26, నవంబర్ 2020, గురువారం

హైదరాబాదు ఇప్పుడూ, ఒకప్పుడూ – భండారు శ్రీనివాసరావు

 (Published in today's,26-11-2020, 'నమస్తే తెలంగాణ' )

ముందు ఒకప్పటి సంగతి చెప్పుకుందాం.
రేడియో మాస్కోలో నాకు ఉద్యోగం వచ్చింది. ఢిల్లీ నుంచి ఏరోఫ్లోట్ విమానంలో మాస్కో వెళ్ళాలి. దానికి ముందు ఢిల్లీ రైల్లో వెళ్ళాలి. తెల్లారి ఉదయం భార్యాపిల్లలతో సహా బయలుదేరి సికిందరాబాదు స్టేషన్ లో రైలెక్కాలి. వీడుకోలు చెప్పడానికి చుట్టపక్కాలు చాలామంది మా ఇంటికి వచ్చారు. వచ్చిన వాళ్లకు కప్పు కాఫీ ఇవ్వడం మర్యాద. కానీ కాఫీ డికాషన్ పెట్టడానికి ఇంట్లో నీళ్ళు లేవు. రోజు విడిచి రోజు నల్లా వదిలేవాళ్ళు. అదీ ఓ అరగంట సేపు. అదీ తెల్లవారుఝామున నాలుగు గంటలకు. ఆ కాసేపటి వ్యవధానంలో ఆరు కుటుంబాల వాళ్ళు నీళ్ళు పట్టుకోవాలి. మాకు తెల్లారి ప్రయాణం కాబట్టి మిగిలిన వాళ్ళు మాకు ముందు అవకాశం ఇచ్చారు. లేని పక్షంలో కాఫీ డికాషన్ వేయడానికి కూడా నీళ్ళకు కటకట. అప్పట్లో మరో సమస్య కరెంటు. ఎప్పుడు వస్తుందో ఎప్పుడు పోతుందో తెలవదు. దీనికి తోడు అధికారిక, అనధికారిక విద్యుత్ కోతలు. వోల్టేజి సమస్యలు. ఇంట్లో అన్ని లైట్లు వేస్తె, ఇంట్లోదే కాదు, వీధిలో కరెంటు స్తంభం పైన ఫ్యూజు కూడా పోతుందని చెప్పుకునే రోజులు అవి. పొద్దున్నే కరెంటు వుంటుందో ఉండదో అని కొవ్వొత్తులు కొని సిద్ధంగా పెట్టుకున్నాము, ఎందుకైనా మంచిదని. అదృష్టవశాత్తు వాటి అవసరం పడలేదనుకోండి.
మూడో రోజు మాస్కో చేరాము. అక్కడ రేడియో మాస్కోలో పనిచేసే విదేశీ ఉద్యోగుల కోసం పదమూడు అంతస్తుల భవనంలో చిట్ట చివరి అంతస్తులో మాకు అపార్ట్ మెంటు కేటాయించారు. ఇంత ఎత్తుకు నీళ్ళు వస్తాయా! రాకపోతే ఇక్కడ కూడా హైదరాబాదు నీళ్ళ కష్టాలేనా, అనుకుంటూ లోపలకు వెళ్ళాము. వెళ్ళగానే చేసిన మొదటి పని నల్లా తిప్పి చూడడం. ధారగా నీళ్ళు వచ్చాయి. ప్రతి పంపు తిప్పి చూశాము. అన్నిట్లో నీళ్ళు. ఆనందంతో కళ్ళల్లో నీళ్ళు.
ఇలాంటి పరిస్థితి హైదరాబాదులో చూడడం అసాధ్యం అనుకున్నాము ఆ రోజు.
ఇదేదో ఉత్ప్రేక్ష కోసం రాయడం లేదు. ఆ నాటి పరిస్థితులు, మంచి నీళ్ళ కష్టాలు ఈ తరానికి తెలియచెయ్యడం కోసం ఈ ప్రయత్నం.
ఇప్పుడు అలాంటి పరిస్థితి ఉందా? ఖచ్చితంగా లేదనే చెప్పాలి. ఇది కళ్ళ ముందు జరిగిన అభివృద్ధి. కానీ కనబడదు.
ఎందుకో చెబుతాను. ఇంట్లో పిల్లాడు పెరుగుతూ ఉంటాడు. కాలం గడిచిన కొద్దీ కొద్దోగొప్పో వళ్ళు చేస్తాడు. సహజం. అది రోజూ చూసేవారికి కనబడదు. ఎప్పుడో ఒక చుట్టం దిగబడతాడు. పిల్లాడ్ని చూసి ‘అరె! వీడేనా వాడు. ఎప్పుడో చిన్నప్పుడు చూశాను. పీలగా ఉండేవాడు. ఇప్పుడు కాస్త కండ పట్టి ముద్దొస్తున్నాడు’ అంటాడు. నిజమేనా బాబాయ్ అంటుంది తల్లి అనుమానంతో కూడిన ఆనందంతో. అలాగే ఒక నగర వాసులకు తమ చుట్టుపక్కల జరిగే అభివృద్ధి కంటికి ఆనదు.
హైదరాబాదులో జీవితం గురించి, జీవనం గురించి బాగా మధన పడిన సందర్భం ఒకటుంది. రాష్ట్ర విభజన తర్వాత పరిస్థితులు ఎలా వుంటాయి? ఎలా మారతాయి? నేను చెప్పేది వేరే ప్రాంతాలనుంచి వచ్చి నగరంలో స్థిర పడిన వారి భయసందేహాలు గురించి కాదు. ఇక్కడే పుట్టి పెరిగిన తెలంగాణా వాసుల సంగతి.
తెలంగాణా రాష్ట్రం ఎదుర్కోబోయే బాలారిష్టాలు గురించి అనేకమంది ఆర్ధిక నిపుణులు అనేక అనుమానాలు వ్యక్తం చేసారు. నవజాత రాష్ట్రంలో, ‘కారు’ చీకట్లు కమ్ముకుంటాయన్నారు. విద్యుత్ కొరతతో పరిశ్రమలు, వ్యవసాయ రంగం ఇక్కట్లపాలవుతుందన్నారు. హైదరాబాదులో వున్న ప్రముఖ కంప్యూటర్ సంస్థలు బిచాణా ఎత్తేసి బెంగుళూరో, మరో వూరో తరలి వెడతాయని జోస్యం చెప్పారు.
