13, నవంబర్ 2026, శుక్రవారం

అందరి శ్రేయోభిలాషి : భండారు శ్రీనివాసరావు

 



'
ఈ పాడు ప్రపంచంలో అందరూ అందరే. ఎవరికీ మనగురించి పట్టదు. మన మేలు కోరుకునే వాళ్లు ఎవళ్ళూ లేరు' అన్నాడు ఏకాంబరం
'
అలా యెలా? అసలాసంగతి ముందు చెప్పు' అడిగాడు లంబోదరం
'
యెలా ఏమిటి? ఈ డాక్టర్లు వున్నారు చూడు, మనం బాగుండకపోతేనే వాళ్లకు బాగుండేది. అందుకే ఏదో రోగం రొష్టూ రావాలనే వాళ్ల యావంతా'
'
అలాగా'
'
అలాగే. పోలీసులకి మనం ఒక దొంగ కావాలని, అయితే ఓ పట్టు పట్టేసుకుని అడ్డదారిలో ఓ ప్రమోషనో, రహదారిలో ఓ ఆమ్యామ్యానో నొక్కేద్దామని దొంగచూపులు చూస్తుంటారు. లాయర్లూ అంతే! ఏదో ఒక కేసులో ఇరుక్కుంటే మనల్ని బయట పడేసి తాము బాగుపడిపోదామని వెధవది వాళ్లకు వెధవాశ. పొట్టకొస్తే అక్షరమ్ముక్క రానివాళ్లమయితే ట్యూషన్లు చెప్పి నాలుగు డబ్బులు పోగేసుకుందామని చూస్తారు టీచర్లు. ఇక మన ఇంటి ఓనరు వుంటాడు చూడు, మనం ఎప్పటికీ ఏబ్రాసి మొహం వేసుకుని ఇలాగే సొంత ఇల్లు కొనుక్కోకుండా, జీవిత పర్యంతం వాడికి కిరాయి కడుతూ అద్దె ఇంట్లోనే అఘోరించాలని పాడు ఏడుపు. పోనీ ఆ పంటి వైద్యుడికయినా మనమీద కనికరం వుందా అంటే అదీ లేదు, మనం పుటకతోనే పుచ్చిన పళ్ళతో పుడితే పండగ చేసుకునే రకం. మన స్కూటరు పంక్చరు కావాలని, కారు ఇంజిను రీబోరింగుకు రావాలని మెకానిక్కులు దేవుడికి మొక్కుకున్నా ఆశ్చర్యం లేదు. ఏం చెప్పమంటావు లంబోదరం, ఈ లోకంలో అందరూ మన కీడు కోరుకునేవారే. ఒక్క దొంగ తప్ప. వీళ్ళందరికన్నా ఇళ్లకు కన్నాలు వేసే ఆ దొంగే మిన్న'
'
దొంగా! అదెలా!' నోరెళ్ళబెట్టి అడిగాడు లంబోదరం.
ఏకాంబరం చెప్పిన జవాబుతో, తెరుచుకున్న లంబోదరం నోరు మళ్ళీ మూతపడకుండా అలాగే వుండిపోయింది.
'
ప్రతి ఒక్కరూ బాగుపడాలి. ప్రతి ఒక్కరి ఇంట్లో ఒంట్లో పుష్కలంగా వుండాలి. ఏడువారాల నగలు చేయించుకోవాలి. బ్యాంకుల్లోనే కాదు ఇళ్లల్లోను దాచుకునేంత దండిగా డబ్బులుండాలి. రాత్రి పూట హాయిగా గురక పెట్టి నిద్రపోవాలి' అని మనసారా కోరుకునే శ్రేయోభిలాషి నిజానికి ఈ సృష్టి మొత్తంలో దొంగ ఒక్కడే. కాదంటావా లంబోదరం!




Note: Image courtesy owner



Who is NTR? – Bhandaru Srinivasa Rao

 


An evening with S.Venkata Narayana in Hyderabad, (second from left)


“I will write a cover story on NTR.”


“NTR? What is that?” asked India Today editor Arun Puri.


“NTR means Nandamuri Taraka Rama Rao. He is a film actor who recently started a political party. For the first time in Andhra Pradesh history, he is about to defeat the Congress Party and Indira Gandhi.”


The person who gave that answer was S. Venkatanarayana. He was neither an astrologer nor a psephologist, but a dedicated journalist.


“Look, Mr. Venkat, I don’t even know who NTR is. How will our readers know him?” said the editor.


Venkatanarayana had to work hard to convince the editor to write a cover story on NTR and feature his photo on the magazine’s front page.


That issue of the national magazine, widely read across the country, was published with NTR’s photo on the cover. Venkatanarayana concluded his article with these words:

“Unless a miracle occurs, NTR will certainly become the Chief Minister of Andhra Pradesh.”


After that issue hit the stands, even people who did not speak Telugu came to know who NTR was.


Venkatanarayana’s prediction came true. NTR won that election and became the Chief Minister of Andhra Pradesh.


Interestingly, India Today conducted an opinion poll three weeks before the elections, and its results predicted the opposite.

When the elections were held, NTR won. India Today’s forecast failed, but Venkatanarayana’s prediction proved right.


There is another similar incident.


After the Emergency, Indira Gandhi suffered a crushing defeat in the elections. Later, the Janata government collapsed, and Indira began a nationwide campaign seeking a renewed mandate.

During this time, S. Venkatanarayana traveled with her and interviewed her. The concluding lines of his published article read:


“In history, only three people have regained power after losing it: Winston Churchill, Napoleon Bonaparte, and Charles de Gaulle. Each of them took more than ten years to return to power. But Indira Gandhi is about to reclaim her position in just thirty months.”


At that time, the magazine was known for its anti-Congress stance. Publishing such an article in that magazine was remarkable.


To show how well Venkatanarayana understood Indira Gandhi’s personality, he shared an incident.


He was traveling with Indira Gandhi on a flight that landed in Delhi. At that time, she held no position of importance, so the plane was parked far from the terminal. They waited for a ladder to disembark, but even after half an hour, none arrived.


Indira Gandhi called Yashpal Kapoor and asked, “How far is the ground from here?” He replied, “At least two or three yards.”


She said, “You come down leisurely after the ladder arrives,” and then she jumped from the plane herself and walked away briskly.


The Association of Veteran Journalists has published a compilation titled Anubhavalu–Jnapakalu (Experiences and Memories), which includes fascinating stories from ten senior journalists like S. Venkatanarayana.


For those working in journalism, this book serves as a guide. Anyone who respects or loves this profession should read it.


Former Vice President M. Venkaiah Naidu  released this book, along with Appudu–Ippudu (Then and Now) written by senior journalist and self-described “pen worker” G. Krishna, on Sunday, the 16th of November, 2025  at Deshoddaraka Bhavan, Basheerbagh, Hyderabad.

