భండారు శ్రీనివాస రావు – వార్తా వ్యాఖ్య

‘శ్రీరామ’భగవద్గీత

2012-01-31T16:49:00.002+05:30

‘శ్రీరామ’భగవద్గీత

అనగనగా ఓ రాముడు. ఆయనకో బంటు. పేరు హనుమంతు. ఆ రాముడికో కోరిక కలిగింది. నాడు లంకలో రావణుడి చెరలో వున్న సీతను తిరిగి తెచ్చుకునే నిమిత్తం సముద్రం దాటేందుకు వీలుగా వానర సేన సాయంతో నిర్మించిన వారధి – రామసేతు – ఎలావుందో చూద్దామని యుగాలు, మన్వంతరాలు గడిచిపోయిన తరువాత రామ బంటును వెంటబెట్టుకుని రాముడు భూలోకానికి వచ్చాడు. తాము వనవాసంలో వుండగా రావణుడు అపహరించుకు పోయిన సీతను మళ్ళీ తన కళ్లబడేలా చేసిన ఆ వారధి అంటే ఆయనకు ఎంతో మక్కువ. దాన్ని చూడగానే దానిపట్ల ఆయన పెంచుకున్న ఇష్టం ఆయన మాటల్లో మరో సారి బయట పడింది.

‘హనుమా! ఈ వారధి నిర్మాణానికి నువ్వూ, నీ సహచర వానరులు పడ్డ శ్రమను నేనారోజుల్లో కళ్ళారా చూసాను. మొబిలైజేషన్ అడ్వాన్సులు సరే కనీసం హీనపక్షం రోజు కూలీ కూడా అడగకుండా ఇంత బ్రహ్మాండమయిన వంతెనను నాకోసం ఎంతో కష్టపడి కట్టారు. అప్పటినుంచి ఇప్పటిదాకా ఎన్నో యుగాలు గడిచిపోయాయి. ఎన్నెన్నో ప్రకృతి ఉత్పాతాలు ఏర్పడ్డాయి. మరెన్నో సునామీలు సంభవించాయి. అయినా కానీ, ఆనాటి రామసేతు ఆనవాళ్ళు మాత్రం వీటన్నిటినీ తట్టుకుని నిలిచాయి. అంటే ఈ వంతెన నిర్మాణంలో మీరు ఉపయోగించిన ఇంజినీరింగ్ పనితనం అంత గొప్పదన్న మాట. నిన్న గాక మొన్న హైదరాబాదులో గామన్ కంపెనీ అధునాతన టెక్నాలజీ సాయంతో కట్టిన ఫ్లై వోవర్ కధ ఏమయిందో తెలుసుకదా. ‘కాళ్ళ పారాణి కూడా ఆరకముందే’ అన్న సామెతను నిజం చేస్తూ ఆ వంతెన ఫిల్లర్లపై సినిమా పోస్టర్లు అంటించేంతవరకయినా ఆగిందా అంటే ఆగలేదు. సరికదా ఓపక్క కడుతుండగానే మరో పక్క డమాలున కూలిపోయింది’ అంటూ రాముడు కాసేపు ఆగాడు.

సమయం కోసం ఎదురు చూస్తున్న హనుమ వెంటనే అందుకున్నాడు.

‘జై శ్రీరాం! రామ సేతు నిర్మాణంలో మాగొప్పదనం ఇసుమంత కూడా లేదు. మేము చేసిందల్లా ఆ రాళ్ళపై నీ పేరు రాయడం వరకే. వంతెనకోసం టిస్కో కంపెనీ ఉక్కు దిమ్మలు వాడలేదు. అంబుజా సిమెంటో, ఏసీసీ సిమెంటో ఉపయోగించలేదు. అయినా కానీ, నీ దయవల్ల అది గట్టిగా నిలబడింది. అయినా రామయ్యా! ఆ పాత సంగతి ఇప్పుడెందుకయ్యా!’

రాముడన్నాడు.

‘కలియుగం వచ్చేసింది ఆంజనేయా! మన రోజులు కావివి. ఇప్పుడు రామసేతును పడగొట్టి దాని స్తానంలో కాలువ లాటిదేదో నిర్మించాలని కొందరు అనుకుంటున్నట్టు ఈ మధ్య టీవీ స్క్రోలింగులలో చూసాను. కాలువ నిర్మిస్తారో లేదో కానీ మనం కట్టిన సేతువుని తొలగించడం ఖచ్చితమనిపిస్తోంది. ఎందుకంటె, ఈ కాలువ కాంట్రాక్ట్ లో కోట్ల డబ్బు కొందరి చేతుల్లోకి చేరుతుంది. వాళ్లు మరికొందరి చేతులు తడిపయినా సరే ఆ కాంట్రాక్ట్ ను దక్కించుకోవడం ఖాయంగా కనబడుతోంది. మాల్తూసియన్ అనే ఒక ఆర్ధిక వేత్త ఏనాడో చెప్పాడు కదా. జనాలకు ఉపాధి కల్పించాలంటే ‘Dig a pit and cover it’ అని. అంటే ఏమిటి? ముందు ఒక గొయ్యి తవ్వించు. మళ్ళీ దానిని పూడ్పించు. గొయ్యి తవ్విన వాడికో పని. దాన్ని పూడ్చినవాడికి మరో మరో పని. అసలా గొయ్యి ఎందుకు తవ్వాలో ఎందుకు పూడ్చాలో అడిగే నాధుడు వుండడు. అలాగే ఇప్పుడు రామసేతు వ్యవహారం. పడగొట్టినందుకు డబ్బులు. మళ్ళీ కాలవ నిర్మించినందుకు డబ్బులే డబ్బులు.’

ఆ మాటలు వింటూనే హనుమంతుడిలా అన్నాడు.

‘ఆ రోజుల్లో వంతెన నిర్మాణానికి మేము కూలీ డబ్బులు తీసుకోకుండా పని చేసిన మాట వాస్తవమే. అటు రాజ్యలక్ష్మిని,ఇటు గృహలక్ష్మిని పోగొట్టుకుని వుసూరుమంటూ అడవుల్లో తిరుగుతూ వున్న మీనుంచి డబ్బు డిమాండ్ చేయడం కూడా మాకు సబబు అనిపించలేదు. అదీకాక పళ్ళూ కాయలు తిని పొట్ట నింపుకునే మా వానరులకు విత్తముతో పని ఏముంటుంది? కాకపొతే, ఈ మానవులున్నారే వాళ్లు మామూలు వాళ్లు కాదు. క్షమించాలి తొందర్లో మీదీ అదే జాతి అని మరచిపోయి మాట తూలాను. అయినా కానీ, ఈ కలియుగం మానవులకూ, మన కాలం నాటి మానవులకూ పోలికెక్కడ ప్రభూ. మీరు మీరే వాళ్లు వాళ్ళే. వాళ్లు బాగా వొళ్ళు బలిసి పోయి వ్యవహరిస్తున్నారు. అలాటి వారినుంచి డబ్బు పిండినా తప్పులేదు. ఆ విషయం ఆలోచిద్దాం. అసలా వంతెన కట్టింది మేము. దాని ఆనుపానులన్నీ తెలిసింది మాకు. అలాటప్పుడు దాన్ని కూలగొట్టడం ఎలాగో మాకు తెలిసినంతగా వేరేవారెవ్వరికీ తెలిసే వీలు లేదు. కాబట్టి మనమే వెళ్లి మన సంగతి ఆ మూఢ మానవులతో చెప్పుకుని ఆ పనేదో నెత్తికెత్తుకోవడం మంచిదేమో ప్రభూ’