అసలు అన్నింటికీ మించి మరో భయం పెట్టారు. హైదరాబాదులో ఏళ్ళతరబడి నివాసం వుంటున్న సీమాంధ్ర ప్రజానీకం దిక్కుతోచని స్తితిలో, బిక్కుబిక్కుమంటూ అభద్రతాభావంతో రోజులు లెక్కించే పరిస్తితి ఏర్పడగలదని లెక్కలు వేసారు.
ఇలా లేనిపోని అనేక అనుమానాలతోనే రోజులు గడిచాయి. నెలలు గడిచాయి. ఆరేళ్ల పైచిలుకు కాలం గతంలో కలిసిపోయింది. కాలం గడుస్తున్న కొద్దీ అనుమానాలు పటాపంచలు అయ్యాయి. సందేహాలు తొలగిపోయాయి. అభద్రతాభావం అంతరించింది. అల్లర్లు, ఆందోళనలు కనుమరుగయ్యాయి. మొన్నీమధ్య కరోనా కర్ఫ్యూ అనే మాట వినబడింది కానీ గతంలో బాగా అలవాటయిన ఈ పదాన్ని నగర పౌరులు దాదాపు మరిచే పోయారు. రవాణా సదుపాయాలు మెరుగు పడ్డాయి. నలుమూలల్నీ కలుపుతూ మెట్రో రైళ్లు అందుబాటులోకి వచ్చాయి. లింకు రోడ్లు, ఫ్లై ఓవర్లు, కాలి వంతెనల నిర్మాణంతో ట్రాఫిక్ ఇబ్బందులు అదుపులోకి వచ్చాయి.
వీటితో పూర్తిగా సమస్యలు మటుమాయం అయిపోతాయా అంటే సాధ్యం కాకపోవచ్చు. అభివృద్ధి వేగాన్ని మించి పౌర అవసరాలు త్వరితగతిన పెరిగిపోతూ ఉండడమే దీనికి కారణం.
నేను వుండేది అద్దె ఇల్లు కాబట్టి, మారాల్సిన అవసరం పడ్డప్పుడల్లా నగరంలో అనేక ప్రదేశాల్లో, ప్రాంతాల్లో నివసించే అదృష్టం పట్టింది. అన్ని చోట్లా పౌర సదుపాయాలు అద్భుతంగా వున్నాయి అని చెప్పను కానీ, మునుపటితో పోల్చుకుంటే వంద రెట్లు మెరుగు. మంచి నీళ్ళ కష్టాలు చాలావరకు తీరాయి. ఇబ్బందులు ఉండొచ్చు కానీ కటకటలు లేవు. రోజు విడిచి రోజు మంచినీళ్ళు కాకుండా ప్రతిరోజూ నల్లాలలో నీళ్ళు వదులుతున్నారు. ఏటా మేముంటున్న ఎల్లారెడ్డి గూడా అపార్ట్మెంటులో నీళ్ళ ట్యాంకులు కొనేవాళ్ళు. ఈ ఏడాది వేసవిలో ఆ అవసరం పడలేదు. బోరు బావిలో సమృద్ధిగా నీళ్ళు వచ్చాయి. ఎక్కడో కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు కడితే ఇక్కడ హైదరాబాదులో భూగర్భ జలాల మట్టం పెరిగిందని ఒకాయన ఫేస్ బుక్ లో పోస్టు పెట్టాడు. ప్రధానమైన రహదారులు, కాలనీ రోడ్లు బాగుపడ్డాయి. ఇక కరెంటు సంగతి చెప్పక్కర లేదు. అప్పుడెప్పుడో ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడ్డ నాటి నుంచీ ఉన్న పరిస్థితులతో పోల్చుకున్నాకూడా ఇప్పుడు రాజధాని నగరంలో విద్యుత్ సరఫరా గణనీయంగా మెరుగుపడింది. కరెంటు కోతలనేవి గతకాలపు ముచ్చటగా మారాయి. ఓల్టేజి సమస్యలు బాగా తగ్గిపోయాయి. గత అయిదారేళ్ళలో వచ్చిన అద్భుతమైన మార్పు ఇది.
తెలంగాణా రాష్ట్రం ఏర్పడ్డ తొలి రోజుల్లో మాజీ ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్ కి సమాచార సలహాదారుడు, ఆర్ధిక వ్యవహారాల నిపుణుడు అయిన సంజయ్ బారు వరాలమూట లాంటి ఒక మాట అన్నారు.
నిజానికి ఈ బారు గారు ప్రత్యేక తెలంగాణాకు బద్ధ వ్యతిరేకి. కరడుగట్టిన సమైక్యవాది. ఈ విషయంలో తన అభిప్రాయాన్ని ఆయన ఏనాడూ దాచుకోలేదు. అలాటి సంజయ్ బారు తెలంగాణా కల సాకారం అయిన ఏడాది తరువాత అన్నమాట ఇది. నిజానికి ఒక వ్యాసంలో అక్షరాలా రాసిన మాట ఇది.
‘డెక్కన్ హైదరాబాదు గురించి నేను భయపడ్డది ఏమీ జరగలేదు. ఇక్కడివారికి అరమరికలు తెలియవు, ఆదరించి అక్కున చేర్చుకునే తత్వం ఇక్కడివారి సొంతం. అన్నింటికీ మించి ఈ నగరానికి వున్న ప్రత్యేక ఆకర్షణ, శోభ, సౌందర్యం ఇవేవీ చెరిగిపోలేదు. (తెలంగాణా ఏర్పడ్డ తరువాత) ఇవన్నీ చరిత్ర పుటల్లో చేరిపోతాయేమో అని నేను భయపడ్డాను. కానీ నా సందేహాలన్నీ పటాపంచలయ్యాయి' అని ఒక ఆంగ్ల జాతీయ దినపత్రికకు రాసిన వ్యాసంలో పేర్కొన్నారు.
సమైక్యవాద భావజాలం కలిగిన ఒక ప్రముఖ వ్యక్తి నుంచి ఇటువంటి కితాబు అంటే, హైదరాబాదు నగరం అందరికీ నివాసయోగ్యం అనే యోగ్యతాపత్రం అన్నమాట.