11, నవంబర్ 2026, బుధవారం

అక్షర సత్యాల్లో అర్ధ సత్యాలు : భండారు శ్రీనివాసరావు


“భారత దేశపు తొలి మహిళా ప్రధాని శ్రీమతి గాంధి, 1984, అక్టోబర్ 31వ తేదీన ఢిల్లీలో తన అధికార నివాసం ప్రాంగణంలోనే అంగరక్షకుల తుపాకీ కాల్పులకు బలయ్యారు. ఈ దుర్ఘటన జరగడానికి కొద్ది రోజుల ముందుగానే తన తుది ఘడియలు దగ్గర పడుతున్నాయని ఆవిడకు తెలిసి వచ్చింది. దీనికి కారణం ఆవిడకు ఒక గుళ్ళో కనబడిన ఓ అపశకునం. హత్య జరిగిన అక్టోబర్ మాసంలోనే శ్రీమతి ఇందిరాగాంధీ, చాలా మనసుపడి కాశ్మీర్ పర్యటన పెట్టుకున్నారు. కాశ్మీర్ ప్రకృతి సౌందర్యం అంటే ఆవిడ తెగ ముచ్చట పడేవారు. అంతేకాదు, కాశ్మీర్ లోయలోని ఒక హిందూ దేవాలయాన్ని, అలాగే ముస్లింల ప్రార్ధనా మందిరం అయిన ఒక ప్రముఖ మసీదును సందర్శించాలన్న కోరికతో కూడా ఆమె ఆ పర్యటనకు బయలుదేరి వెళ్ళారు. ఆ దేవాలయానికి వెళ్ళినప్పుడు ఆవిడకి ఒక అపశకునం కనబడింది. అది చూడగానే తన రోజులు దగ్గర పడ్డాయని తోచింది. ఆ సమయంలోనే ప్రియాంకా గాంధి తన రాజకీయ వారసురాలయితే బాగుంటుంది అని కూడా ఆమెకు అనిపించింది. కాకతాళీయం కావచ్చు కానీ, ఇది జరిగిన కొద్ది రోజుల్లోనే ఆవిడ హఠాత్ మరణానికి గురయ్యారు. ప్రియాంక రాజకీయ వారసత్వం గురించి శ్రీమతి గాంధీ మనసులోని ఈ మాటను తదనంతర కాలంలో సోనియా గాంధి చెవిలో వేసినా, ఆవిడ దానికి ఇష్టపడలేదు.”
(గమనిక: శ్రీమతి ఇందిరాగాంధీ మరణించే నాటికి ప్రియాంక గాంధి వయస్సు కేవలం పన్నెండేళ్ళే. మరి రాజకీయ వారసత్వం గురించిన ఆలోచన ఎలా వచ్చిందో!)
ఇటువంటి కధనాలు అన్నీ అక్షర సత్యాలు అవునో కాదో తెలియదు. కానీ ఈ సంగతులన్నీ, శ్రీమతి గాంధి అంతరంగికుడు ఎం.ఎల్ ఫోతేదార్ రాసిన ఆత్మ కధ పుస్తకంలో అక్షరబద్ధం అయ్యాయి.
శ్రీమతి గాంధీ దుర్నిరీక్షంగా దేశాన్ని పాలిస్తున్న రోజుల్లో ప్రధానమంత్రి కార్యాలయాన్ని ఇద్దరు అధికారులు తమ గుప్పెట్లో పెట్టుకుని, అధికారం చలాయిస్తూ వచ్చారు. శ్రీమతి గాంధీ ఆంతరంగిక వర్గంలోని వారు కాబట్టి వారిరువురి మాటా మంత్రులకే కాదు, సీనియర్ అధికారులకు కూడా శిరోధార్యం. వారు ఏదైనా చెప్పారంటే ఇక అది శిలాశాసనం. ఆర్.కే. ధావన్, ఎం.ఎల్. ఫోతెదార్ అనే ఈ ఇరువురూ, ఇందిర పుణ్యమా అని రాజకీయంగా కూడా ఎన్నో ఎత్తులకు ఎదిగారు.
గొప్ప గొప్ప వ్యక్తులు రాసే ఆత్మకధలు అటుంచి, వారితో సన్నిహిత సంబంధాలు కలిగిన వాళ్ళు రాసే పుస్తకాల్లో మరిన్ని ఆసక్తికరమైన అంశాలు ఉండడానికి ఆస్కారం ఎక్కువ. అంచేతే పుస్తక ప్రచురణ కర్తలు కూడా ఇటువంటి వారు రాసే ఆత్మకధలకు, జీవిత చరిత్రలకు ప్రాముఖ్యం ఇచ్చి ప్రచురిస్తున్నారు. వాటిల్లో ఇటువంటి కొన్ని అంశాలకు ముందుగానే మీడియా ద్వారా ప్రాచుర్యం కల్పించి సొంత పబ్బం గడుపుకుంటున్నారనే అపవాదు కూడా వారిపై వుంది.
ప్రముఖులు జీవించి వున్న కాలంలో, వారితో సన్నిహితంగా మెలిగేవారికి ఆ ప్రసిద్దుల జీవితాల్లో, జనాలకు తెలియని కొన్ని ఆసక్తికర అంశాలను గమనించగలిగే అవకాశం వుంటుంది. అయితే దీన్ని అవకాశంగా తీసుకుని, వారు మరణించిన తరువాత వారికి సంబంధించిన విషయాలను ఇలా ఆత్మ కధల ద్వారా బయట పెట్టడంలో నైతికత ఏమిటన్న ప్రశ్నకు వారి వద్ద సమాధానం ఉండడం లేదు. ఇది ఏదో మన దేశానికి సంబంధించింది మాత్రమే కాదు. నిజం చెప్పాలంటే ఇలా పుస్తకాలను మార్కెట్ చేసే సంస్కృతి విదేశాలనుంచే దిగుమతి అయింది.
వాస్తవానికి, సాహిత్య ప్రక్రియల్లో ఆత్మకధలు లేదా జీవితచరిత్రలు ప్రధానమయినవి. వీటిని చదువుతుంటే మనకు చెందని కాలానికి చెందిన అనేక విషయాలను అవగాహన చేసుకోగలుగుతాము. మనం ఈనాడు చూస్తున్న ప్రదేశాలు, ఆచారవ్యవహారాలు వాటికి పూర్వ రూపం ఎలావుండేదో తెలుసుకోవడానికి వీటిని చదవడం ఒక్కటే సరయిన మార్గం.
ఏనుగుల వీరాస్వామి గారు రాసిన ‘నా కాశీ యాత్ర’ పుస్తకం చదువుతుంటే ఆనాటి హైదరాబాదు నగరం ఎలా వుండేదన్న వాస్తవ చిత్రం కళ్ళకు కట్టినట్టు కనబడుతుంది. అప్పటి ధరవరలు, వేషధారణలు, ఆహారవ్యవహారాలు అర్ధం చేసుకోవడానికి ఈ రకమయిన పుస్తకపఠనం ఉపయోగపడుతుంది.
జీవితచరిత్రలు రాసిన వాళ్ళు యెంత ఘటనాఘటన సమర్దులయినా, కించిత్తు స్వోత్కర్ష దొర్లడం కద్దు. కొన్నింట ఏకంగా ‘పర దూషణ’ ఏరులై పారుతుంది. ఇక ఆ పెద్దమనిషి యెంతటి మేరునగధీరుడయినప్పటికీ ఆ రచనని ఆస్వాదించడం పంటికింద రాయి చందమే. ముఖ్యంగా రాజకీయ నాయకులు, పెద్ద పెద్ద ఉద్యోగాలు చేసిన వాళ్లు రాసే తమ జీవిత చరిత్రల్లో ఈ రకమయిన ‘ఆత్మ స్తుతి-పరనింద’ తొణికిసలాడుతుంటాయి. వీటివల్ల అసలు వాస్తవాలు మరుగున పడిపోతుంటాయి.
మహాత్మా గాంధీ రాసుకున్న ‘మై ఎక్స్ పెరిమెంట్ విత్ ట్రూత్’ అనేది దీనికి పూర్తి మినహాయింపు. తనలోని బలహీనతలను ఒప్పుకోవడానికి, బయట పెట్టుకోవడానికి ఆయన ఎంతమాత్రం సంశయించకపోవడం ఆ పుస్తకంలోని గొప్పతనం. అలాగే సందర్భాన్నిబట్టి, లేదా వాస్తవాలనుబట్టి తనలోని గొప్పతనాన్ని కానీ, ఇతరులలో తనకు నచ్చని విషయాలను కానీ చెప్పాల్సివచ్చినప్పుడు ఆ విషయాలను సుతిమెత్తగా చెప్పడం మళ్ళీ ముళ్లపూడి వెంకటరమణ గారికే సాధ్యమయింది. (కోతికొమ్మచ్చి)
చిన్నప్పుడు అల్లరి చిల్లరగా తిరుగుతూ, పెరిగిపెద్దయిన తరవాత కూడా ఎలాటి ఎదుగూ బొదుగూ లేకుండా అలాగే మిగిలిపోతే పాతసంగతులు గుర్తుచేసుకునే ఛాన్సు వుండదు. ఒకవేళ గుర్తుచేసుకున్నా విన్న జనం మొహానే నవ్వుతారు. కానీ, చిన్నతనంలో ఏ తిరుగుళ్ళు తిరిగినా, పెద్దయిన తరవాత కూడా అలాగే మిగిలిపోకుండా జీవితంలో ఒక స్తాయినీ, సంఘంలో ఒక హోదాను అందుకోగలిగితే, చిన్నప్పటి చిల్లర జీవితానికి ‘ గ్లామరు’ దానంతట అదే వచ్చిపడుతుంది. అప్పటి సంగతులు చెబితే వినేవాళ్ళుంటారు. పుస్తకాలు రాసుకున్నా, రాయించుకున్నా అచ్చువేసే వాళ్ళుంటారు. కొనేవాళ్ళ సంగతి ఎలావున్నా, రివ్యూలు రాసేవాళ్ళు సిద్ధంగానే వుంటారు. అందుకే, తృణమో ఫణమో చదివించుకుని ఇలాటి ఆత్మకధలు లేదా జీవిత చరిత్రలు రాయించుకునే రచనలకు ఈ రోజుల్లో మంచి గిరాకీ వుంది.