‘హనుమా! నీకు శారీరక బలం తప్ప మేధోపరమయిన తెలివితేటలు పూజ్యం. ఆ బలం కూడా ఎవరయినా గుర్తుచేస్తేనే నీకు గుర్తుకొచ్చి అక్కరకొస్తుంది. అదీ నీ పరిస్తితి. ఒక విషయం తెలుసుకో. మన రోజులు కావివి. అప్పుడంటే నేను టెండర్లు పిలవకుండా నామినేషన్ మీద మీకు పని వొప్ప చెప్పాను. మీరూ ఏమీ ఆశించకుండా పని పూర్తిచేశారు. అందుకే మన మీద ఏ ఆరోపణలు రాలేదు. గిట్టనివారెవరూ సీబీఐ దర్యాప్తు డిమాండ్ చేయలేదు. కాని ఇప్పుడలా కాదు. ప్రతిదీ ఓ పద్దతి ప్రకారం జరగాలి. లెక్కలన్నీ పక్కాగా వుండాలి. లేకపోతే ఏ ‘కాగో’ పట్టుకుని విచారణ పేరుతొ మనల్ని కాగులో వేసి మరగ పెడుతుంది. దర్యాప్తుల పేరుతొ నిద్ర పట్టకుండా చేస్తారు. జైళ్ళంటారు. నార్కో పరీక్షలంటారు. ముందు ఏసీ కారులో దిల్ కుశా గెస్ట్ హౌస్ కు పోదాం అంటారు. అక్కడికెళ్ళాక అరెస్ట్ అంటారు. ఆ తరువాత సీబీఐ కోర్టుకంటారు. ఆ కోర్టు న్యాయమూర్తి వున్నాడే నాగ మారుతీ శర్మ. ధర్మం నాలుగు పాదాల మీద నడిచే మన రోజుల్లో కూడా ఇలాటి ఖరాఖండీ న్యాయమూర్తిని చూడలేదు. నిజానికి వాళ్ల నాన్న నా భక్తుడు. అసలు పేరు సుందర లాల్. నా పేరు అనుక్షణం ఆయన నాలుక మీద ఆడుతూ వుండేది. ఖమ్మంలోవుండగా ఆయన పేరు ‘రామాయణం మునసబు’. రోజూ రామాయణ పారాయణం చేస్తేకాని ఆయనకు నిద్రపట్టేది కాదు. ఖమ్మంలోవుండగా ఆయన్ని అందరూ ‘రామాయణం మునసబు’ గారనేవారు. మామిళ్లగూడెంలో ఆయన అద్దెకు వున్న ఇంట్లో క్రమం తప్పకుండ సుందరాకాండ పారాయణం జరిగేది. నా పేరు కలవరిస్తూనే ఆయన కళ్ళు మూశాడని చెప్పుకుంటారు. కాని ఆయన కొడుక్కు మన సంగతి తెలుసో లేదో తెలవదు. బెయిల్ ఇవ్వనన్నాడో చెంచల్ గూడా జెయిలే గతి. ఇక అన్నిటికంటే ఘోరం టీవీల్లో మన గురించి జరిగే ప్రచారం. నామీద ఈ మానవులు గతంలో ఎన్నో సినిమాలు తీసి డబ్బు చేసుకున్నారు. అదంతా మరచి, మనల్ని జెయిల్లో తోయించే దృశ్యాలను వాటికి లక్ష రెట్లు ఎక్కువ సార్లు చూపిస్తారు. రాముడు మంచి బాలుడన్న సంగతి మట్టిలో కలిసిపోతుంది. నన్ను నమ్ముకున్న రామదాసు లాటివాళ్ళు బందిఖానాలో పడ్డ మాట నిజమే. కాని, నాకు మాత్రం జెయిళ్లు, బెయిళ్లు తెలియదు. వనవాసంలో లక్ష్మణుడు తెచ్చిపెట్టిన కందమూలాలు తప్ప జెయిల్లో పెట్టే చిప్ప కూడు ఏనాడూ తిని ఎరుగను. ఇప్పుడు పోయిపోయి సీబీఐ చేతుల్లో పడితే ఇక మన చేతిలో ఏమీ వుండదు. ఇంత బతుకూ బతికి మళ్ళీ ఆ చేతి పార్టీ చేతులే పట్టుకోవాలి. వాళ్లు ఓ పట్టాన తేల్చరు. అయిదు రాష్ట్రాల ఎన్నికలంటారు. తిధులంటారు. పండగలంటారు. ఈ లోపల మనం మళ్ళీ అవతారం ఎత్తాల్సిన త్రేతా యుగం రానే వస్తుంది. అది తప్పిపోయిందంటే మళ్ళీ మరో నాలుగు యుగాలు ఆగాలి. రామరాజ్యంలో ఏదయినా కూడబెట్టుకున్నది వున్నదంటే అది లాయర్లకు చదివించు కోవడానికే సర్వం సరిపోతుంది. ఈ లోగా యుగాలు, మన్వంతరాల తరబడి కష్టపడి మనం సంపాదించుకున్న మంచి తనం కాస్తా టీవీ చర్చల్లో మంట కలిసిపోతుంది. కలియుగం మనుషులంటావా తింటారు తినిపిస్తారు. దర్యాప్తులు, విచారణలు ఏళ్లతరబడి సాగిస్తారు. సాగదీస్తారు. ఈ లోపల వాళ్లకు వాళ్లకు లెక్కలు డొక్కలు కుదిరితే కేసులన్నీ అటకెక్కుతాయి. ఆ టక్కుటమార విద్యలు నా గురువులు నాకు నేర్పలేదు. పోనీ నేర్చుకుందామనుకున్నా ఈ వయస్సులో వంటపట్టవు. ఏదో నువ్వు చెబుతున్నావు కదా, పోతే పోయింది ఒక రాయి విసిరి చూద్దాం అని వెళ్ళామే అనుకో. నిలబెట్టి వెయ్యి ప్రశ్నలు అడుగుతారు. వంద సర్టిఫికెట్లు తెమ్మంటారు. వయస్సు సర్టిఫికేట్ ఏదంటే ఏం చెబుతాం. ఏం చదివారంటే మన దగ్గర ఏం జవాబుంది? చదువు చెప్పిన విశ్వామిత్రుడు తన దగ్గర నేను చదివినట్టు నాకు ఏ సర్టిఫికేట్ ఇవ్వకుండా ఇటు భూలోకానికి అటు స్వర్గలోకానికి కాకుండా మధ్యలో వేళ్ళాడుతూ త్రిశంకు స్వర్గంలో వుండిపోయాడు. ఆయన్ని ఇప్పుడు యెక్కడని వెతికి పట్టుకుంటాం. రోజులు బాగున్న రోజుల్లో రధాల మీద తిరిగాము. కాలం ఖర్మం కలసిరానప్పుడు కాలినడకన అడవుల్లో సంచరించాము. అలాగని ఆ రధానికి డ్రైవింగ్ లైసెన్సు తెమ్మంటే ఎక్కడ తెస్తాము చెప్పు. యెలా తెస్తాము చెప్పు.

“అంతటితో అయిపోతుందా. అడ్రసు ప్రూఫ్ అడిగారనుకో అదీ లేదు. నేను జన్మించిన అయోధ్యనే ఈ మానవులు ఏళ్లతరబడి కోర్టు లిటిగేషనులో పెట్టి తమాషా చూస్తున్నారు. మనిద్దరం విల్లంబులు పట్టుకుని టెండర్ వేయడానికి వెడితే, పని ఇవ్వకపోగా ఎస్ టీ కోటా కింద ఏదయినా ఆశ్రమ పాఠశాలలో చేర్పించి చేతులు దులుపుకుంటారేమో కూడా. అంతటి ఘనులు వీళ్ళు. ఇంకో సమస్య ఏమిటంటే మనం భగవంతుడి అవతారం అన్న ట్యా గ్ లైన్ ఒకటి వుంది. అది పెట్టుకుని ఇప్పుడు కాలినడకన వెడితే ఏం బాగుంటుంది చెప్పు. మిగిలిన కాంట్రాక్టర్ల మాదిరిగా త్రీ పీస్ సూట్ వేసుకువెళ్ళామంటే ఇంతే సంగతులు. మన భక్తులు కూడా మనల్ని అనుమానిస్తారు. అదింకా ప్రమాదం. టెండరు దక్కక పోగా మనకే టెండరు పడుతుంది.’

రాముడు చెప్పిన భగవద్గీత అంజనీకుమారుడి చెవికేక్కినట్టులేదు. అతడు తోకతో ఓమారు వీపు గోక్కుని దాంతోనే మరోమారు తల తడుముకుని ఇలా అన్నాడు.

‘ రామసేతు వంతెనను నేనూ నా సహచర వానరులు స్వయంగా కట్టామని ఆ మానవాధములకు స్టాంపు పేపరు మీద రాసి ఇస్తాను. అదీ నమ్మరా. అలాటప్పుడు ఆ పేపర్లు ఎందుకు, డూప్లికేట్ స్టాంపు కాగితాలు తయారు చేసే తెల్గీ లాటి వాళ్లు బాగు పడడం కోసమా?’

‘ఓరి అమాయక వానర చక్రవర్తీ!’ రాముడు మళ్ళీ చెప్పాడు.