తోకటపా: ఆకస్మికంగా ప్రపంచాన్ని కమ్మేసిన కరోనా కారణంగా అన్ని రాష్ట్రాల్లో మాదిరిగానే అభివృద్ధి కార్యక్రమాల అమలుకు కొంత అంతరాయం కలిగిన మాట వాస్తవం. అలాగే, గత వందేళ్ళలో కనీవినీ ఎరుగని వర్షాల వల్ల నగర జీవనం అస్తవ్యస్తం అయింది. రహదారులు దెబ్బతిన్నాయి. అనేక కాలనీల్లో ప్రజలు ఇబ్బందులు పడ్డారు. ఈ స్థాయిలో సంభవించిన ప్రకృతి వైపరీత్యాలను ఎదుర్కోవడం, వాటివల్ల కలిగిన కష్టనష్టాలను పూర్తిగా పూడ్చుకోవడం ఎవరివల్లా కానిపని.




24, నవంబర్ 2020, మంగళవారం

వెస్ట్ బెంగాల్ లో బీజేపీ వ్యూహం

 మోడీ షా ద్వయం నాయకత్వంలోని బీజేపీ ఏ ఎన్నికను అయినా ప్రతిష్టాత్మకంగా తీసుకుంటుంది. అది పంచాయతీ ఎన్నిక కావచ్చు, పార్లమెంటు ఎన్నికలు కావచ్చు.  ఈ నాయకత్వానికి ఒక గమ్యం వుంది. దాన్ని చేరుకోవడానికి వీలైన మార్గాలను నిరంతరం అన్వేషిస్తూనే వుంటుంది. లక్ష్య సాధన అనేదే ప్రధానం. మిగిలినవి అన్నీ అనుకున్నది సాధించడానికి ఎన్నుకునే మార్గాలే. ఇందుకు ఆ పార్టీ తొందర పడదు. నిదానంగానే అయినా సరే ధ్యేయాన్ని నెరవేర్చుకోవడమే ముఖ్యం. ఇప్పటికిప్పుడు అధికారాన్ని సొంతం చేసుకోవాలనే ఆత్రుత లేదు. అలా అని వచ్చేనాటికే అధికారం చేతికి వస్తుందిలే అని కాడి కింద పారేసి దిక్కులు చూసే వ్యవహారం కాదు.

ఇలాంటి బహుముఖ వ్యూహాలతో సాగే పార్టీకి ఎప్పుడో ఒకప్పుడు విజయం సిద్ధించక మానదు. దాన్ని సుస్తిరం చేసుకోవడం మరో దశ.

ఏ రాజకీయ పార్టీకి అయినా గెలుపును మించిన ఆనందం వుండదు. అదో టానిక్కు లాంటిది.

నిరుడు వెస్ట్ బెంగాల్ లోకసభ ఎన్నికల్లో బీజేపీకి ఈ టానిక్ లభించింది. కనీవినీ ఎరుగని రీతిలో మొత్తం నలభయ్ రెండు స్థానాల్లో పద్దెనిమిది గెలుచుకుని విజయబావుటా ఎగురవేసింది.  

అయితే మరో ఆరు నెలల్లో జరిగే అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో  ఇలాంటి విజయం సాధ్యమవుతుందా! పోటీ తృణమూల్ కాంగ్రెస్ తో. బెంగాల్ ని కంచుకోట చేసుకుని రికార్డు కాలం పాలించిన కమ్యూనిస్తులనే మమత దీదీ పక్కకు నెట్టేసింది. ఇక అక్కడ జరిగేది కేంద్రంలో అధికారంలో ఉన్న బీజేపీ, రాష్ట్రంలో అధికారంలో వున్న తృణమూల్ కాంగ్రెస్ మధ్య పోటీ. మిగిలిన పార్టీలు ఏవీ ప్రభావం చూపగల పరిస్థితిలో లేవు.

నిరుడు సాధించిన విజయోత్సాహంతో ఉన్న బీజేపీ ఈ సారి అన్ని అవకాశాలను వాడుకుంటుంది. రాష్ట్రంలో ఒక్క పోలింగు బూతును కూడా వదిలిపెట్టవద్దని ఇటీవలే ఆ పార్టీ నాయకులు కార్యకర్తలకు దిశానిర్దేసం చేసారు. అలా అని తృణమూల్ ప్రభావాన్ని కానీ రాష్ట్రంపై ఆ పార్టీకి వున్న పట్టును కానీ తక్కువ అంచనా వేయడానికి వీల్లేదు. అసెంబ్లీ ఎన్నికలు కాబట్టి స్థానిక అంశాలకు ప్రాధాన్యత వుంటుంది. అమిత్ షా ఈ రాష్ట్రంపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టారు, రాజకీయంగా కూడా బీజేపీకి బెంగాల్ లో పాగా వేయడం కీలకం. కాబట్టి సమస్త  శక్తి యుక్తులను, రాజకీయ ఎత్తుగడలను, పట్టు విడుపులను ఉపయోగిస్తుంది. రెండు ప్రధానమైన వామపక్ష వ్యతిరేక పార్టీలు నువ్వా నేనా అనే రీతిలో పోటీ పడడం వల్ల ఓట్లు చీలి కమ్యూనిస్ట్ పార్టీలకు కొంత ప్రయోజనం కలగొచ్చని భావించే వాళ్ళు కూడా వున్నారు. కానీ ఇది వాస్తవం కాకపోవచ్చు.   