సచ్చీలురయిన గొప్పవారి జీవితాలను కడిగి గాలించినా ముచ్చటపడి చదువుకునే రసకందాయ ఘట్టాలు మచ్చుకయినా కనిపించవు కాబట్టీ , అలాటి వారి గురించి రాసినా చదివేవారు వుండరు కాబట్టీ, పైపెచ్చు రాసేవారికీ వేసేవారికీ గిట్టుబాటు వ్యవహారం కాదు కాబట్టీ అటువంటి వాటి జోలికి ఎవరూ పోరు.
పోతే, జీవిత చరిత్రలను అచ్చు వేయించుకోగలిగిన స్తాయికి చేరుకున్నారంటేనే, అటువంటి వారి ఘనమయిన గతంలో ఏవో కొన్ని ‘రసరమ్య ఘట్టాలు’ వుండేవుంటాయి. లేకపోయినా ‘చరిత్రలు’ రాసిపెట్టే వాళ్లకు ఆ తెలివితేటలు పుష్కలం. అవసరమైతే అలాటి ఆసక్తికర అంశాలను తమ కల్పనాచాతుర్యంతో సృష్టించగలరు. ఇంతవుంటే చాలు ఎంతో చేసి చూపగలరు. ఈ సత్తా వున్నవారినే ఇందుకోసం ఎంపిక చేసుకుంటారు. అంతే కాదు, ఆ సన్నివేశాలకు తగిన మసాలాను దట్టించి చదవాలనే ఉత్సుకతను చదువరులలో పెంచగలరు. ఆ రకమైన ముఖ్యాంశాలను గ్రంధ ప్రచురణకు ముందుగానే, ఆకర్షణీయమయిన ప్రమోలుగా రూపొందించి, పత్రికల్లో రివ్యూల ద్వారా, మీడియాలో ఇంటర్వ్యూల రూపంలో జనాలమీదకు వొదలగల టక్కుటమార విద్యల్లో ప్రచురణకర్తలు ఆరితేరిపోయారు. ఈ క్రతువులన్నీ ముగిసిన తరవాత కానీ అసలు పుస్తకం మార్కెట్లోకి రాదు.
అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో బాగా ప్రాచుర్యం పొందిన ఈ మార్కెటింగ్ టెక్నిక్కులు ఇటీవల మనవైపు కూడా విస్తరిస్తున్నాయి. అందుకో చక్కని ఉదాహరణ, బ్రిటన్ మాజీ ప్రధానమంత్రి టోనీ బ్లెయిర్, తన జీవితం లోని కొన్ని ఘట్టాలతో రాసిన “ప్రయాణం” అనే పుస్తకం. ముందు చెప్పిన విధంగానే అమ్మకాలు పెంచే ప్రచార పర్వాన్ని ‘సన్’ పత్రిక ప్రారంభించింది. ఈ పుస్తకం గురించి సమీక్ష రాస్తూ అందులోని ఒక ఆసక్తికరమయిన విషయాన్ని బయట పెట్టింది.
టోనీ బ్లేర్ మహాశయులవారు, బార్లలో పనిచేస్తూ చదువుకుంటున్న రోజుల్లో ఒక ఫ్రెంచ్ యువతితో ప్రేమలో పడ్డారుట. ఆమెపై మరులు పెంచుకున్న టోనీకి ఆ వ్యామోహం నుంచి బయటపడడం ఒక పట్టాన సాధ్యం కాలేదుట.
“ఆలోచించడం మానుకో, ఆనందించడం నేర్చుకో’ అని ఆ ఫ్రెంచ్ అమ్మడు అతడికి సుద్దులు నేర్పిందట. తనంటే పడి చచ్చిపోతున్న ఆ పడుచువాడు, భవిష్యత్తులో బ్రిటన్ దేశానికి ప్రధానమంత్రి కాగలడని ఆ యువతి అప్పట్లో వూహించి వుండదు.
‘సన్’ పత్రిక లో వచ్చిన ఈ ‘వేడి వేడి కబురు’ అందరినీ ఆకట్టుకుంది. ఏమయితేనేం, మొత్తానికి ఈ ట్రిక్ పనిచేసింది. టోనీ పుస్తకాలూ వేడి వేడి పకోడీల్లా అమ్ముడు పోయాయి.
ఇంగ్లాండ్ పుస్తక దుకాణాలలో ఈ పుస్తకాన్ని జనం హాటు కేకుల్లా ఎగరేసుకు పోయారు. ఫ్రెంచ్ అమ్మాయితో బ్రిటన్ మాజీ ప్రధాని ప్రేమ పురాణం కాబట్టి పనిలో పనిగా ఫ్రాంకులు కూడా మూట కట్టుకోవాలని ఈ పుస్తకాన్ని ఫ్రెంచిలో భాషలో సయితం ప్రచురించారు.
పుస్తక విక్రయాలను పెంచుకునే ప్రచారంలో భాగంగా టోనీ బ్లేర్ అమెరికన్ టెలివిజన్లకు కూడా ఇంటర్వ్యూలు ఇచ్చారు. ప్రిన్సెస్ డయానాను ఆకాశానికి ఎత్తేసారు. అంతటి అందగత్తె ఈ భూప్రపంచంలో మరొకరు కానరారు అని కానరాని లోకాలకు తరలిపోయిన డయానాను వేనోళ్ళ పొగిడారు.
మాజీ ముఖ్యమంత్రి కీర్తిశేషులు జలగం వెంగళరావు 'నా జీవిత కధ' అనే పేరుతొ ఒక ఆత్మకధ వెలువరించారు. ఆ పుస్తకంలో కొన్ని అంశాలు మాజీ ప్రధాని పీవీ నరసింహారావు వ్యక్తిగత జీవితానికి సంబంధించినవి కావడంతో అది వివాదాస్పదం అయింది.
పీవీ నరసింహారావు గురించి శ్రీమతి గాంధీ తనతో ఇలా చెప్పారంటూ వెంగళరావు ఆ పుస్తకంలో ఉదాహరించిన విషయాలు దిగ్భ్రాంతి గొలిపేవిగా వున్నాయి.
"నేనింతవరకు అలాటి (పీవీ) అసమర్ధ నాయకుడ్ని చూడలేదు. కందూ భాయ్ దేశాయ్, త్రిపాఠీ, ఉమా శంకర్ దీక్షిత్ లాగే ఈయనా ఒక సీనియర్ అన్న నమ్మకంతో ఆయన్ని(ఆంద్ర ప్రదేశ్) ముఖ్యమంత్రిని చేసాను. కానీ ఆయన బాధ్యతా రాహిత్యంగా వ్యవహరించడం నాకెంతో బాధ కలిగిస్తోందని" ఇందిరాగాంధి తనతో చెప్పుకున్నట్టు వెంగళరావు పేర్కొన్నారు.
అలాగే మర్రి చెన్నారెడ్డి గురించి వెంగళరావు వెలిబుచ్చిన కధనాలు:
"సంజయ్ గాంధీ విమాన ప్రమాదంలో మరణించడానికి నాలుగు రోజులు ముందు ప్రధాని తనయుడు, చెన్నారెడ్డి స్థానంలో అంజయ్యను ముఖ్యమంత్రి చేయాలని నిర్ణయం తీసుకున్నారు. సంజయ్ మరణ వార్త చెన్నారెడ్డిని సంతోషంలో ముంచి వేసింది. సంతాపం వెలిబుచ్చడానికి బదులుగా చెన్నారెడ్డి సంబరాలు చేసుకున్నారనీ, మిఠాయిలు పంచిపెట్టారనీ, కృష్ణాజిల్లాకు చెందిన ఒక లెజిస్లేటర్ తనతో చెప్పినట్టు వెంగళరావు తన పుస్తకంలో పేర్కొన్నారు.
ఈ కోవలోకి వచ్చేదే మరో ఆత్మకధ మల్లెమాల పేరుతొ ప్రసిద్ధ చలనచిత్ర నిర్మాత ఎం.ఎస్.రెడ్డి రాసిన 'ఇదీ నా కధ'. ఆ పుస్తకంలో సినిమారంగానికి చెందిన అనేకమంది ప్రముఖుల ప్రస్తావనలు వివాదాస్పదం అయ్యాయి. కొందరు సినీ ప్రముఖులను కించబరిచే వ్యాఖ్యానాలు అందులో వున్నాయని విమర్శలు వెల్లువెత్తడంతో ఆ పుస్తకం ప్రతులను విక్రేతలనుంచి వెనక్కి తెప్పించుకోవాల్సిన పరిస్తితి ఏర్పడింది.
ఉపశృతి: జీవిత చరిత్రల నుంచి నేర్చుకునే విషయాలు వుండాలి. అంతేకాని, అమ్మకాలు పెంచుకోవడం కోసమే రాస్తే వాటిపై జనాలకు నమ్మకాలు తగ్గిపోతాయి.