“అలాటి కాగితాలు వాళ్లకు చిత్తు కాగితాలతో సమానం. వాళ్ళు ముందు నిన్ను రామసేతువు లేఅవుట్ సబ్మిట్ చేయమంటారు. ప్రాజెక్ట్ వివరాలు అడుగుతారు. ఇన్ కం టాక్స్ రిటర్న్లు తెమ్మంటారు. అప్రూవ్ చేసిన ప్లాను అడుగుతారు. మునిసిపల్ పర్మిట్లు, ఎస్కవేషన్ పర్మిట్టు, రామసేతు కట్టిన కంట్రాక్టర్ పేరు వివరాలు, అతడికి యెంత ఖర్చయింది, ఎన్నాళ్లలో కట్టాడు, దాన్ని సకాలంలో పూర్తిచేసిన సర్టిఫికేటు వుందా ఇలా రకరకాల పత్రాలు అడుగుతారు.ప్రశ్నలు వేస్తారు. రామసేతు పూర్తయిన తరువాత దాన్ని ఎవరు ప్రారంభించారు, దానికి సంబంధించిన ఫోటోలు, వీడియో క్లిప్పింగులు గట్రా పట్రా అంటారు. ఎందుకంటె ఈ కలియుగంలో మనిషి మాటకన్నా సర్టిఫికేట్లకే విలువెక్కువ. ప్రత్యేకించి పవిత్ర బారతంలో ఈ పత్రాల గోల మరీ ఎక్కువ. పెన్షన్ తీసుకునే వాడు స్వయంగా వెళ్ళినా అతడు బతికే వున్నట్టు సర్టిఫికేట్ తీసుకురమ్మంటారు. డాక్యుమెంటరీ ఎవిడెన్స్ లేకుండా అధికారులు ఏదీ ఒప్పుకోరు. నువ్వు ఖల్లు ఖల్లున దగ్గుతున్నా సరే డాక్టర్ సర్టిఫికేట్ దగ్గర వుంటేనే నీకు దగ్గు జబ్బు వున్నట్టు లెక్క.”

శ్రీ రామ గీత వింటున్న పవన సుతుడుడికి మతి పోయినంత పనయింది.

‘స్వామీ ఇదెక్కడి మాయ లోకం. నువ్వు ప్రతి వందేళ్లకీ ఓ మాటు సూరదాసు, తులసీదాసు, త్యాగరాజు, జయదేవుడు, భద్రాచల రామదాసు, భక్త తుకారాం లాటివారికి నీ ఉనికినీ, మహిమలనూ ప్రదర్శిస్తూనే వున్నావు. అయినా సరే ఇప్పటికీ నువ్వున్నావా అసలున్నావా అని సినిమా పాటలు రాస్తూనే వున్నారు. ఇక నీ ఉనికి గురించిన చర్చోప చర్చలు టీవీ తెరలపై అనంతంగా సాగి పోతూనే వున్నాయి. రామాయణం పుక్కిటి పురాణమని, రామసేతు నిర్మాణం అసలు జరగనేలేదనీ వాదించేవారు లెక్కకు మిక్కిలిగా వున్నారు. ఈ స్తితిలో నాకు ఒకే దారి కనబడుతోంది. ఏమయినా సరే నువ్వు రాముడిగా మరో సారి అవతారం ఎత్తాలి. రామాయణం నిజంగా జరిగిందేనని నిరూపిస్తూ దాన్ని మరోసారి ఈ మానవులకు ప్రదర్శించి చూపాలి.’అన్నాడు ఆంజనేయుడు ఆవేశంగా.

రాముడు తనదయిన రీతిలో మందహాసం చేసి చెప్పాడు.

‘అదంత సులభం కాదు అంజనీ పుత్రా. ఈనాటి రాజకీయ నాయకులతో పోలిస్తే రావణుడు లాటి విలన్ కూడా జనాలకు ఒక హీరో లాగానే అనిపిస్తాడు. కనిపిస్తాడు. ఈ మధ్య మారీచుడు నాకు తారస పడితే అడిగాను. మారీచుడు ఎవరో గుర్తున్నాడు కదా. ఈనాటి మిమిక్రీ కళాకారులందరికీ ఆదిగురువు. అరణ్యంలో బంగారు లేడిని వేటాడుతూ వెడుతున్నప్పుడు అచ్చు నా స్వరాన్ని అనుకరిస్తూ ‘హా లక్ష్మణా’ అంటూ లక్ష్మణుడిని ఎలుగెత్తి పిలిచాడు చూడూ ఆ మారీచుడే. ఏమన్నాడో తెలుసా! సల్మాన్ ఖాన్ వున్నంతవరకు మళ్ళీ భూమి మీద కాలు మోపే ఛాన్స్ తీసుకునేది లేదని తెగేసి చెప్పాడు.’

శ్రీరాముడు బోధించిన ఈ భగవద్గీతతో ఆంజనేయుడికి జ్ఞానోదయం అయింది.

స్వస్తి. (31-01-2012)

--
Bhandaru Srinivas Rao (I.I.S.)
Cell: 98491 30595 Res: 040 2373 1056.
Please click on below URL to visit my Blog:
http://bhandarusrinivasarao.blogspot.com

బాలయ్య బాబు

2012-01-28T21:07:00.000+05:30

బాలయ్య బాబు

పూర్వం సినిమాలు విడుదలచేసినప్పుడు వాటితో పాటు ఆ సినిమాలోని పాటలతో కూడిన చిన్న పుస్తకాన్ని ప్రేక్షకులకు అమ్మేవారు. అవి కొనుక్కుని ఇంటికివచ్చిన తరువాత వాటిని పాడుతూ ఆ పాటల్ని వల్లె వేయడం అదో సరదాగా వుండేది. ఆ పాటలపుస్తకాల వెనుక అట్ట మీద ఆ చిత్ర నిర్మాతతదుపరి తీయబోయే చిత్రాల పేర్లు వుండేవి. ఎన్టీ రామారావు తాను తీయబోయే ఒక చిత్రంపేరు ‘ముసలి మొగుడు – పడుచు పెళ్ళాం’ అని ఒక పాటల పుస్తకం పై ముద్రించారు. కానీ ఎందుకోఏమిటో ఆ చిత్రాన్ని ఆయన నిర్మించనే లేదు.

నేనూ ఎప్పుడయినా ఆత్మ కధ అంటూ రాయడం అంటూ జరిగితే దానికి ‘నడిచి వచ్చినదారి’ అని పేరు పెట్టాలని ఎంతగానో మనసు పడ్డ మాట నిజం. ‘జీవిత చరిత్రలు రాసుకోగలిగినస్తాయి జీవితమా! నాది’ అన్న మీమాంసతో అది కొరుకుడు పడలేదు. చివరికి ‘మార్పు చూసినకళ్ళు’ అనే పేరుతొ నా మాస్కో జీవితంలో ఎదురయిన కొన్ని అనుభవాలను గ్రంథస్తం(బ్లాగస్త్రం) చేయగలిగాను.

తెలుగు సాహిత్యంలో నాకునచ్చిన ప్రక్రియల్లో ఆత్మకధలు లేదా జీవితచరిత్రలు ప్రధానమయినవి. వీటిని చదువుతుంటేమనకు చెందని కాలానికి చెందిన అనేక విషయాలను అవగాహన చేసుకోగలుగుతాము. మనం ఈనాడుచూస్తున్న ప్రదేశాలు, ఆచారవ్యవహారాలు వాటికి పూర్వ రూపం ఎలావుండేదోతెలుసుకోవడానికి వీటిని చదవడం ఒక్కటే సరయిన మార్గం. ఏనుగుల వీరాస్వామి గారు రాసిన ‘నాకాశీ యాత్ర’ పుస్తకం చదువుతుంటే ఆనాటి హైదరాబాదు నగరం ఎలావుండేదన్నది కళ్ళకుకట్టినట్టు కనబడుతుంది. అప్పటి ధరవరలు,వేషధారణలు, ఆహారవ్యవహారాలు అర్ధం చేసుకోవడానికి ఈరకమయిన పుస్తకపఠనం ఉపయోగపడుతుంది. అయితే ఇవి రాసిన వారుయెంత ఘటనాఘటన సమర్దులయినా కించిత్తు స్వోత్కర్ష దొర్లడం కద్దు. కొన్నింట ఏకంగా ‘పర దూషణ’ ఏరులై పారుతుంది. ఇక ఆపెద్దమనిషి యెంతటి మేఘనగధీరుడయినా ఆ రచనని ఆస్వాదించడం పంటికింద రాయి చందమే.ముఖ్యంగా రాజకీయ నాయకులు, పెద్ద పెద్ద ఉద్యోగాలు చేసినవాళ్లు రాసిన తమ జీవిత చరిత్రల్లో ఈ రకమయిన ‘ఆత్మస్తుతి-పరనింద’ తొణికిసలాడుతుంటాయి. వీటివల్ల అసలు వాస్తవాలు మరుగున పడిపోతుంటాయి.గాంధీ గారు రాసుకున్న ‘మై ఎక్స్ పెరిమెంట్ విత్ ట్రూత్’ అనేది దీనికి పూర్తిమినహాయింపు. తనలోని బలహీనతలను ఒప్పుకోవడానికి ఆయన ఎంతమాత్రం సంశయించకపోవడం ఆ పుస్తకంలోనిగొప్పతనం. అలాగే సందర్భాన్నిబట్టి, లేదావాస్తవాలనుబట్టి తనలోని గొప్పతనాన్ని కానీ,ఇతరులలో తనకు నచ్చని విషయాలను కానీ చెప్పాల్సివచ్చినప్పుడు ఆ విషయాలను సుతిమెత్తగాచెప్పడం మళ్ళీ ముళ్లపూడి వెంకటరమణ గారికేసాధ్యమయింది.