పొతే, కాంగ్రెస్. ఒకప్పుడు ఈ పార్టీకి చెందిన అగ్రనాయకులు చాలామంది కాంగ్రెస్ వారే. ప్రణబ్ ముఖర్జీ లాంటి వాళ్ళు రాష్ట్రపతి కూడా కాగలిగారు. కానీ సొంత రాష్ట్రంలో ఆ పార్టీకి కార్యాలయాలు తప్పిస్తే గట్టి నాయకులు, కార్యకర్తలు లేకుండా పోయారు. జాతీయ పార్టీగా కాంగ్రెస్ అధినాయకత్వం స్వయంకృతాపరాధం ఇది. స్థానిక నాయకత్వాలను ఎదగనీయకుండా చేయడం వల్ల అనేక రాష్ట్రాల్లో కాంగ్రెస్ కు ప్రత్యామ్నాయంగా ప్రాంతీయ పార్టీలు పుట్టుకు వచ్చాయి.  అవి బలపడ్డాయి కానీ కాంగ్రెస్ నీరసించి పోయింది.

ఇప్పుడు జాతీయ స్థాయిలో చక్రం తిప్పుతున్న బీజేపీ కూడా కాంగ్రెస్ అనుభవాన్ని గుర్తు పెట్టుకుంటే మంచిది.

21, నవంబర్ 2020, శనివారం

బతికే వున్నాను

 

21-11-2020 నాటికి, అంటే నేటికి,  భండారు శ్రీనివాసరావు అనే వ్యక్తి బతికి వున్నట్టు మా కళ్ళారా చూశాము అని స్టేట్ బ్యాంక్ వాళ్ళు ఎక్కువ శ్రమ పెట్టకుండా, ఇబ్బంది పెట్టకుండా ఓ సర్టిఫికేట్ ఇచ్చారివాళ.



మా ఇంటికి ఓ కిలోమీటరు దూరంలో కాబోలు స్టేట్ బ్యాంక్ బ్రాంచ్ వుంది. శనివారం ఎప్పుడు తెరుస్తారో ఎప్పుడు మూస్తారో అని అనుమాన పడుతూనే బ్యాంకు వైపు అడుగులు వేసాను. మా ఆయన ఇన్నాల్టికి అడుగులు వేసాడు అని సంబరపడి  అరిసెలు వండి పెట్టేదేమో,  మా ఆవిడ బతికి ఉన్నట్టయితే.  ప్రధాన మంత్రి మోడీ కరోనా వున్నది జాగ్రత్త! ఇంటిపట్టునే మూతి మూసుకు వుండండి అని గత మార్చిలో హుకుం జారీ చేసినప్పటినుంచి బుద్దిగా ఇంట్లోనే పడి ఉంటున్నాను.

స్టేట్ బ్యాంక్  బ్రాంచ్ కార్పొరేట్ తరహాలో తీర్చి దిద్ది వుంది. ఫ్రంట్ డెస్క్ లో ఓ అమ్మాయి కూర్చుని వచ్చిన వాళ్ళను కనుక్కుంటూ వుంది. నాది జీవన్  ప్రమాణ్ అని చెప్పగానే రెండో నెంబరు కౌంటరు చూపించింది. అప్పటికే  అక్కడ నాలాంటి వాళ్ళు ఒకరిద్దరు వున్నారు. కరోనా కాలం అని గుర్తుకు వచ్చి కాసేపు ఎడంగానే నిల్చున్నాను. కౌంటర్ లోని వ్యక్తి తలెత్తి నా వైపు చూసి ఆధార్ జిరాక్స్ తెచ్చారా లేకపోతే అదిగో ఆ గదిలో వుంది వెళ్లి తెచ్చుకోండి అన్నాడు. వెడితే నోట్ల కట్తల వెనుక ఒక నగదు అధికారి, దీక్షగా డబ్బు కట్టలు లెక్కపెట్టే పనిలో వున్నాడు. అంత సొమ్ము వున్న చోట మసలడం క్షేమం కాదనుకుని గుమ్మం బయటే ఆగిపోయాను. ఈలోగా రెండో నెంబరు కౌంటరులో ఉద్యోగి ఓ నాలుగో తరగతి అధికారిని పిలిచి నా పనిచేసిపెట్టమని గొంతెత్తి మరీ చెప్పాడు. కానీ అతగాడు మాత్రం తన తీరిక సమయంలోనే, అంటే తోటి సిబ్బందితో ముచ్చట్లు  చెప్పడం, తేనీరు  సేవించడం వంటి  పనులు తీరిగ్గా కానిచ్చిన తరవాతనే నా పని చేసిపెట్టాడు. అయినా షరామామూలుగా థాంక్స్ చెప్పి మళ్ళీ రెండో నెంబరు వద్దకు వచ్చాను. ఈసారి అతడు ఓ ఫారం ఇచ్చి పూర్తి చేసుకుని రమ్మన్నాడు. నామినీగా నా భార్య పుట్టిన తేదీని  ధ్రువపత్రంతో  పూరించాల్సిన ఖాళీని డాష్ డాష్ లతో నింపి మళ్ళీ పెళ్లి చేసుకోలేదు అని సెల్ఫ్ సర్టి ఫై చేసి ఇవ్వాల్సిన చోట ఇచ్చాను. అతడు నా వేలి ముద్రలు తీసుకుని LIFE CERTIFICATE నా చేతిలో పెట్టాడు.

వయసు మళ్ళిన పెన్షనర్లతో  ఓపికగా డీల్ చేస్తున్న ఆ కుర్రాడి పేరు తెలుసుకుని,  థాంక్స్  త్రినాద్ అని చెప్పి వచ్చేశాను.

ఏమైతేనేం , నా ఖాతా వున్న స్టేట్ బ్యాంక్ కోటీ దాకా వెళ్ళాల్సిన అవసరం లేకుండా ఈ ఏడాది పని పూర్తి అయింది.        