(పదకొండేళ్ల నాటి నా బ్లాగు పోస్టు)

3, నవంబర్ 2026, మంగళవారం

అయాం ఎ బిగ్ జీరో (370): భండారు శ్రీనివాసరావు

 

హ్యాపీ డే
ప్రతిమనిషి జీవితంలో కొన్ని హ్యాపీ డేస్ వుంటాయి. వాటిని పూర్తిగా ఎంజాయ్ చేస్తే మిగిలిన అన్ని రోజులు కూడా హ్యాపీగా గడుస్తాయి.
కొన్నేళ్ల క్రితం ఒక పెళ్ళికి వెళ్లాను. గుళ్ళో పెళ్లి. పెళ్ళికొడుకు తండ్రి నాకు తెలుసు. మంచి కలిగిన కుటుంబం. అవతల కన్యాదాత వాళ్ళు కూడా స్థితిమంతులే.
బంజారాహిల్స్ , వెంకటేశ్వర స్వామి గుడిలో పెళ్లి.
ముహూర్తం వేళకు వెళ్ళాము. బయట నాలుగయిదు కార్లు. లోపలకు వెడితే యాభయ్ అరవై మంది కనబడ్డారు. దగ్గరి చుట్టపక్కాలు కాబోలు.
వరుడి తండ్రి అందర్నీ పేరు పేరునా ఆప్యాయంగా పలకరించాడు. వున్న కొద్ది జాగాలో నలుచదరపు బల్లమీద తెల్లటి గుడ్డ పరచి, దాన్ని కళ్యాణ వేదిక చేశారు. ఆహూతులు అందరికీ పెళ్లివేడుక కనబడేటట్టు చుట్టూ కుర్చీలు వేశారు. వీడియో, కెమెరాల హడావిడి లేకపోవడంతో పెళ్ళికి వచ్చిన వారు అందరూ శుభకార్యాన్ని చక్కగా చూడగలిగారు. మాంగల్యసూత్ర ధారణ, తలంబ్రాల సంబరం ఇతర వివాహ వేడుకలను, చాలా కాలం తర్వాత దగ్గర నుంచి చూడగలిగాము.
వధూవరులు ఇద్దరూ ఆహూతులు అందరి దగ్గరకు వచ్చి, పెద్దలకు పాదనమస్కారాలు చేసి ఆశీస్సులు అందుకున్నారు. అనంతరం బయటకు వెళ్లి అరుంధతీ నక్షత్రం చూసే సాంప్రదాయాన్ని పాటించి, ఆ ఆవరణలోనే వున్న దేవాలయానికి వెళ్లి శ్రీ వెంకటేశ్వర స్వామి దర్శనం చేసుకున్నారు.
వచ్చిన అతిధులు అందరికీ దాపునే ఉన్న ఒక పెద్ద రెస్టారెంట్ లో విందు భోజనం ఏర్పాటు చేశారు. దగ్గరుండి కనుక్కున్నారు.
పెళ్లి వేడుకను సలక్షణంగా తిలకించడానికి అవకాశం దొరక్క, వేదికమీదకు వెళ్ళడానికి హడావుడిగా పెద్ద క్యూలో నిలబడి, అంతకంటే హడావిడిగా అక్షింతలు వేసి, వధూవరులుని ఆశీర్వదించి, గ్రూపు ఫోటోలు దిగి, అప్పటికే ఆలస్యం అయిపోయిందంటూ తొడతొక్కిడిగా భోజనాలు చేశామనిపించుకుని, కారు పార్కింగులో మరింత సమయం వృధా చేసుకుని ఇళ్లకు మళ్లే వివాహాలతో పోల్చుకుంటే, ఈ పెళ్లి వేడుక మనసుని మురిపించింది. ఆహ్లాదపరచింది.
అదే సాయంత్రం నా అదృష్టం కొద్దీ మరోచోట నా మనసుకు ఉల్లాసం కలిగించే రీతిలో కొన్ని గంటలు గడిపే మరో అవకాశం దొరికింది.
బుంటీ అని మేము పిలుచుకునే Premamalini Vanam ప్రేమమాలిని ది జర్నలిస్ట్, ఆమె భర్త విజయ్ ఈ ఇద్దరూ మా కుటుంబం మొత్తంలో స్వర మిధునం.
చేసే ఉద్యోగాలు వేరైనా వారి ప్రవృత్తి ఒక్కటే. ఒకరు పాడతారు. రెండోవారు వింటారు. రెండో వారు పాడతారు. మొదటి వారు వింటారు. లేకపోతే పాడేవారితో గొంతు కలుపుతారు. ఇలా చాలా సంవత్సరాలుగా వారి కాపురం అన్యోన్యంగా మూడు పాటలు ఆరు స్వరాలుగా సాగుతూ వచ్చింది.
విజయ్ కి ఓ కొత్త ఐడియా వచ్చింది. అంతే! తనకు తానుగా నిర్ణయం తీసుకుని ఔత్సాహిక గాయనీ గాయకుల కోసం ఏకంగా ఒక సంస్థనే నెలకొల్పాడు. 'మా అమ్మాయి, అల్లుడి కార్యక్రమం వీలుంటే రా' అని జ్వాలా రమ్మన్నప్పుడు 'లేదు, కుదరదు' అనకుండా వెళ్ళడం చాలా మంచిదయింది.
మనం ప్రతిరోజూ ఏదో ఒక కార్యక్రమం పెట్టుకుని కాలక్షేపం చేయడానికి అలవాటు పడిపోతుంటాం. కానీ అక్కడికి వచ్చిన వారందరూ అలా కాదు. వేరువేరు వయసుల వాళ్ళు. వాళ్ళందరినీ కట్టిపడేసేది పాట. అందరికీ పాట అంటే ఇష్టం. పాడడం అంటే ఇష్టం. పాట వినడం మరీ ఇష్టం.
వాళ్ళు మనసు పెట్టి పాడుతుంటే మనసు వేరే లోకంలోకి వెళ్ళిపోయింది. టైం తెలవకుండా గడిచిపోయింది.
ఆ తర్వాత జ్వాలాతో కలిసి అమెరికా నుంచి వచ్చిన మా మేనత్త మనుమలు Rao Tallapragada తల్లాప్రగడ రామచంద్రరావు, వారి సోదరుడు Subbarao Tallapragada సుబ్బారావుతో చక్కని మాటల కచ్చేరీ నడిచింది.
ఏదైతేనేం, ఒంటరి మనసు ఆ రోజు తేటపడింది.
తరువాత కొన్ని రోజులకే నా మరో మేనల్లుడు తుర్లపాటి సాంబశివరావు ఆకస్మిక మరణంతో పెన్నులో ఇంకు ఇంకిపోయింది. రాతకు బ్రేకు పడింది.
అన్నిరోజులు హ్యాపీ డేస్ కావు.
లాటరీ తీసినట్టు వాటిల్లో ఒక్కటే హ్యాపీ డే.
అదే ముందు చెప్పిన రోజు.