నాందీప్రస్తావన ఇంత విస్తారంకావడానికి నన్ను ప్రేరేపించిన అంశం ఒకటుంది. దామోదర ప్రసాద్ పట కమూరు / బొద్దులూరిశ్రీనివాసరావు అనే వారి నుంచి నాకు ఈ మధ్యఒక ఈ మెయిల్ అందింది. అది వారిద్వారా వచ్చిందో, లేక ఎవరయినా పంపితే దాన్ని నాకుపంపారో తెలియదు. ఏమయినా వారికికృతజ్ఞుడిని. మూడు తరాలకు చెందిన ఒక పేద దళిత కుటుంబం సాగించిన జీవన యానంలోనిఒడిదుడుకులను, కష్ట నష్టాలను తేటతెల్లంచేస్తూ డాక్టర్ వై.వి.సత్యనారాయణ రాసిన ‘మై ఫాదర్ బాలయ్య’ అనే జీవిత చరిత్రను ‘హార్పర్కాలిన్స్ ఇండియా’ వారు ప్రచురించారు. తెలంగాణా ప్రాంతంలో తండ్రిని బాబు అని పిలుస్తారు కాబట్టి దాన్ని తెలుగులోకిఅనువదించేటప్పుడు బాలయ్య బాబు అని పేరు పెట్టాను. ప్రముఖ పత్రికా రచయిత మల్లేపల్లిలక్ష్మయ్య, హెచ్.ఎం.టీ.వీ. కి చెందిన ఆంగ్ల దినపత్రిక ‘హాన్స్ ఇండియా’ లో ఈపుస్తకాన్ని పరిచయం చేశారు.

డాక్టర్ సత్యనారాయణ ఈపుస్తకం రాయడంలో ఎలాటి భేషజాలకులోనుకాలేదన్న వాస్తవం మనకు ఇట్టేబోధపడుతుంది. తాను, తన కుటుంబం సాంఘికంగా, ఆర్ధికంగా అనుభవించిన మానసిక క్లేశాలనుఆయన చాలా చక్కగా మనసుకు హత్తుకునేలా అక్షరబద్ధం చేసారని మల్లేపల్లి లక్ష్మయ్యపేర్కొన్నారు. తన కుటుంబం అనుభవించిన కడగండ్లను కళ్ళకు కట్టినట్టు చూపడంలో ఆయనఎంతమాత్రం పర నిందా సూత్రాన్ని ఉపయోగించుకోలేదు.

రెండు శతాబ్దాలకువిస్తరించిన ఈ మూడు తరాల కధ కరీంనగర్ జిల్లా వంగపల్లి గ్రామం నుంచి డాక్టర్సత్యనారాయణ ముత్తాత నరసయ్యతో మొదలవుతుంది. ఈనాటికీ అవశేషాలు మిగిలిన దళితుల తాడనపీడనలు, అవమానాలు, ఆక్రోశాలు చదువుతుంటే మనిషి జీవితం ఇంత పర పీడనమా అన్న ఆలోచనకలుగుతుంది. దీనిలో సానుకూల అంశం ఏమిటంటే మనిషి తలచుకుంటే ఈ కష్టాలొక లెక్కకాదన్నవాస్తవం. దేన్నీ లెక్కపెట్టని గుండె ధైర్యం, పైకి రావాలనే చెక్కుచెదరని తపన వుండాలే కాని మనిషి సాధించలేనిది ఏమీలేదన్న నిజం డాక్టర్ సత్యనారాయణ రాసిన ఈ పుస్తకం చదివినవారికి బోధపడడం తధ్యం.

ఈ మధ్య విడుదలయిన ఒక తెలుగుసినిమాలో అలనాటి తెలంగాణలో బీదాబిక్కీ ఎదుర్కున్న అవమానాలను చూసిన ఈ నాటి తరంపిల్లలు – మనుషులు సాటి మనుషులపట్ల ఇంత క్రూరంగా ప్రవర్తిస్తారా అన్న సంశయాన్నివెలిబుచ్చడం నాకు తెలుసు. అవన్నీ నిజంగా నిజం అని తెలుసుకోవాలంటే ఈ పుస్తకం చదవాలి.

మనసుల్ని కదిలించే ఓ సంఘటననుడాక్టర్ సత్యనారాయణ ఉదహరించారు.

మాదిగ కుటుంబంలో జన్మించిననరసయ్య ఓ లేగదూడ చర్మంతో చెప్పుల జతను తయారు చేసి నిజాం నవాబుకు బహుకరిస్తాడు. ఆకాలిజోళ్ల పనితనం గమనించి ముగ్ధుడైన నిజాంనవాబు అతడికి యాభై ఎకరాలు దానంగా ఇస్తాడు. దేవుడు వరమిచ్చినా పూజారి కనికరించనిచందంగా వూళ్ళోని దొర, నరసయ్యకు నవాబు ఇచ్చిన యాభయ్ ఎకరాల్లో నలభై ఎనిమిది ఎకరాలను బలవంతంగా స్వాధీనం చేసుకుంటాడు.

ఆ నరసయ్యకు ఒక కొడుకు. అతడిపేరూ నరసయ్యే. ఆ జూనియర్ నరసయ్యకు పదునాలుగోఏట అబ్బమ్మ అనే యువతితో పెళ్లి చేస్తారు. అస్పృశ్యులయిన వాళ్ళిళ్లలొజరిగే శుభకార్యాల్లో ప్రతి చిన్న విషయాన్ని రచయిత తనదయిన శైలిలో హృద్యంగా వర్ణించారు.వారికి పుట్టిన బిడ్డే రామసామి అలియాస్బాలయ్య.

కలరా వ్యాధి సోకి భార్యమరణించిన తరువాత ఆమె శవాన్ని భుజానికి ఎత్తుకుని జూనియర్ నరసయ్య, కొడుకు బాలయ్యను వెంట తీసుకుని, వూరుబయట ఓ వాగు చెంత గొయ్యి తవ్విభార్య శవాన్ని పూడ్చిపెట్టి, వున్న వూరువిడిచిపెట్టి బాలయ్య మేనమామల పంచన చేరతాడు. వారి సాయంతో నిజాం రైల్వేలో చిన్నకొలువు సంపాదిస్తాడు. బంధువుల బలవంతం మీద మళ్ళీ పెళ్లి చేసుకుంటాడు. అయినా తల్లిలేని రామసామి అలియాస్ బాలయ్యను ప్రాణప్రదంగా చూసుకుంటాడు. అలా పెరిగిన బాలయ్యకు ధ్యేయం ఒక్కటే. చదువు. అది తనకు ఎలాగో అబ్బలేదు. తనకు దక్కని చదువు తన సంతానానికయినా దక్కేలాచేయాలి. జీవితంలో ఎన్ని ఆటుపోట్లు ఎదురయినా అతడా లక్ష్యానికి దూరం జరగలేదు.పిల్లలు కూడా అతడి కలను నిజం చేస్తూ పెద్దవారవుతారు. స్కూళ్ళు, కాలేజీలు దాటి విశ్వవిద్యాలయాలలో చేరి ప్రొఫెసర్ల స్తాయికిచేరుకుంటారు. వారిలో ఒకడే ఈ గ్రంధకర్త డాక్టర్ సత్యనారాయణ. ‘కృషి వుంటే మనుషులురుషులవుతారు, మహా పురుషులవుతారు’ అన్న కవి వాక్యం నిజం చేసిన ‘మట్టిలో మాణిక్యం’.