20, నవంబర్ 2020, శుక్రవారం

మొదటి సంబంధం పెళ్లి – భండారు శ్రీనివాసరావు

 మితృలు మురళీకృష్ణ గారు తమ పెళ్లి చూపుల వార్షికోత్సవం సందర్భంగా ఒక పోస్టు పెట్టారు.

ఆయనకూ, వారి శ్రీమతికీ అవే మొదటి పెళ్లి చూపులు కనుక వార్షికోత్సవం చేసుకునే భాగ్యం వారికి దక్కింది. ఇన్నేళ్ళుగా దక్కుతూ వచ్చింది. చాలామంది విషయంలో ఇది పేరాశే! ఎందుకంటే బోలెడు చూపులు చూస్తేనే కాని ఓ పెళ్లి కాదు.
మురళీకృష్ణ గారికి 1983 నవంబరు ఇరవైన ఆ మొదటి పెళ్లి చూపులు జరిగితే, ఎన్నికయిన మూడునెలల పిదప అమెరికా అధ్యక్షుని పదవీస్వీకారం మాదిరిగా, తమ పెళ్లి మాత్రం అయిదారు నెలల తర్వాత 1984 మే నెల 5 వ తేదీన జరిగిందని రాసుకొచ్చారు. ఆ దంపతులు అదృష్టవంతులు. ఇలా పెళ్లి చూపులకీ, పెళ్ళికీ వార్షికోత్సవాలు చేసుకుని పెద్దల ఆశీర్వచనాలు, పిన్నల శుభాకాంక్షలు ఏటా అందుకునే అవకాశాన్ని అందిపుచ్చుకున్నారు.
ఇది చదివి ఆనందించి అభినందిస్తే పోయేది. ఉన్నవాడిని ఊరుకోక మాది పెళ్లి చూపులు లేని పెళ్లి అని కామెంటు పెట్టాను. అదేమిటి? అన్నారాయన మర్యాదగా. పెళ్ళికాని పెళ్లి కూడా అని రెట్టించాను. అదెలా, కమ్యూనిస్టు పెళ్ళా అన్నారాయన ఒకింత సందేహంతో.
‘కళ్ళనీళ్ళ పెళ్లి’ అన్నాను
మళ్ళీ ఇదేమి పితలాటకం ఆయన అనకముందే అదెలాగో చెప్పేశాను.
గతంలో చెప్పిందే. మురళీకృష్ణ గారిలాగా అది చదవని వారికోసం కూడా.
అదే ఇది :

1971 డిసెంబరు 15 వ తేదీ రాత్రి మద్రాసు నుంచి అంబాసిడర్ కారులో తిరుపతి ప్రయాణం. దారిలో భోరున వాన. అట్లా ఇట్లా కాదు, ఉరుములు, మెరుపులు, పిడుగులు. మధ్యమధ్యలో ఆగుతూ తెల్లారేలోపునే తిరుమల చేరాము. ఎస్వీ కాటేజీలో పైన గదులు తీసుకున్నాము. పురోహితుడు ఎలా దొరికాడో తెలవదు. మా ఆవిడ పిన్ని వసుంధర కొన్న నీలం రంగు ఫారెన్ నైలెక్స్ చీరె పెళ్లి చీరె. నేను ధోవతి కట్టుకున్నానో, ప్యాంటు షర్టు తో పెళ్లి చేసుకున్నానో గుర్తు రావడం లేదు. ఎందుకంటే సందర్భం, సన్నివేశం అలాంటివి. తొమ్మిదీ పది గంటల నడుమ పెళ్లి జరిగిపోయింది. ఫోటోలు లేవు, వీడియోలు ఎట్లాగో లేవు. వెంటనే వెళ్లి బాలాజీ దర్శనం చేసుకున్నాము. ఇప్పట్లోలా క్యూ లైన్లు లేవు. కొండ దిగి వచ్చి భోజనం చేసి వచ్చిన కారులోనే మళ్ళీ మద్రాసు వెళ్ళాము. మా ఆవిడ స్నేహితులు టీ నగర్ హోటల్లో విందు ఇచ్చారు. అటునుంచి మా మామగారి వద్దకు వెళ్లాం. కూతుర్ని చూసి కళ్ళ నీళ్ళు పెట్టుకున్నాడు. “నీకు ఏం తక్కువ చేస్తానని అనుకుని ఇలా పెళ్లి చేసుకున్నావ"ని మా ఆవిడను అడిగారు. కన్నీళ్ళే జవాబు.

రిజర్వేషన్ల గొడవ లేని రోజులు. అంచేత 16 వ తేదీ రాత్రి బయలుదేరి రైల్లో మర్నాడు ఉదయం బెజవాడ చేరుకున్నాము. మా పెద్దన్నయ్య ఇంటికి వెళ్ళాము. మా అమ్మగారు కూడా అక్కడే వుంది. మమ్మల్ని చూసి కళ్ళ నీళ్ళు పెట్టుకుంది. కాళ్ళకు దణ్ణం పెట్టగానే దగ్గరకు తీసుకుని మనసారా ఆశీర్వదించింది.
పెళ్లోద్దు పెళ్ళాం కావాలి’ అనే నా మొండి పట్టుదల ఫలితం మా పెళ్లి. ఇరువైపుల పెద్దల చేత కళ్ళనీళ్ళు పెట్టించింది కూడా. బహుశా అదే ఆఖరిసారి కావచ్చు.
మా పెళ్ళికి పెద్దల ఆమోదం లభించింది అన్న సంతోషంలో ఆంధ్రజ్యోతి ఆఫీసుకు వెళ్లి ఎడిటర్ నార్ల వెంకటేశ్వరరావు గారిని కలుసుకుని మా పెళ్లి వృత్తాంతం తెలియచేశాము. ఆయన మా ఇద్దర్నీ మెచ్చుకోలుగా చూస్తూ, ‘రోజూ ఎన్నో ఆదర్శాలు వల్లె వేస్తుంటాము. నువ్వు చేసి చూపించావు. వెళ్ళండి. హాయిగా కాపురం చేసుకోండి. మళ్ళీ వచ్చి ఉద్యోగంలో చేరుతున్నాను, అని చెప్పేవరకు నీకు సెలవు ఇస్తున్నాను. ఇదే మీకు నా పెళ్లి కానుక’ అన్నారాయన.