2, నవంబర్ 2026, సోమవారం

అయాం ఎ బిగ్ జీరో (369) : భండారు శ్రీనివాసరావు


VALID UPTO 2099


సీ.జీ.హెచ్.ఎస్.

కేంద్ర ప్రభుత్వంలో పనిచేస్తున్న యాభై లక్షల మంది ఉద్యోగులకు, ముప్పై లక్షల మంది రిటైర్డ్ సిబ్బందికీ సుపరిచితమైన పదం. సిబ్బంది అనారోగ్యాలకు గురైనప్పుడు ఆదుకునేందుకు ఉద్దేశించిన సెంట్రల్ గవర్నమెంట్ హెల్త్ స్కీమ్,(C.G.H.S.) 

 

1975 నుంచి 2005 వరకు నేను ఆకాశవాణి, దూరదర్శన్ లలోనే ఉద్యోగం చేసాను. మధ్యలో ఓ అయిదేళ్ళు మాస్కో రేడియోలో పనిచేయడం కోసం మాస్కోలో వున్నాను. ఆ సమయంలో ఓ సారి సెలవుమీద మాస్కోనుంచి హైదరాబాదు వచ్చినప్పుడు అనుకోకుండా మా ఆవిడను ఆస్పత్రిలో చేర్చాల్సివచ్చింది. అప్పుడే కొత్తగా మొదలయిన జూబిలీ హిల్స్ అపోలో ఆసుపత్రిలో డాక్టర్ సీతారామారెడ్డి గారు ఓపెన్ హార్ట్ సర్జరీ చేశారు. ఆ రోజుల్లో మొత్తం అంతా కలిపి ముప్పై వేలు అయి వుంటాయి. 


నేను మాస్కోలో పనిచేస్తున్నందువల్ల,  సీజీహెచ్ఎస్ కిందికి రానని తేల్చారు. మాస్కోలో ఆపరేషన్ చేసి వుంటే మొత్తం అణాపైసలతో (రూబుళ్ళు,కోపెక్కులతో) సహా మాస్కో రేడియో భరించేది. 'మా దేశం బయట ఆపరేషన్ చేయించుకున్నారు కాబట్టి,  కావున మాకు సంబంధం లేద'ని వాళ్లు తేల్చారు.


సరే విదేశాల్లో ఉద్యోగం కనుక ఆసుపత్రి ఖర్చు సొంతంగా పెట్టుకున్నా పెద్ద భారం కాలేదు. దీనికి తోడు ఆ నాటి వైద్య శాఖ మంత్రి   డాక్టర్ దగ్గుబాటి వెంకటేశ్వర రావు గారు చేసిన మాట సాయం బాగా ఉపయోగపడింది. 


ఇరవై ఏళ్ళ తర్వాత   మళ్ళీ 2009 లో మరో గుండె ఆపరేషన్. ఈసారి స్టార్ ఆసుపత్రిలో డాక్టర్ గోపీచంద్,  గుండెలో వాల్వ్ మార్చి కొత్తది వేసారు. అప్పటికి నేను కేంద్ర ప్రభుత్వంలో మాజీ ఉద్యోగిని. మాజీ విలేకరిని. CGHS ప్రమేయం లేకుండా మా అబ్బాయి ఇన్స్యురెన్స్ పాలసీతో బయట పడ్డాం.


2005 లో దూరదర్శన్ లో పదవీ విరమణ చేసినప్పుడు సీజీహెచ్ఎస్ కార్డు రెన్యూ చేయించుకోమని వాళ్ళూ  చెప్పలేదు, నేనూ చేయించుకోలేదు. ఆ విధంగా మూడు దశాబ్దాల పైచిలుకు సర్వీసులో సీ.జీ.హెచ్.ఎస్. సేవలను వాడుకోగల అవకాశం నాకు ఏనాడూ దొరకలేదు.


రిటైర్ అయిన తర్వాత, 2014 లో కాబోలు,  డీడీ లో నా సీనియర్ సహోద్యోగి ఆర్వీవీ  కృష్ణారావు గారు,  సీ.జీ.హెచ్.ఎస్. కార్డు అవసరాన్ని గురించి వెంటబడి చెబితే,  బేగంపేట  పాత ఎయిర్ పోర్ట్ పక్కన వున్న సీ.జీ.హెచ్.ఎస్.  ప్రధాన కార్యాలయానికి వెళ్లాను.


ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో పని పడ్డప్పుడు కానీ అవి యెలా పనిచేస్తాయన్న విషయం బోధ పడదు.  కొంచెం అటూ ఇటుగా లేట్ ఫీ ఇరవై వేలు డబ్బు కట్టించుకుని, కొంచెం కష్టంగా, కొంచెం ఇష్టంగా మొత్తం మీద పని పూర్తిచేశారు. పది రోజుల్లో వచ్చి కార్డు పట్టుకుపొమ్మన్నారు. 


వాళ్లు చెప్పిన తేదీకి, ఇచ్చిన సమయానికి వెడితే, ఫోటో కార్డులు తయారు చేయడానికి వొప్పుకున్న ఓ చెన్నై కంపెనీ, మధ్యలోనే కాడి కిందపారేసిన కారణంగా,  'కార్డు బదులు ఫోటోలు అతికించిన కాగితం ఇస్తాం, తీసుకెళ్ళి లామినేట్ చేసుకుని  వాడుకోండ'ని సలహా ఇచ్చారు.


ఆ రోజు రావాల్సిన సిబ్బంది రాలేదో, లేక అక్కడ అదే రివాజో తెలియదు కాని, ఫైలు చేతికిచ్చి పలానా రూములో పలానా అధికారి సంతకం పెట్టించుకు రమ్మన్నారు.  ఆయన దగ్గరకు వెడితే, (టీవీ చర్చల మహత్యం కాబోలు) 'మిమ్మల్ని ఎక్కడో చూసినట్టు వుందే' అంటూనే సంతకం పెట్టి, మళ్ళీ ఫైలు నా చేతికి ఇచ్చారు. మొత్తానికి ఆ కార్యాలయంలో ఫైళ్ళ కదలికలో నేను కూడా పాలు పంచుకుని, ఇచ్చిన  కాగితం పట్టుకుని, నేను సయితం సర్కారు ఆఫీసుల్లో పనులు చేసుకుని రాగలనన్న  గర్వంతో బయట పడ్డాను. 


పడి, ఇంటికి వచ్చి చూసుకుంటే,  2099 వరకు ఈ కార్డు చెల్లుబాటులో వుంటుందని వుంది. అప్పటికి నా వయసు డెబ్బయి దాటలేదు. మరో 84 ఏళ్ళు, అంటే 154 ఏళ్ళ వయసు వరకు వాడుకోవచ్చు. అప్పటికి ఎవరికి   ఎవరో ఎవరికి  తెలుసు.


కేంద్ర సిబ్బంది బాగోగులు చేసే విభాగం కదా! ‘అంతకాలం ఆరోగ్యంగా వుంటూ మళ్ళీ మాకు పని పెట్టకండీ!  దీర్ఘాయుష్మాన్ భవ!’  అని దీవించి ఇచ్చిన బాపతు కాబోలు అని సరి పెట్టుకున్నాను. 