అవకాశాలు వుండాలే కాని మనిషిపెరుగుదలకు ఆకాశమే హద్దు అని నిరూపించిన సత్యనారాయణ గారికి, ఆయన తండ్రి ‘బాలయ్యబాబు’కు నమోవాకాలు. (28-01-2012)

రోజుకో రూపాయితో కిడ్నీ బాధలు దూరం

2012-01-27T20:56:00.000+05:30

రోజుకో రూపాయితో కిడ్నీ బాధలు దూరం

మీరెప్పుడన్నా హైదరాబాదు హుస్సేన్ సాగర్ వద్ద వున్న జలశుద్ధికేంద్రాన్ని చూసారా. నిజాం నవాబు కాలం నాటి ఆ జలాశయంలోకి వాలున చేరే వాననీటితో పాటు నగర జీవితంలోభాగమయిన కాలుష్య జలాలన్నీ కలుస్తుంటాయి. అలాటి కలుషిత నీటిని శుద్ధి చేయడంకోసం భారీగా నిధులువెచ్చించి ఏర్పాటు చేసిన కేంద్రం ఇది. అపరిశుభ్ర జలాలను పరిశుభ్రం చేయడానికినిరంతరం అనేక యంత్రాలు పనిచేస్తుంటాయి. అయినా ట్యాంక్ బండ్ కంపు గురించిన కధలు అనేకం వినవస్తూనే వుంటాయి. ఒకప్పుడు మంచినీటి సరస్సుగా వున్నట్యాంక్ బండ్ జలాలు ఇప్పుడు వాడకానికి పనికిరాకుండా కేవలం పడవ షికార్లకు మాత్రమే పరిమితమై పోయాయి. దీనికి కారణం ఏళ్లతరబడి ఆ తటాకంలో కలుస్తున్న వ్యర్ధ పదార్ధాలు, కాలుష్య జలాలు గురించి ఎవరూ అంతగా పట్టించుకోకపోవడమే.

మనిషి శరీర ధర్మం కూడా దాదాపు ఈ మాదిరే. తినే ఆహారం, తాగే నీరుద్వారా శరీరానికి అవసరమయిన మాంసకృత్తులు, పోషక విలువలు సమకూరడంతో పాటు రక్తంలో కలవని లవణాల వల్ల అది కలుషితమవుతూవుంటుంది. ఒక్కోసారి రక్తం విషపూరితమయ్యే ప్రమాదంకూడా వుంటుంది. ఇలా కలుషితమయిన రక్తాన్ని వడపోసి అనవసర లవణాలను తొలగించి వాటిని మూత్రం, చెమట ద్వారా శరీరం నుంచి బయటకుపంపడానికి మూత్రపిండాలు(కిడ్నీలు)పనిచేస్తుంటాయి. అయితే, హుస్సేన్ సాగర్ జలాల మాదిరిగానే, కాలం గడుస్తున్న కొద్దీకొందరిలో అనవసర లవణాలు పేరుకుపోయి లేనిపోని తలనొప్పులు తెచ్చిపెడుతుంటాయి. ఇవేకిడ్నీ సంబంధమయిన వ్యాధులు. ఇవి బాగా ముదిరితే, కిడ్నీలలో రాళ్ళు ఏర్పడడం,మూత్రపిండాలు దెబ్బతిని వాటి స్తానంలో కృత్రిమంగా రక్తాన్ని శుద్ధిచేసే డయాలసిస్వంటి ఖరీదయిన వైద్యం తప్పనిసరి అయ్యే ముప్పు పొంచుకుని వుంటుంది. కాస్త ముందస్తుజాగ్రత్తలు తీసుకోవడం ద్వారా వీటిబారిన పడకుండా చూసుకోవచ్చని నిపుణులుచెబుతున్నారు. ముదిరిపోయిన తరువాత చేసే చికిత్స కంటే నివారణ మేలు కదా.

ఈ రకంగాఆలోచించినప్పుడు రూపాయి కూడా ఖరీదు చేయనికొత్తిమీర కట్టతో కిడ్నీ వ్యాధులకు అడ్డుకట్ట వేయగలగడం అన్న ఆలోచన ఆలోచించదగినసంగతే. పెద్దగా ఖర్చు లేని వ్యవహారం అయినప్పుడు ప్రయత్నిస్తే పోయేది రూపాయే కదా.

ఇంతకీ ఈ రూపాయి వైద్యానికి కావాల్సింది ప్రతి ఇంటి వొంటింట్లోనే దొరుకుతుంది కూడా. కరివేపాకు, కొత్తిమిర అనేవి లేని ఇళ్లు, వాటినివాడని ఇల్లాళ్ళు వుండరు కూడా.

కిడ్నీకి, కొత్తిమిరకు వున్న బాదరాయణ సంబంధం ఏమిటన్న మాట అటుంచిఈ వైద్య విధానం ఏమిటో చూద్దాం.

ముందు కొత్తిమిర కట్టను మంచి నీటితో శుభ్రంగా కడగండి.

తరువాత కొత్తిమిర ఆకులను చిన్నగా కత్తిరించండి. ఆ ఆకులనుపదినిమిషాల పాటు ఉడికించండి. ఆ నీటిని చల్లబరచి ఆకుల్ని తీసివేసి శుభ్రమయిన సీసాలోపోసి రిఫ్రిజిరేటర్ లో వుంచండి.

ఆ నీటిని ప్రతి రోజూ ఒక గ్లాసు తాగుతూ వుండండి. మీ రక్తంలోపేరుకుపోయిన ఉప్పు, ఇతర విష పదార్ధాలు మూత్రంతో పాటు బయటకు వెళ్ళిపోతాయి. కొద్దిరోజుల తరువాత మీలో కలిగే మార్పును మీరేగమనించగలుగుతారు.

ఇంకెందుకాలశ్యం. మొదలు పెట్టండి కొత్తిమిర వైద్యం. (27-01-2012)

అలనాటి బెజవాడ

2012-01-26T12:05:00.002+05:30

అలనాటి బెజవాడ

బెజవాడ గురించి చెప్పుకునేముందు ముందుగా ప్రస్తావించుకోవాల్సింది బెజవాడ రైల్వే స్టేషన్ గురించి. ఎందుకంటెఅనేక విషయాల్లో దీనికదే సాటి. దక్షిణ భారతానికి ముఖద్వారం లాటి బెజవాడ రైల్వేస్టేషన్ లో కాలి వంతెన మీద నిలబడి అప్పుడే స్టేషను లోకి ప్రవేశించే గ్రాండ్ ట్రంక్ ఎక్స్ ప్రెస్ రైలును చూడడం అదోఅనుభూతి.

జీటీ ఎక్స్ ప్రెస్ ఇంజను ఆవిర్లు చిమ్ముతూ, బిగ్గరగా కూతపెడుతూ ప్లాటుఫారం మీదకు వేగంగా వస్తుంటే ఆ దృశ్యాన్నికళ్ళారా చూడడానికి వందలమంది స్టేషను ఫుట్బ్రిడ్జ్ మీద గుమికూడేవారని చెబితే ఈనాటి వారునమ్మడం కష్టమే. గ్రాండ్ ట్రంక్ ఎక్స్ ప్రెస్ పేరుకు తగ్గట్టే దాని కూత కూడాప్రత్యేకంగా వుండేది. దూరం నుంచి కూడా కూత విని ఆ రైలును గుర్తుపట్టేవారు.

ఇక స్టేషను విషయానికి వస్తేఅది యెంత పెద్దదంటే బెర్లిన్ గోడ మాదిరిగా బెజవాడ పట్టణాన్ని తూర్పు, పడమర దిక్కులుగావిభజిస్తూ వుంటుంది. రెండు పక్కలా రెండు విభిన్న సంస్కృతులు పరిఢవిల్లుతుండేవి. 1941 లో కాబోలు గానన్ డంకర్లీ అండ్ కంపెనీ, రైలు పట్టాల కిందుగాఅండర్ పాస్ వంతెన నిర్మించేంతవరకు బెజవాడ రెండు భాగాలుగా వుండేది. ఇక ఆ స్టేషనులో రద్దీ గురించి చెప్పాల్సిన పనిలేదు. ఆ రోజుల్లోనే పది నిమిషాలకు ఒక రైలురావడమో, పోవడమో జరిగేది. రైలు గేటు వేసినప్పుడల్లా అటునుంచి ఇటు రాకపోకలు సాగించేందుకు జనం నానా ఇబ్బందులుపడేవాళ్ళు. అండర్ పాస్ అందుబాటులోకి రావడంతో ఈ చిక్కులు తొలగిపోయాయి.

ఆ రోజుల్లో నిజాం పాలనలో వున్న హైదరాబాదు స్టేట్ నుంచిరైళ్ళు బెజవాడ వచ్చేవి. నిజాం రైళ్ళను గురించి జనం గొప్పగా చెప్పుకునే వారు.సమయపాలనకు అవి పెట్టింది పేరు. అలాగే శుభ్రత. మూడో తరగతి బోగీల్లో కూడా పంకాలు,స్టెయిన్ లెస్ స్టీల్ టాయిలెట్లు వుండేవి.