వాసికెక్కిన వేణుగోపాల్

 “మీది కంభంపాడు కదా!”

చాలా ఏళ్ళ క్రితం  హైదరాబాదులోని ఆర్టీసీ  కళ్యాణమండపం దగ్గర ఉన్న  10 టీవీ స్టూడియోలో ఉదయం డిబేట్ అయిన తర్వాత లిఫ్ట్ వైపు వెడుతుంటే వినపడ్డ పలకరింపు.

పక్కకు తిరిగి చూస్తే నవ్వు మొహంతో కనపడ్డాడు వేణుగోపాల్.

“నా పేరు వాసిరెడ్డి వేణుగోపాల్” అని  పరిచయం చేసుకున్నాడు.

జర్నలిస్టు వేణుగోపాల్ గురించి గొప్ప విషయాలు చాలా విన్నాను కానీ ఎలా ఉంటాడో తెలియదు. అంతటి మనిషిలో ఈ నమ్రత ఏమిటి?

“మీకెలా తెలుసు మాది కంభంపాడు అని?”

నా ప్రశ్నకు ఆయన భళ్ళున నవ్వాడు.

”అదంతా ఓ కధ మరోసారి చెబుతా” అన్నాడు.

మా ఊరు ప్రస్తావన తేగానే నేనే అడిగి ఆయన నెంబరు తీసుకున్నాను.

తర్వాత మళ్ళీ కలిసింది లేదు, ఏదో అప్పుడప్పుడూ ఫోన్లో పలకరింపులు తప్ప.

అలా అలా కాలం గడిచి పోతుండగా మళ్ళీ వేణుగోపాల్ తారసపడ్డాడు. ఈసారి బయట కాదు, ఫేస్ బుక్ లో. అదీ ఓ చేతిలో రోలు, మరో చేతిలో రోకలి పట్టుకుని. వేణు విశ్వరూపాన్ని ఆయన రాతల్లో చూశాను.

ఇంత గొప్పవాడు మా ఊరు గురించి ప్రస్తావించాడు అదేదో తెలుసుకోవాలని మళ్ళీ  నేనే ఫోన్ చేశాను. అప్పుడు తెలిసింది ఆయన కూడా చిన్నప్పుడు కొంత కాలం మా ఊరు కంభంపాడులో గడిపాడని. ఆ వివరాలన్నీ వారి సోదరి వాసిరెడ్డి పద్మగారు ఓ ఉదయం టీవీ చర్చల్లో కనబడి, నా ఆహ్వానం మేరకు మా ఇంటికి వచ్చి మా ఆవిడ ఇచ్చిన కాఫీ తాగుతూ చెప్పారు. వారి అమ్మగారితో కూడా ఫోనులో మాట్లాడించారు.  

ఇక అప్పటినుంచీ ఆయన గురించి తెలుసుకోవడం నా వ్యాపకం అయిపోయింది. ఇదంత పెద్ద కష్టం అనిపించలేదు. ఫేస్  బుక్ లో ఆయన పోస్టింగులు చదివితే చాలు ఏరోజుకారోజు ఆయన దినవారీ వ్యవహారాలన్నీ తెలిసిపోతాయి. ఎక్కడ ఉన్నదీ, ఏం చేస్తున్నదీ ఏ ఊరు ఎప్పుడు వెళ్ళింది, ఏ గుడి వెనక ఏ చరిత్ర వుంది అన్నీ సవివరంగా రాసేవారు. ఏదీ దాచుకునే బాపతు మనిషికాదు. ఏదీ గోప్యం కాదు. అన్నీ బహిరంగమే. అన్నీ బాహటమే. ఇలాంటి మనుషులు కూడా ఉంటారా అనిపించేంతగా వుండేది వాసిరెడ్డి వేణుగోపాల్ రాతల తీరు.

కుక్కలంటే ఇష్టం. మొక్కలంటే ఇష్టం. చుట్టుపక్కల వుండే పిల్లలంటే ఇష్టం. వాళ్ళలో  ఒకడై ఆటలాడడం ఇష్టం.

పుస్తకాలంటే ప్రాణం. చదవడం ఇష్టం. చదివింది రాయడం ఇష్టం. రాయడంలో తృప్తిని ఆసాంతం ఆస్వాదించడం ఇష్టం.

ఇన్ని ఇష్టాలు వున్న మనిషి కాబట్టే అందరికీ ఇష్టుడు అయ్యాడు. రోలూ రోకలితో ఫేస్ బుక్ లో చెలరేగిపోయాడు. రోటి పచ్చడి అనేది ఆయన ఇంటి పేరుగా మారేంత స్థాయిలో వాటికి ప్రాచుర్యం కల్పించాడు. ఇదేమంత మామూలు విషయం కాదు. ఒకరకంగా వాటికి బ్రాండ్ ఇమేజ్ తీసుకువచ్చాడు.

వేణుగోపాల్ జర్నలిస్టు అనేవాడికి  ఎడమ కాలి దురద వుండాలని చెప్పేవాడు. తనకు ఆ దురద పుష్కలంగా వుందని నిరూపిస్తూ,  చేసిన ప్రతి ఉద్యోగాన్ని ప్రత్యామ్నాయం చూసుకోకుండానే ఎడమ కాలితో తన్నేసేవాడు. ఇలా ఎన్ని ఉద్యోగాలు ఆయన పాదతాడనానికి గురయ్యాయో నాకైతే లెక్క తెలియదు.

పుస్తకాలమీద ఉన్న పిచ్చిఆపేక్షతో సొంతంగా వాసిరెడ్డి పబ్లికేషన్స్ పెట్టి, వ్యాపార సులువులు తెలియక  రెండు చేతులూ  మోచేతుల దాకా కాల్చుకున్నాడు. కానీ నో రిగ్రెట్స్. ఇష్టంతో చేసే పనిలో కష్టం ఎదురైనా పరవాలేదనే తత్వం.

