్రీశ్రీ ఆంక్ష పెట్టారని శ్రీ చలసాని ప్రసాద్ ఆ పుస్తకం మలి ప్రచురణ ముందు మాటలోనే రాసారు.