బెజవాడ రైల్వే స్టేషన్ చూస్తేఏకత్వంలో భిన్నత్వం అంటే ఏమిటో బోధ పడుతుంది. దేశం నలుమూలలకు చెందిన విభిన్న భాషలవాళ్ళు బెజవాడ ప్లాటుఫారం పై కానవస్తారు.కొత్తవాళ్ళకు కృష్ణా పుష్కరం మాదిరిగా గుంపులు గుంపులుగా వున్న ఆ జనసందోహంకనబడేది.

దుర్గ గుడిలో ఈ రోజుల్లోకనబడుతున్న భక్తుల రద్దీ అప్పట్లో లేదు. నలభయ్యవ దశకంలో ఎప్పుడు చూసినా, ఒక్క నవరాత్రులను మినహాయిస్తే,గుళ్ళో పది పన్నెండు మంది కంటే ఎక్కువకానవచ్చేవారు కారు. బెజవాడకు లాండ్ మార్క్ లాటి దుర్గ గుడి వల్లే విజయవాడ అనే పేరువచ్చిందని చెబుతారు. కాళి మాత రాక్షసులమీద సాగించిన పోరులో విజయం సాధించిన కారణంగా ఆ విజయానికి సంకేతంగా విజయవాడ అన్నపేరు వచ్చిందని స్తల పురాణం చెబుతుంది. అర్జునుడు పాశుపతాస్త్రం కోసం తపస్సు చేసింది దుర్గ గుడి కొలువైవున్న ఇంద్రకీలాద్రి అనే పర్వతంపైనే అనేమరో ఐతిహాసం వుంది. బంగాళాఖాతంలో సంగమించడానికి ఉరుకులు పరుగులు పెడుతూ కృష్ణమ్మ ఈకొండ పక్కగా బిరా బిరా పారుతూ వుంటుంది.

వేసవి కాలంలో బందరు కాలువ, రైవస్కాలువ, ఏలూరు కాలువల లాకులు కట్టేసేవారు. నీళ్ళు లేకపోవడంతో ఆ కాలువలన్నీ ఇసుకమేటలుగా కానవచ్చేవి. మళ్ళీ సీజనులో కాలువలకు నీళ్ళు వొదిలేటప్పుడు చూడాలి, వందలాదిమంది ఆ కాలువల వంతెనల మీద చేరేవారు. సుళ్ళు తిరుగుతూ కృష్ణనీళ్ళు కాలువల్లోకి ఒక్కమారుగా నురుగులు కక్కుతూ జారిపోయే దృశ్యం చూస్తూ పరవశించి పోయేవారు.ఇలాటివి మరపురాని దృశ్యాలయితే, మరచిపోవాలనుకునేవి మరికొన్ని లేకపోలేదు. ఆ రోజుల్లో చాలామంది కాలవగట్లనే కాలకృత్యాలకు వాడేవారు. పరిస్తితి ఇప్పుడెలావుందో తెలవదు.

గవర్నర్ పేటలో వున్నప్పుడుఇంద్రకీలాద్రి ఎక్కే ప్రయత్నం చేయలేదు కాని, ఏడెనిమిదేళ్ళ వయస్సులో వర్జిన్ మేరీహిల్ అనే కొండ ఎక్కుతూ వుండేవాళ్ళం. అలా ఎక్కేటప్పుడు కాలు జారితే ఇంతే సంగతులు. పడిపోకుండాపట్టుకోవడానికి చిన్న చిన్న పొదలు తప్ప వేరే ఏ ఆధారం వుండేది కాదు.

ఒక జీవ నది, మూడు కాలువలు,అనేక కొండలు ఇవన్నీ బెజవాడకు సహజ సిద్ధంగా వున్న అలంకారాలు. సక్రమంగా అభివృద్ధిచేసివుంటే, జార్జియాలోని అందమయిన తిబ్లిసీ నగరానికి ఏమాత్రం తీసిపోయేది కాదన్నదివాస్తవం.

బెజవాడ అంటేనే బ్లేజ్ వాడ.అంటే మండే నగరం. ఇక్కడ ఎండలు అలా మండిపోతుంటాయి. ఎండల్ని గురించి చెప్పాల్సి వస్తేఇప్పటికీ బెజవాడ ఎండలతో పోల్చి చెప్పడం కద్దు. ఎండల కారణంగా బెజవాడకు రావాల్సిన ఆంధ్ర విశ్వ విద్యాలయం రాకుండా పోయిందనే ఒక వాదనప్రచారంలో వుంది. కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి గారు బెజవాడ ఎండలకు భయపడే వాల్తేర్ నుప్రత్యామ్నాయంగా సూచించారని అంటారు. ఈ ఒక్క కారణంగా బెజవాడ వాసులు ఇప్పటికీ ఆయన్నిక్షమించరని అనే వాళ్లు కూడా వున్నారు.

నిద్రపోని నగరంగా బెజవాడగురించి చెప్పుకుంటారు. ఉత్తర దక్షిణ భారతాలను కలిపే రైళ్ళు అన్నిటికీ కూడలి కావడంవల్ల అర్ధరాత్రీ అపరాత్రీ అని లేకుండాప్రయాణీకుల రాకపోకలు నిరంతరం సాగుతూనే వుంటాయి. అలాగే అంతర్ రాష్ట్ర బస్సుసర్వీసులు. సినిమాలకు వెళ్ళే జనం కూడా ఎక్కువే. వీటికి తోడు ప్రధానమయిన తెలుగుదినపత్రికలన్నింటికీ బెజవాడే ప్రచురణ కేంద్రం. పత్రికల్లో పనిచేసి అర్ధరాత్రో,తెల్లవారుఝామునో ఇళ్లకు చేరుకునే మా బోంట్లకు హోటళ్ళలో తాజాగా వేడి వేడిగా దొరికేకాఫీ పలహారాలే దిక్కు. ఈ విషయంలో ప్రధానంగా చెప్పుకోవాల్సింది గాంధీ నగరంలోని బాబాయి హోటలు. సినిమా తారలతోసహా పెద్ద పెద్ద వాళ్లు అనేకమంది ఈహోటలుకు వస్తుంటారు. అలాగే కౌతా సెంటరులోవున్న రాములు కిల్లీ కొట్టు కూడా అంతే ప్రసిద్ధం. అక్కడ దొరికే కిళ్ళీల కోసం జనంబారులు తీరేవారు. (అమెరికాలో వుంటున్న శ్రీ దాసు కృష్ణ మూర్తిగారి ఇంగ్లీష్ జ్ఞాపకాలకు తెలుగు అక్షరరూపం)

బెజవాడ సొగసు చూడ తరమా!

2012-01-24T21:27:00.001+05:30

బెజవాడసొగసు చూడ తరమా!

(బెజవాడ మీద రాసిన బ్లాగుచదివి ఎంతోమంది స్పందించారు. అందరికీ ధన్యవాదాలు. పోతే, ప్రత్యేకించి దాసు కృష్ణ మూర్తి గారు బెజవాడతో తన అనుబంధాన్ని, జ్ఞాపకాలను వివరంగాపేర్కొంటూ ఇంగ్లీష్ లో సుదీర్ఘంగా రాశారు. దాన్ని తెలుగులో అనువదించి అందరితోపంచుకోవాలని అనిపించింది.నాకు రాసిన లేఖలో కృష్ణమూర్తి గారు తనని తాను పరిచయం చేసుకుంటూ - I live in the UnitedStates. I am a migratory bird with three migrations, first to Hyderabad, secondto Delhi and the third to America. I stayed in Bezwada for 27 years, Hyderabad29 years, Delhi 20 years and the U.S. 11 years.- అని రాశారు. దీనిబట్టి ఇక వారి వయస్సును,అనుభవాన్ని అర్ధం చేసుకోవచ్చు. వారి ఫోటో ఒకటి సంపాదించగలిగితే ఈ వ్యాసానికి మరింతపరిపూర్ణత్వం సిద్ధించేది. కాని తొలి పరిచయంలోనే ఫోటో పంపమని అడిగే చనువుతీసుకోలేకపోయాను – భండారు శ్రీనివాసరావు ) పీఎస్: నాగేస్రావ్ అనే పాఠకుడు ఇచ్చిన సలహా ప్రకారం దాసు గారి వెబ్ సైట్ నుంచి ఆయన ఫోటో సేకరించడం జరిగింది- రచయిత

దాసు కృష్ణమూర్తి గారు

“బెజవాడ నగర సందర్శనను సినిమాహాళ్ళు, హోటళ్ళతో మొదలు పెడదాము.