అలాంటి మనిషిని ఓ జబ్బు వశపరచుకుంది. అలాంటి మనిషిని ఆ జబ్బు కుంగతీసింది. తీశానని అనుకుంది. కానీ వేణు అట్లాంటి ఇట్లాంటి మనిషి కాదని, దానికీ తెలిసివచ్చింది. వేణుని వెంటబెట్టుకుని వెళ్ళడానికి నెలల తరబడి శ్రమించింది. దాని పోరాటం చూసి దయాళువు అయిన వేణు గోపాలే చివరికి లొంగిపోయాడు.

పరిచయం ఉన్న వ్యక్తుల్నీ, ఆయనంటే పడిచచ్చే స్నేహితుల్నీ, ఆడుకున్న పిల్లల్నీ, దాచుకున్న పుస్తకాల్నీ, పెంచుకున్న కుక్కల్నీ, మొక్కల్నీ అందరినీ, అన్నింటినీ బాజాప్తాగా ఒదిలేసి , తన అలవాటు ప్రకారం ఈ లోకాన్ని ఎడంకాలితో తన్నేసి వెళ్ళిపోయాడు వాసిరెడ్డి వేణుగోపాల్.  

ఆ కుక్కల, మొక్కల కన్నీరు తుడిచేది ఎవరు?


(వాసిరెడ్డి  వేణుగోపాల్ సంస్మరణ సంచిక కోసం)

18, నవంబర్ 2020, బుధవారం

కాంగ్రెస్ కోలుకుంటుందా ? - భండారు శ్రీనివాసరావు

 ఈ అంశంపై 10 టీవీ వాళ్ళు ఇంటికి వచ్చి కొన్ని ప్రశ్నలు అడిగి జవాబులు రికార్డు చేసుకుని వెళ్ళారు. భస్మాసుర హస్తం అనే శీర్షికతో ఈ సాయంత్రం ప్రసారం చేసిన వైడ్ యాంగిల్ కార్యక్రమంలో దాన్ని ప్రసారం చేశారని ఓ మిత్రుడు ఫోన్ చేసి చెప్పారు. ఆ ఫోటో క్లిప్పింగ్ పంపారు. రికార్డు చేసిన అభిప్రాయంలో ఎంత టెలికాస్ట్ చేసారో తెలియదు. ఇలా రికార్డు చేసినవన్నీ ప్రసారం చేయాలని రూలేమీ లేదు కూడా.



పోతే నాకు గుర్తు ఉన్నంత వరకు వాళ్ళ ప్రశ్నలకు  నా జవాబులు:

“కాంగ్రెస్ పార్టీలో ఒక స్థాయిలో ఆల్టర్ నేటివ్ పాలిటిక్స్ మీద ఆధారపడడం మొదలయింది. ‘ఈసారి మనల్ని కాదని వేరే పార్టీని ఎన్నుకున్నారు. వచ్చేసారి ప్రజలకు మనమే  ప్రత్యామ్నాయం అనే ధోరణి’ అన్నమాట. రెండే రెండు పార్టీల వ్యవస్థ వున్నప్పుడు ఈ లెక్క సరి కావడానికి అవకాశం వుండేదేమో. బహుళ పార్టీల వ్యవస్థ ఆవిర్భావం తరవాత ఈ లెక్క తప్పుతూ వచ్చింది. మరోపక్క దేశంలో  ప్రాంతీయ పార్టీల ప్రాభవం పెరుగుతున్న విషయాన్ని కూడా కాంగ్రెస్ పార్టీ వాళ్ళు లెక్కపెట్టలేదు. తమిళనాడులో పరిస్థితి చూసిన తర్వాత అయినా  దిద్దుబాటు చర్యలు తీసుకుని వుంటే ఎలా ఉండేదో. అప్పుడెప్పుడో పార్టీకి  స్వర్ణ యుగం నడిచిన కాలంలో అక్కడ కట్టుకున్న పార్టీ ప్రధాన  కార్యాలయం తప్పిస్తే , పార్టీకి చెప్పుకోతగ్గ  నాయకులు కానీ, కార్యకర్తలు  కానీ వున్నారా అంటే అంటే చప్పున జవాబు చెప్పలేని పరిస్థితి”

 

“జాతీయ స్థాయిలో కూడా పార్టీది అదే స్థితి. రాహుల్ వయసులో చిన్నవాడు. భార్యా పిల్లల బాధ్యత కూడా లేనివాడు. పూర్తి సమయాన్ని పార్టీకి కేటాయించగలిగిన  వెసులుబాటు  వున్నవాడు.  రాజకీయంగా మోడీని ఎదుర్కోవడానికి అన్ని అర్హతలు హంగులు రాహుల్  గాంధీకి, ఆయన పార్టీకి  వున్నాయి. అనుభవం అందామా మోడీ కంటే ముందునుంచే, సుదీర్ఘ చరిత్ర కలిగిన కలిగిన  ఒక జాతీయ  పార్టీకి నాయకత్వం వహిస్తూవస్తున్నవాడు. పార్టీలో ఆయన మాటకు ఎదురు చెప్పేవారు లేరు. అయినాసరే, పార్టీకి అత్యున్నత నేతగా ఆయన కొనసాగిన కాలంలో ఏ ఒక్క ఎన్నికలో కూడా కాంగ్రెస్ పార్టీ గణనీయమైన విజయాన్ని సాధించలేకపోయింది. కొన్ని రాష్ట్రాలలో పై చేయి అనిపించుకున్నా, బీజేపీ రాజకీయ చతురంగపు ఎత్తుగడల్లో అధికారంతో పాటు సమర్ధులైన  నాయకులను కూడా ఆ రాష్ట్రాల్లో  కోల్పోయింది. ఒకానొక సమయంలో ప్రధాని అయ్యే అవకాశాన్ని కూడా రాహుల్, తన తల్లి సోనియా మాదిరిగానే వదులుకున్నాడు. నేటి రాజకీయ ప్రమాణాలతో పోలిస్తే  నిజానికి ఇది ఎంతో పెద్ద త్యాగం. మామూలు విషయం కాదు. దేశ ప్రధానిగా కొద్ది రోజులు వున్నా చాలు అని ఆశ పడే రాజకీయ నాయకులకు  కొదవ లేని దేశం మనది. అంత త్యాగనిరతిని ప్రదర్శించి కూడా ఆ విషయం ప్రజల గుండెలకు తాకేలా చేయడంలో పూర్తిగా విఫలం అయ్యారు.