తదుపరి లామినేటెడ్ ఫోటో కార్డు జారీ చేసినప్పుడు ఈ పొరపాటు సరిచేశారు అనుకోండి.
వాళ్ళ దీవెన కొంత ఫలించి, ఆ కార్డు వాడే అవసరం ఇంతవరకు రాలేదు. సంతోషం.





పతు అని సరిపెట్టుకున్నాను.

తదుపరి లామినేటెడ్ ఫోటో కార్డు జారీ చేసినప్పుడు ఈ పొరపాటు సరిచేశారు అనుకోండి.


వాళ్ళ దీవెన కొంత ఫలించి, ఆ కార్డు వాడే అవసరం ఇంతవరకు  రాలేదు. సంతోషం.



23, అక్టోబర్ 2026, శుక్రవారం

అయాం ఎ బిగ్ జీరో (368) : భండారు శ్రీనివాసరావు

 

అనుకోని దైవ దర్శనం
అక్టోబరు, 20, 2026.
మధ్యాన్నం ఫోను మోగింది. తెలియని నెంబరు.
“ఈరోజు సాయంత్రం ఆరుగంటల కల్లా అన్నమయ్య పురం వచ్చేయండి. నేరుగా టెంపుల్ కే రండి. స్వామి దర్శనం చేసుకుని కార్యక్రమానికి వద్దురు కానీ”
అప్పుడు గుర్తుకు వచ్చింది. ఈ పాడు మతి మరపుతో ఒక మంచి అవకాశాన్ని పోగొట్టుకునే వాడిని. ఫోన్ చేసింది ఎవరో కాదు, ప్రసిద్ధ ఆధ్యాత్మిక గాయని శోభారాజు గారి భర్త డాక్టర్ నందకుమార్.
కిందటి నెల 29వ తేదీన శోభారాజు గారు స్వయంగా ఫోన్ చేసి ఆహ్వానించిన సంగతి గుర్తుకు వచ్చింది. ‘పంటి చికిత్స చేయించుకుంటున్నాను, మాట్లాడే పరిస్థితి లేదు, కానీ తప్పకుండా వస్తాను’ అని చెప్పాను. ఫోన్ లో నోట్ చేసుకున్నాను కూడా. కానీ ఆసుపత్రి తిరుగుళ్ళలో మరపున పడింది. సరిగ్గా సమయానికి నందగోపాల్ గారు ఫోన్ చేసి గుర్తు చేశారు.
కారులో వెడుతున్నప్పుడు నిరుడు దసరా రోజుల్లో అన్నమయ్య పురం వెళ్ళిన సంగతులు గుర్తుకు వచ్చాయి. మిత్రుడు, నా మేనకోడలు భర్త అయిన వనం జ్వాలా నరసింహారావు అక్కడ జరుగుతున్న సంకీర్తన కార్యక్రమానికి ముఖ్య అతిథి. నన్నూ వెంట తీసుకు వెళ్ళాడు. చాలా మంచి పని చేశాడు.
సాధారణంగా ఇలాంటి కార్యక్రమాలకు నా అంతట నేను ఎప్పుడూ వెళ్ళలేదు. పోక పోయి వుంటే చాలా పొరపాటు చేసి వుండేవాడిని అని వెళ్ళిన తర్వాత తెలిసి వచ్చింది.
దేవుడు అంటేనే ప్రశాంతత. ప్రశాంతత ఎక్కడ దొరుకుతుందో దేవుడు అక్కడ వుంటాడు. అలా అని మరోచోట వుండడు అని అర్ధం కాదు. ఎక్కడా దొరకని ప్రశాంతత దేవుడి సమక్షంలో దొరుకుతుందని నా కవి హృదయం.
నిన్న అక్టోబరు ఇరవయ్యవ తేదీ విజయ దశమి పర్వదినం నాడు నేను అలాంటి మానసిక ప్రశాంతతను ఒక గంటన్నర సేపు అనుభవించాను.
ప్రశాంత వాతావరణంలో చక్కటి దైవ దర్శనం జరిగింది. తర్వాత సభామందిరంలోకి వెళ్లాను. వేదిక పై భాగంలో రాసి వున్న ఒక వాక్యం నన్ను ఆకర్షించింది.
“భక్తి సంగీతం ద్వారా భావ కాలుష్య నివారణ”
“భావ దారిద్య్రం కన్నా భాషా దారిద్య్రం మేలు” అన్న ఒక కవి వాక్యం గుర్తుకు వచ్చింది.
నీళ్ళ కాలుష్యం, వాయు కాలుష్యం జనాలని పీడిస్తున్నాయి. వీటిని మించిన భావ కాలుష్యాన్ని తొలగించే శక్తి, భక్తి సంగీతానికి వుంటే అంతకంటే కావాల్సింది ఏముంటుంది? నిజానికి జనాల్లో భావ కాలుష్యం తొలగిపోతే సర్వేజనా స్సుఖినో భవంతు అని నిశ్చింతగా ఉండవచ్చు.
శోభారాజు గారితో నా పరోక్ష పరిచయం నలభయ్ ఏళ్ళ కిందట. భక్తి, దేముడు అనే పదాలు వినపడని అలనాటి సోవియట్ యూనియన్ రాజధాని మాస్కోలో నేను కుటుంబ సమేతంగా వుంటున్న రోజుల్లో శోభారాజు గారు ఆలపించిన అన్నమయ్య కీర్తనల కేసెట్లను (అప్పటికి మొబైల్ సంగీతాలు సరే, కనీసం సీడీలు కూడా లేవు) ఇంట్లో టేప్ రికార్డులో వినేవాళ్ళం. త్వరలో వాటికి ఎంత ప్రాచుర్యం లభించిందంటే, అవి భారతీయుల ఇళ్ళల్లోనే కాదు, మాస్కో రేడియోలో నా రష్యన్ సహచరుల ఇళ్ళల్లో కూడా అవి మార్మోగడం మొదలయింది. శోభారాజు గారి గాత్రంలోని సమ్మోహన శక్తికి, ఆ దేవదేవుడి ఆశీస్సులు తోడవడం ఇందుకు కారణమేమో!
మళ్ళీ నిన్న కూడా జ్వాలా నరసింహారావు ముఖ్య అతిథి. ఆయన గత పన్నెండు సంవత్సరాలుగా ఈ కార్యక్రమానికి క్రమం తప్పకుండా హాజరవుతున్నాడు. రేడియోలో స్టేషన్ డైరెక్టర్ హోదాలో పనిచేసి రిటైర్ అయిన రచయిత, నాకు మంచి మితృలు అయిన నాగసూరి వేణుగోపాల్ మరో ముఖ్య అతిథి.
శోభారాజు గారు తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం ఆస్థాన గాయని కావడం వల్ల తిరుమలలో జరిగే ఉత్సవాలలో పాల్గొనడానికి మధ్యాన్నమే అక్కడికి వెళ్ళాల్సి వచ్చింది. వారు లేని లోపాన్ని గాయత్రి నారాయణన్ గారు పూరించారు.
శోభారాజు గారు తనని ఆవహించారేమో అనే భ్రాంతి కలిగింది ఉచ్చై స్వరంతో ఆవిడ అన్నమయ్య కీర్తన ‘అదివో అల్లదివో...’ అనే పాటను గానం చేస్తున్నప్పుడు. అలాగే వరసగా అనేక అన్నమయ్య కీర్తనలను ఆలపిస్తూ పోయారు. 'బ్రహ్మమొక్కటే పరబ్రహ్మ మొక్కటే' పాట పాడుతున్నప్పుడు శోభారాజు గారి శిష్యురాండ్రు చిన్నా పెద్దా అనేకమంది స్టేజి ముందు నృత్యం చేయడం మొత్తం కార్యక్రమంలో హైలైట్. గోదావరి చలన చిత్రంలో గాయత్రి గారు తాను పాడిన ‘రామచక్కని సీతకి’ అనే పాటను పాడి శ్రోతలను అలరించారు.
చిన్న వయసునుండే అనేకమంది శోభారాజు గారి వద్ద శిష్యరికం చేస్తూ కళాభినివేశాన్ని పెంపొందించుకుంటున్నారు. మాకు ముందు వరసలో కొందరు ఆడపిల్లలు కింద కూర్చుని కార్యక్రమాన్ని తిలకిస్తున్నారు. నేను కుర్చీలో స్థిరంగా కూర్చోలేక అటు ఇటు మసలుతున్నాను. వారిలో ఒకమ్మాయి సైగలతో చెబుతున్న మాటలు నాకు అర్ధం అయి సిగ్గుపడి సర్దుకుని కూర్చొన్నాను. సరిగ్గా పది పన్నెండేళ్లు కూడా లేని ఆ అమ్మాయి, తాను నిటారుగా కూర్చోవడమే కాకుండా తన పక్కన మరో అమ్మాయికి చెబుతోంది, ‘అలా వంగి కూర్చోకూడదు, ఇలా కూర్చో’ అని ఎలా కుదురుగా కూర్చోవాలో నేర్పించింది. ఆధ్యాత్మిక వాతావరణంలో సాగే కార్యక్రమాలకు హాజరయ్యేవారి నడవడిక, ప్రవర్తన ఎలా వుండాలి అనే పాఠం ఆ చిన్నారి నుంచి నేను నేర్చుకున్నాను.
మొత్తం మీద పండగ పూట నేను కోరుకునే మానసిక ప్రశాంతత లభించింది.