అప్పట్లో బెజవాడలో రెండంటేరెండే సినిమా హాళ్ళు వుండేవి. ఒకటి మారుతీ సినిమా, రెండోది నాగేశ్వరరావుహాలు.(బహుశా నాగేశ్వరరావు హాలంటే కృష్ణమూర్తి గారి ఉద్దేశ్యం దుర్గాకళా మందిరం కావచ్చేమో!) ఇది ముప్పయ్యవ దశకంలో మాట. ఈసినిమా హాళ్ళకు ఆ రోజుల్లోనే సొంత జెనరేటర్లు వుండేవి.

“సాయం సమయాల్లో ఈ సినిమాహాళ్లనుంచి ఎడ్లబండ్లు సినిమా ప్రచారానికి బయలుదేరేవి. వాటిల్లో కొందరు కూర్చుని వాయిద్యాలువాయిస్తూ వుండేవారు. నలుగురు చుట్టూ చేరగానేసినిమాల తాలూకు కరపత్రాలు పంచుతూ వుండేవారు. ఆ బళ్ళు కనబడగానే వెంటపరిగెత్తుకెళ్ళి ఆ కరపత్రాలు వీలయినన్ని పోగేసుకోవడం మాకు సరదాగా వుండేది. ఎన్నిఎక్కువ పాంప్లేట్లు పోగేస్తే అంత గొప్ప.

“1937 లో పరిస్తితి కొంత మారింది. నాగేశ్వరరావు గారుఎడ్లబండి స్తానంలో మోటారు వ్యాను ప్రవేశపెట్టారు. దాన్ని రంగురంగుల సినిమాపోస్టర్లతో అందంగా ఆకర్షణీయంగా అలంకరించేవారు. లౌడ్ స్పీకర్ల ద్వారా సినిమా పాటలువినిపించేవారు. టంగుటూరి సూర్యకుమారి పాడిన రికార్డులను ప్రత్యేకంగా వేసేవారు. ఇలాసాగే సినిమా ప్రచారం కొన్నాళ్ళ తరువాత కొత్త పుంతలు తొక్కింది. సాలూరురాజేశ్వరరావు, శ్రీరంజని, రామతిలకం నటించిన ‘కృష్ణ లీల’ సినిమా విడుదల అయినప్పుడుఆ సినిమా నిర్మాత - కరపత్రాలను విమానంనుంచి వెదజల్లే ఏర్పాటు చేశారు. నిజంగా ఆ రోజుల్లో అదొక సంచలనం.

“సినిమా నిర్మాతల నడుమ పోటీలుపెరగడం నాకు బాగా గుర్తు. ఒకాయన ద్రౌపది వస్త్రాపహరణం నిర్మిస్తే మరొకరు పోటీగాద్రౌపదీ మాన సంరక్షణ పేరుతొ మరో సినిమా తీసి విడుదల చేశారు. ఒకరు మాయాబజారు(పాతది) తీస్తే ఆయన ప్రత్యర్ధి శశిరేఖా పరిణయం పేరుతొ అదే కధను తెరకెక్కించారు.అలాగే సినిమాలు ఆడే ధియేటర్ల నడుమ కూడా పోటీ తత్వం వుండేది.

“అప్పటిదాకా పౌరాణికచిత్రాలదే హవా. రెండో ప్రపంచ యుద్ధానికి కొద్ది ముందు సాంఘిక చిత్రనిర్మాణానికినిర్మాతలు చొరవ చూపడం మొదలయింది. ముందు భానుమతి, పుష్పవల్లి తో ‘వరవిక్రయం’వచ్చింది. తరువాత వైవీ రావు, రామబ్రహ్మం, హెచ్ ఎం రెడ్డి, బీఎన్ రెడ్డి వంటిహేమాహేమీలు రంగ ప్రవేశం చేసి సాంఘిక చిత్రనిర్మాణాన్ని ముమ్మరం చేశారు. రైతు బిడ్డ, మాలపల్లి,ఇల్లాలు,గృహలక్ష్మి.వందేమాతరం, దేవత వంటి పలు చిత్రాలు ఈ పరంపరలో రూపుదిద్దుకున్నవే.చలనచిత్రాలను పంపిణీ చేసే డిస్ట్రిబ్యూటర్లు అందరికీ బెజవాడలోని గాంధీనగర్ రాజధాని. సినిమాలు మద్రాసులోనో, కొల్హాపూర్, కలకత్తాలలోనో తయారయినా వాటిని విడుదల చేయడానికి అవసరమయినఅన్ని హంగులూ, ఏర్పాట్లు చేయాల్సింది మాత్రం బెజవాడలోనే.

“ఆ రోజుల్లో ఇలాఇబ్బడిముబ్బడిగా సినిమాలు తీసేవాళ్ళు కాదు. చిత్రానికి చిత్రానికీ నడుమ కనీసంపదిహేనురోజులో,నెల రోజులో వ్యవధానం వుండేట్టు చూసుకునేవారు. సినిమా విడుదలలు లేనిఖాళీ రోజుల్లో ఆ ధియేటర్లలో డ్రామాలు ఆడేవాళ్ళు.

“నలభయ్యవ దశకంలో మరో ధోరణికనబడింది. తెలుగు సినిమాలు దొరక్కపోతే అరవ చిత్రం వేసేవాళ్ళు. హాలు మధ్యలోఅనువాదకుడు నిలబడి కొన్ని డైలాగులను తెలుగులో అనువదించి చెబుతుండేవాడు. ఇంటర్వెల్సమయంలో సినిమా సాంగ్స్ పేరుతొ ఆ సినిమా పాటల పుస్తకాలను అమ్మేవాళ్ళు. వాటికి మంచిగిరాకీ వుండేది.

“బుకింగ్ కౌంటర్ల దగ్గర ఒకవరుసలో నిలబడి టిక్కెట్లు తీసుకునే సంప్రదాయం వుండేది కాదు. కౌంటర్ తెరవగానే అంతాఒక్కసారిగా మీదపడేవారు. సినిమా టిక్కెట్టు కొనడం అంటే దాదాపు ఒక యుద్ధం చేసినట్టువుండేది. టిక్కెట్టు తీసుకుని బయటపడేసరికి చొక్కాలు చినిగి పోయేవి. వొళ్ళంతా చెమటలు పట్టి బట్టలు తడిసిపోయేవి.

“సినిమాహాళ్లలో పారిశుధ్యం పూజ్యంఅనే చెప్పాలి. ఆ రోజుల్లో నేల క్లాసు అని ఒక తరగతి వుండేది. ఆ క్లాసులో పైన నేల మీద కూర్చున్న వారిలో ఎవరి పిల్లవాడయినా మూత్రంచేస్తే అది కింద దాకా పారుతుండేది. కింది వైపు కూర్చున్న వారి లాగూలు తడిసేవి.మరుగు దొడ్ల సౌకర్యం వుండేది కాదు. “ఇంటర్వెల్ కాగానే ప్రేక్షకులు ఒక్కమారుగా గుంపులుగుంపులుగా బయటకు వచ్చి సినిమా హాలు గోడల్ని ప్రక్షాళన చేసేవాళ్ళు.

“1939 లో అనుకుంటా బెజవాడలో కొత్తగా రామా టాకీసు వచ్చింది.తరువాత వరుసగా గవర్నర్ పేటలో లక్ష్మీటాకీసు, వన్ టౌన్ లో సరస్వతీ మహలువచ్చాయనుకుంటాను.

“ఇక రెస్టారెంట్ల విషయానికివస్తే-

“వూళ్ళో దాదాపు అన్నీ శాఖాహారభోజన హోటళ్ళే! బ్రాహ్మణ హోటళ్ళు. చాలావరకుఉడిపి అయ్యర్లవే. బాగా ప్రాచుర్యం పొందిన వెల్కం హోటల్, మోడరన్ కేఫ్ లాటి హోటళ్ళుకూడా ఉడిపి వారివే. ఒక్క అణా (రూపాయిలో పదహారో వంతు) పెడితే రెండు ఇడ్లీలు, వేడివేడి సాంబారు, కారప్పొడి, కొబ్బరి చట్నీ, అల్లప్పచ్చడి – అన్నీ లేదు అనకుండా వడ్డించేవాళ్లు.