“కాంగ్రెస్  పార్టీకి  చాలా రాష్ట్రాలలో పటిష్టమైన స్థానిక నాయకత్వం వుంది. కానీ ఆ నాయకులు మరింత బలపడితే తమకు ఇబ్బంది అని భావించే  వృద్ధ నాయకుల మాటకే  ఆ పార్టీలో పెద్దపీట. దాని ఫలితమే ఈనాటి దుస్థితి.

“ఇక తెలుగు రాష్ట్రాలలో కాంగ్రెస్ పార్టీ మరింత దిగజారిపోవడం అనేది  కేవలం స్వయంకృతాపరాధమే. దేశమంతా పార్టీ తుడిచిపెట్టుకుని పోయిన రోజుల్లో కూడా ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక ప్రజలు ఆ పార్టీని అక్కున చేర్చుకుని అందలం ఎక్కించారు. అలాంటి రాష్ట్రాలలో కూడా పార్టీ ఉనికి ప్రశ్నార్ధకం కావడం చేజేతులా చేసుకున్నదే.

“తెలంగాణా ఇచ్చింది సోనియా నాయకత్వంలోని కాంగ్రెస్ అయినప్పటికీ అది ఇచ్చిన తీరును తెలంగాణా ప్రజలు జీర్ణించుకోలేకపోయారు. ఉదాహరణ చెప్పాలంటే ఒక పిల్లవాడు తల్లిని చాక్ లెట్ కొనిపెట్టమంటాడు. తల్లికి అదేమంత పెద్ద విషయం కాదు, పిల్లవాడు అడిగింది కూడా కొండమీది కోతిని కాదు. అయినా పిల్లవాడు పొర్లిపొర్లి ఏడ్చినదాకా ఆగి, ఆ తల్లి  అప్పుడు కొనిపెట్టిందనుకోండి, ఆ పిల్లాడు కూడా నేను అడిగితే  కొనలేదు, గుక్కపట్టి ఏడిస్తే కొనిచ్చింది అనే అభిప్రాయంలోనే ఉంటాడు. అదే జరిగింది.  ఇచ్చిన వరదాన  ఫలం తెలంగాణాలో లభించలేదు. అటు ఆంధ్రా ప్రాంతంలోని  ప్రజలు, కాంగ్రెస్ రాష్ట్రాన్ని నిలువునా చీల్చింది అనే ఆగ్రహంతో ఆ పార్టీని నామరూపాలు లేకుండా చేశారు. చివరికి  ఉభయ భ్రష్టత్వం అనే సామెత నిజమైంది”

“అయితే ఇంతటితో కాంగ్రెస్ పరిస్థితి అయిపోయింది అనే నిర్ధారణకు రానక్కర లేదు. పార్టీలో ప్రజాస్వామ్యాన్ని పునరుద్ధరించి, యువరక్తంతో పార్టీని నింపి, ప్రజల సమస్యలను పట్టించుకుంటూ, నవతరం ఆశలు ఆకాంక్షలకు అనుగుణంగా పార్టీ విధి విధానాలను తీర్చి దిద్దగలిగితే. ....ఏమో గుర్రం ఎగరావచ్చు.

“ఒకప్పుడు లోకసభలో రెండే రెండు సీట్లున్న బీజేపీ, ఈనాడు అత్యధిక మెజారిటీతో దేశాన్ని పాలిస్తోంది. కంటికి కనబడుతున్న ఈ వాస్తవాన్ని కాంగ్రెస్ పార్టీ అధినాయకత్వం గుర్తు పెట్టుకోవాలి”  (18-11-2020)         

ఢిల్లీ తెలుగు అకాడమి నాగరాజు ఇకలేరు

 

ఢిల్లీలో తెలుగు వారి  మరో సాంస్కృతిక కార్యశూరుడు కన్ను మూశారు.

ఢిల్లీ తెలుగు అకాడమీ వ్యవస్థాపకులు శ్రీ ఎన్.వి.ఎల్. నాగరాజు కరోనా కాటుకు బలయ్యారు. సన్ షైన్ ఆసుపత్రిలో గత పదమూడు రోజులుగా చికిత్స తీసుకుంటూ కొద్ది సేపటి క్రితమే మరణించినట్టు సీనియర్ జర్నలిస్ట్ శ్రీ ఆనంద కుమార్ తెలియచేసారు. విషాదం ఏమిటంటే నాగరాజు అమ్మగారు కూడా కరోనా చికిత్స తీసుకుంటూ వారం క్రితమే చనిపోయారు.


(ఢిల్లీ తెలుగు అకాడమి  నాగరాజు)


ఢిల్లీ కేంద్రంగా తెలుగు అకాడమీ స్థాపించి పెద్ద సంఖ్యలో సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలను ఒంటి చేత్తో నిర్వహించిన నాగరాజు మృతి తెలుగు సాంస్కృతిక లోకానికి తీరని లోటు.

ఆలిండియా రేడియో న్యూస్ రీడర్ గా ఉంటూ ఢిల్లీలో తెలుగువారికి తలలో నాలుకలా మసలుకున్న ఏడిద గోపాల రావు మరణించిన కొద్ది రోజులకే నాగరాజు కూడా కన్నుమూయడం సాంస్కృతిక  ప్రియులకు తట్టుకోలేని విషాదం.

(17-11-2020)