18, అక్టోబర్ 2026, ఆదివారం

అయాం ఎ బిగ్ జీరో (367): భండారు శ్రీనివాస రావు

 “మీరూ అబద్ధాలు రాస్తారే!”

ప్రముఖ పాత్రికేయులు, పత్రికా సంపాదకులు కే. రామచంద్రమూర్తి గారు ఫోన్ చేసి 'మీరూ అబద్ధాలు రాస్తారే' అని అన్నారు. నేను నివ్వెర పోయాను.

దీనికి ఒక నేపధ్యం వుంది.

 

కొన్ని శబ్దాలు చెవుల్లో ఎప్పుడూ మార్మోగుతూనే ఉంటాయి. కొన్ని స్వరాలు నాలుకపై నిరంతరం నాట్యం చేస్తూనే ఉంటాయి. కాలచక్రం గిర్రున తిరిగినా,  కాలదోషం పట్టని కొన్ని అద్భుతాలు ఉంటాయి. అలాంటి వాటిల్లో ఒకటి ఆకాశవాణి సిగ్నేచర్‌ ట్యూన్‌. ప్రతి రోజూ ఉదయం రేడియోలో వినిపించే ఆ సుస్వరం వినని వారు ఉండరంటే అతిశయోక్తి కాదు. మాండలీన్‌, వయోలిన్‌, పియానో,  కలగలసిన అద్భుతమైన ఆ రాగం పురుడు పోసుకుని ఇప్పటికి ఎనభై ఏళ్ళు దాటింది. అయినా, నేటికీ ఆ ట్యూన్‌ స్మార్ట్  ఫోన్ లో  రింగ్‌ టోన్‌గా వినిపిస్తోంది. వాట్సప్‌ గ్రూపుల్లో షేర్‌ అవుతూనే ఉంది.

 

ఇంతకీ ఆకాశవాణి సిగ్నేచర్‌ ట్యూన్‌ని కంపోజ్‌ చేసిందెవరో తెలుసా..? ఆ సంగీతజ్ఞుడి పేరు వాల్టర్  కౌఫ్‌మన్‌. చెక్‌ రిపబ్లిక్‌ దేశానికి చెందిన వ్యక్తి. 1934లో ముంబైకి వచ్చిన కౌఫ్‌మన్‌, బాంబే చాంబర్‌ మ్యూజిక్‌ సొసైటీలో పియానో వాద్యకారుడిగా ఉండేవాడు. ఇండియన్‌ బ్రాడ్‌కాస్ట్‌ కంపెనీ విజ్ఞాపన మేరకు 1936లో ఒక ట్యూన్‌ కంపోజ్‌ చేసి ఇచ్చాడు కౌఫ్‌మన్‌. పాశ్చాత్య, శాస్త్రీయ సంగీతాల మేళవింపుగా దీనిని రూపొందించాడాయన. శివరంజని రాగం ఆధారంగా దీనిని కంపోజ్‌ చేశారని చెబుతారు. స్వాతంత్య్రం సిద్ధించిన తర్వాత ఈ ట్యూన్‌ని మారుద్దామని కొందరు అన్నారట! అయితే, ఈ స్వరంలో ప్రణవనాదం అయిన ఓంకారం ప్రతిధ్వనిస్తున్నట్టు ఉందనే అభిప్రాయంతో ఆ ట్యూన్ మార్చే ప్రయత్నాన్ని విరమించుకున్నారట ఆకాశవాణి అధికారులు.

1934 లో ఇండియాకు వచ్చిన పద్నాలుగేళ్ళపాటు ఈ దేశంలోనే వుండిపోయాడు. బాంబేలోని విల్లింగ్టన్ జింఖానాలో ప్రతి గురువారం నాడు ఒక సంగీత కచ్చేరీ ఇచ్చేవాడు. ఆయన బృందంలో ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి గాంచిన  సంగీత విద్వాంసుడు జుబెన్ మెహతా  తండ్రిగారయిన మెహ్లీ మెహతా వుండేవారు. ఆయన వయొలిన్ పైనా,  కౌఫ్‌మన్‌ పియానో పైనా శ్రోతలను అలరిస్తూ వుండేవారు.  ఆల్ ఇండియా రేడియో సిగ్నేచర్  ట్యూన్ లో వయొలిన్ వాయించింది మెహ్లీ మెహతా అనేవారు కూడా లేకపోలేదు.

కౌఫ్‌మన్‌ సంగీతంలో దిట్ట. పూర్వపు జెకొస్లవాకియా దేశంలో 1907 లో జన్మించిన ఈ సంగీత కారుడు, బెర్లిన్ సంగీత కళాశాల నుంచి పట్టా పుచ్చుకున్నాడు. నాజీల బాధితుడిగా అతడు భారతదేశానికి ఓ కాందిశీకుడుగా వచ్చాడు. ఇండియాకు వీసా దొరకడం చాలా సులభం కాబట్టి తాను ఈ దేశాన్ని ఎంచుకున్నానని ఆయన చెప్పేవాడు.

1937  నుంచి  1946 వరకు ఆల్ ఇండియా సంగీత విభాగంలో డైరెక్టర్ గా రేడియోలో పనిచేశాడు. ఈ  దేశపు అతి గొప్ప సంగీత కళాకారులను గురించి తెలుసుకోవడానికి  ఈ ఉద్యోగం ఎంతగానో  ఉపకరించిందని తను రాసిన ఒక పుస్తకంలో  ఆయన వెల్లడించారు.

పాతతరానికి చెందిన అనేకమంది భారతీయ  సంగీత విద్వాంసులు రేడియో వారు చెక్కుల  రూపంలో ఇచ్చే ప్రతిఫలాన్ని తీసుకోవడానికి ఇష్టపడేవారు కాదని, విచ్చు రూపాయలలో ఇస్తే సంతోషంగా తీసుకునేవారని, ఆ నాణేలను జాగ్రత్తగా లెక్కపెట్టుకోవడానికి తమ వెంట ఎవరో ఒకరిని తోడు తెచ్చుకునేవారని తన పుస్తకంలో పేర్కొన్నారు.

ఇండియా వదిలిపెట్టి వెళ్ళిన తర్వాత 1957 లో అమెరికాలో స్థిరపడడానికి ముందు కొన్నేళ్ళు ఇంగ్లాండ్ లో, కెనడాలో గడిపారు. 1984 లో కౌఫ్‌మన్‌ అక్కడే కన్ను మూశారు.

 

Note: ఎవరైనా నా మొబైల్ నెంబరుకు కాల్ చేస్తే నాకు వినపడే రింగ్ టోన్ ఈ సిగ్నేచర్ ట్యూనే.


దీని మీద స్పందనే రామచంద్రమూర్తిగారి ఫోను.

నేను నివ్వెరపోతున్న సంగతి ఆయనే గమనించి నవ్వుతూ ఇలా అన్నారు.

'మీ మాట ప్రకారం ఫోన్ చేశా. కానీ రేడియో ట్యూన్ వినపడలేదు. ఎందుకలా'

 

అప్పుడు తట్టింది. మనం ఇతరులకు చేసినప్పుడు వినపడేది ఒక ట్యూన్ అయితే, ఇతరులు మనకు చేసినప్పుడు మన ఫోన్లో వినపడే టోన్ మరోరకంగా వుంటుంది. ఒకదాన్ని కాలర్ టోన్ అంటారు. మరోదాన్ని ఏమంటారో తెలియదు.

మూర్తి గారు ఫోన్ చేసినప్పుడు ఈ రేడియో ట్యూన్ నా ఫోన్లో  నాకు వినపడింది, కానీ ఆయనకు మాత్రం వేరే టోన్ వినపడినట్టుంది.

సరే. కాసేపు వేరే కబుర్లు కలబోసుకున్నాం.

 

ఈ రెంటికీ ఒకే ట్యూన్ పెట్టుకునే వెసులుబాటు వుందో లేదో తెలవదు.

మీలో ఎవరికైనా తెలిస్తే చెప్పండి.


కింది ఫోటో:

ఆకాశవాణి స్టుడియోలో రామచంద్రమూర్తిగారు, నేను 



 




 

 

13, అక్టోబర్ 2026, మంగళవారం

అయాం ఎ బిగ్ జీరో : (366) : భండారు శ్రీనివాసరావు

డ్రైవర్ పక్క ఫ్రంటు సీటు
ఈ కాలంలో సీటుకోసం వెంపర్లాడని వెర్రివాళ్ళెవ్వరుంటారు?
రాజకీయాలు తీసుకుంటే, సర్పంచ్ సీటుతో ప్రారంభించి సీఎం సీటు వరకు ఎగబాకాలనుకుంటారు.
సినిమాల్లో అయితే, ఎగస్ట్రా పాత్రనుంచి మొదలుపెట్టి, సెట్లో వెనుక ‘హీరో’ అనో ‘హీరోయిన్’ అనో రాసున్న సీటు సొంతం చేసుకోవాలని కలలు కంటారు.
మహాసభల్లో స్టేజీ మీద మొదటి వరస సీటు దక్కించుకోవాలనుకునేవారు కోకొల్లలు.
ప్రేక్షకుల్లో కూర్చోవాల్సిన పరిస్తితే వస్తే అక్కడా మళ్ళీ ముందు వరస కోసం వెతుకులాటే!
చిన్న చిన్న సాంస్కృతిక సమావేశాలనుంచి పెద్ద పెద్ద సభల వరకూ ఈ సీట్ల గోల తప్పదు.
టీవీ కెమెరాల యాంగిల్ కోసం వీ.వీ.ఐ.పీ. పక్క సీటు కోసం ఆత్రపడేవాళ్ళు తక్కువేమీ కాదు.
యాభై అరవై ఏళ్ళక్రితం పల్లెటూళ్ళకు వచ్చే బస్సుల్లో డ్రైవర్ పక్కన వుండే ఫ్రంటు సీటు కోసం వూళ్ళో మోతుబరులు పోటీపడేవారు.
ఎనభయ్యవ దశకం మొదట్లో ముఖ్యమంత్రి అయిన శ్రీ టంగుటూరి అంజయ్య అధికారిక వాహనం అయిన అంబాసిడర్ కార్లో, డ్రైవర్ పక్కన ముందు సీట్లో ఆసీనులయ్యేవారు. ‘అమ్మ’ (శ్రీమతి ఇందిరాగాంధి) కూడా ఫ్రంటు సీటే సుమా!’ అని అమాయకంగా అనేవారు. ఆవిడ కూడా ప్రధాని హోదాలో అంబాసిడర్ కార్లో ముందు సీట్లోనే కూర్చొనేవారు.
అంజయ్య గారు ముందు సీటు ఎంపిక చేసుకోవడానికి నాకు మరో కోణం కనిపించేది. ప్రజల మనిషి అయిన అంజయ్య గారికి జనం తాకిడి ఎక్కువ. ‘లైఫ్ బాయ్ ఎక్కడవుంటే ఆరోగ్యం అక్కడ వుంటుంది’ అనే వాణిజ్య ప్రకటన తరహాలో అంజయ్య గారు ఎక్కడ వుంటే అక్కడ జనమే జనం. బాత్రూం, బెడ్ రూముల్లో కూడా ఆయనకు ఈ తాకిడి తప్పేది కాదని చెప్పుకునేవారు. సెక్యూరిటీని కూడా తోసుకువచ్చి కారెక్కాలని చూసే అనుయాయుల వల్ల కలిగే తొడతొక్కిడిని తప్పించుకోవడానికి ఆయన హాయిగా ముందు సీటుకు మారిపోయారని అప్పట్లో ముఖ్యమంత్రికి భద్రతాధికారిగా పనిచేసిన బాలాజీ చెబుతుండేవారు.
ఒకప్పుడు కారులో వెనుక సీటులో కూర్చునేవారే ఆ కారుకు యజమాని అని జనం భావించేవారు. ఇప్పుడా అభిప్రాయం పూర్తిగా మారిపోయింది. మంత్రులు, ముఖ్యమంత్రులు, శాసన సభ్యులు ఒకరేమిటి అంతా ఫ్రంటు సీటుకు అతుక్కుపోతున్నారు. టీవీ కెమెరా యాంగిళ్లకి కూడా ఈ సీటే అనువుగా వుండడం ఒక కారణం అయితే, దారిపొడుగునా ప్రజలకు అభివాదం చెయ్యడానికి ఫ్రంటు సీటే బెటరన్న నమ్మకం కుదరడం మరో కారణం.
తోకటపా:
మేము చదువు కునే రోజుల్లో, మా ఊరు పక్కన పెనుగంచిప్రోలుకు, పొద్దున్న ఒకటి (ఫస్ట్ బస్ అనే వాళ్ళు), సాయంత్రం ఒకటి (నైట్ హాల్ట్ బస్ అనేవాళ్ళు) బెజవాడ నుంచి వచ్చి పోయేవి. చుట్టుపక్కల గ్రామాల వారికి ఆ బస్సులే శరణ్యం. సాయంత్రం వచ్చిన బస్సు అక్కడే వుండిపోయేది. డ్రైవరు, కండక్టర్ కూడా అక్కడే నిద్ర చేసే వాళ్ళు.
మళ్ళీ పొద్దున్నే ఫస్ట్ బస్ లో బెజవాడ వెళ్ళే వాళ్ళు. బస్సు బయలుదేరేటప్పుడు గట్టిగా హారన్ మోగించేవాళ్ళు. అది వింటూనే ప్రయాణాలపై వెళ్ళేవాళ్ళు హడావిడిగా ఇళ్ళ నుంచి సామాన్లు మోసుకుంటూ పరిగెత్తుకుంటూ వెళ్లి బస్సు ఎక్కేవాళ్ళు.
డ్రైవర్ పక్కన ఒక సీటు వుండేది. దాన్ని ఫ్రంట్ సీటు అనేవాళ్ళు. మునసబు, కరణాలకు, పోలీసులకు ఆ సీటు ప్రత్యేకం. బస్సులో ఖాళీ లేకపోయినా, నిల్చుని ప్రయాణం చేసేవాళ్ళు కాని, వేరే వాళ్ళు అందులో కూర్చునే వాళ్ళు కాదు.
బెజవాడకు టిక్కెట్టు రూపాయి వుండేది. పిల్లలకు అర టిక్కెట్టు కొట్టించకుండా పెద్దవాళ్ళు నానా ప్రయాస పడేవాళ్ళు. వయసు తక్కువ చెప్పేవాళ్ళు. కండక్టర్ గట్టివాడయితే సీటు పక్కన నిలబెట్టించి పొడుగ్గా వుంటే పూర్తి టిక్కెట్టు కొట్టేవాడు. ఆ లడాయి నందిగామ చేరేదాకా సద్దుమణిగేది కాదు.