”గవర్నర్ పేటలోని బీసెంటురోడ్డు దగ్గర మొదలు పెడితే గాంధీనగరం వరకు అన్నీ హోటళ్ళే! మాంసాహారం లభించే హోటళ్ళను మిలిటరీ భోజన హోటళ్ళుఅనేవారు. వాటిని ఎక్కువగా కేరళ వాళ్లునడిపే వాళ్లు. అలాగే, బయట నుంచి బెజవాడకు వచ్చినవాళ్ల చేతుల్లో కొన్ని వృత్తులు వుండేవి. పాల వ్యాపారం చాలావరకు విజయనగరం నుంచివచ్చిన వారు చూసుకునేవారు. ఒరిస్సా నుంచి వచ్చిన వారు - పాయిఖానాలు శుభ్రం చేసే పని చూసేవారు. దర్జీ పని, జట్కాలు (గుర్రబ్బండ్లు)ముస్లింల ఇలాకాలో వుండేవి. రాకపోకలకురిక్షాలే గతి. సైకిల్ రిక్షాలు రాకపూర్వంవాటిని మనుషులు లాగేవారు. సిటీ బస్సులు వుండేవి కావు. కాకపొతే, బెజవాడ, ఏలూరు, బందరు,గుడివాడల మధ్య బస్సులు తిరిగేవి. ఆ బస్సులకు పై కప్పుమాత్రమే వుండేది. పక్కనఏమాత్రం ఆచ్చాదన లేకపోవడంతో వర్షం వస్తే అంతే సంగతులు. ప్రయాణీకులు పూర్తిగాతడిసిపోయేవాళ్ళు. కృష్ణా నది మీద రోడ్డు వంతెన లేని కారణంగా బెజవాడ నుంఛి గుంటూరుకూ, ,తెనాలికీ బస్సు సర్వీసు వుండేది కాదు.

అధికారుల పెత్తనం జోరుగావుండేది. పోలీసు అధికారి కానీ రెవెన్యూ అధికారి కానీ బస్సు ఎక్కాల్సి వస్తేబస్సును ఏకంగా ఆయన ఇంటి దాకా తీసుకువెళ్ళేవాళ్ళు.

“మా ఇల్లు గవర్నర్ పేటలోవుండేది. ఇంటి నుంచి కొత్తపేటలోని హిందూ హై స్కూలు వరకూ నడిచే వెళ్ళే వాళ్ళం.తరువాత మేము చేరిన ఎస్ ఆర్ ఆర్ అండ్ సీ వీ ఆర్ కాలేజీ మాచవరం లో వుండేది. అప్పుడుకూడా మాది నటరాజా సర్వీసే. స్కూల్లో టీచర్లు, కాలేజీలో లెక్చరర్లు అంతా కాలినడకనేవచ్చేవాళ్ళు. దుర్గాగ్రహారంలో వుండే విశ్వనాధ సత్యనారాయణ గారు, చతుర్వేదుల నరసింహంగారు కాలేజీకి నడిచే వచ్చేవాళ్ళు. మాకు వాళ్లు లెక్చరర్లు. దోవలో ఇంగ్లీష్ సాహిత్యం గురించి చర్చించుకునే వారు. కొత్తగా విడుదలయ్యేఇంగ్లీష్ సినిమా మొదటి ఆట చూడడం కోసం ప్లాన్లు వేసుకునేవాళ్ళు. కాలేజీ ప్రిన్సిపాల్పుట్టపర్తి శ్రీనివాసాచారి గారు మాత్రం జట్కా బండిలో వచ్చేవారు. కొందరు లెక్చరర్లుసైకిళ్ళపై చేరుకునే వారు. (వీలు దొరికితే మరి కొన్ని సంగతులు మరోసారి)

(24-01-2012)

తెలుగునాట సంగీతాన్ని బ్రోచేవారెవరురా!

2012-01-14T10:47:00.003+05:30

తెలుగునాటసంగీతాన్ని బ్రోచేవారెవరురా! – ఆర్వీవీ కృష్ణారావు, భండారు శ్రీనివాసరావు

సంగీతంగురించిన వ్యాసాలు చదివి స్పందించిన మైత్రేయి, చెన్నాప్రగడ - వీరిరువురూ తెలుగునాట కర్నాటకసంగీతానికి తమిళనాట వున్నంత ఆదరణ ఎప్పుడువస్తుందో అన్న ఆవేదన వ్యక్తం చేసారు. అలా రావడానికి ఎవరెవరు ఏ ఏ బాధ్యతలుతీసుకోవాలో చర్చ జరగాలి అన్నారు. వారి ఈ ఆవేదనతో పాలు పంచుకునే వారు తెలుగునాటఎందరో వున్నారు.

అందులో భాగంగానేఈ నాలుగు వాక్యాలు.

తిరువాయూరు త్యాగరాజ ఆరాధనోత్సవాలు

జనవరిపద్నాలుగు శనివారం త్యాగరాజ స్వామి ఆరాధన జరుగుతోంది. తంజావూరు జిల్లా తిరువాయూర్ లోత్యాగరాజు సమాధి వద్ద అందరూ ఆయన రాసిన కీర్తనలు గానం చేస్తూ వుంటారు. తొంభై శాతం మంది తమిళులే. కాని వారుపాడేవన్నీ తెలుగులో త్యాగరాజు రాసిన కీర్తనలే. ఆంధ్రప్రాంతం నుంచి త్యాగరాజు పూర్వీకులు తిరువాయూర్ వెళ్లి అక్కడ స్థిరపడ్డారు. అయినాతెలుగు మర్చిపోలేదు. తమిళదేశం నడిబొడ్డులోవున్నా తెలుగులోనే కీర్తనలు రాసారు. త్యాగరాజు సిద్ధి పొందిన తర్వాత ఆయన సమాధి నిర్లక్ష్యంగా పడి వుంటే బెంగుళూరునాగరత్నమ్మ అనే వో గొప్ప విద్వాంసురాలు తాను సంపాదించినదంతా ధారపోసి సమాధి మందిరం కట్టించి ఓ పెద్ద ప్రాంగణంగా అభివృద్ధి చేశారు.త్యాగరాజ కీర్తనలన్నీ తెలుగులో పాలరాతి మీద చెక్కించారు. సంగీతం అంటే చెవి కోసుకునే వారందరూ అక్కడికివెళ్లి త్యాగరాజ స్వామి సమాధిని సందర్శించి నివాళులు అర్పిస్తుంటారు. మార్గశిర బహుళ పంచమి నాడు త్యాగరాజవర్ధంతిని పురస్కరించుకుని ఆరాధనోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. సంగీతం కావాలనుకొంటే తెలుగు వచ్చితీరాలి. సంగీత త్రిమూర్తులు త్యాగరాజు, ముత్తుస్వామి దీక్షితులు, శ్యామశాస్త్రి ఎవ్వరూ తమిళంలో కీర్తనలు రాయలేదు. అన్నమయ్య, సదాశివ బ్రహ్మేంద్రంతో పాటుపట్నం సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్ కూడా తెలుగులోనే కీర్తనలు రాశారు. తమిళనాడులో కచేరీలుజరిగినా వొకట్రెండు మినహా అన్నీ తెలుగులోకీర్తనలే. వాళ్లకు సంగీతమే ప్రధానం. ఈ వొక్కవిషయంలో మాత్రం వాళ్లు తమ సహజసిద్ధమయిన భాషాదురభిమానాన్ని కాస్త పక్కన పెడతారు. తెలుగువాళ్ళం మనకి అంత వొరపులేదు.
1940లో ఓసారి తమిళులందరికీ తెలుగులో ఎందుకు పాడాలి ? మన తమిళంలో పాడలేమా ?అనుకుని ఓ ప్రయత్నం చేసారు. రాజా అన్నామలై చెట్టియార్, కల్కి కృష్ణమూర్తి ఈ ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించారు. సంగీతానికికులాన్ని కూడా ఆపాదించారు, బ్రాహ్మణుల చేతిలో చిక్కుకు పోయిందని. అప్పుడుచెట్టియార్ మ్యూజిక్ అకాడెమి ప్రెసిడెంట్ కూడా. రెండు మూడేళ్ళు కష్టపడ్డా ఫలితంకనపడలే. తమిళం సంగీత పరమయిన భాష కాదని వారికి తేలిపోయింది. సంగీతానికి తెలుగు, సంసృతం, కన్నడం, మలయాళం సరిపోతాయి కాని తమిళంపనికి రాదని అర్ధమయింది.

1980 లో మరోసారి దండపాణి దేశికర్, మదురై సోమసుందరం ఎక్కువ తమిళ కీర్తనలు పాడడం ప్రారంభించారు. అయితే శ్రోతలు తగ్గడంతో వారూ ఈప్రయత్నంలో వెనక్కి తగ్గారు. ఇదంతా ఎందుకంటేఇంత గొప్ప తెలుగు కీర్తనలు వున్నా మనం ఎందుకు ఆదరించడం లేదు ? అన్న ప్రశ్నకుసమాధానం అన్వేషించడానికే. తమిళనాడులో వున్న ప్రాభవం తెలుగునాట రావాలంటే ఏమి చెయ్యాలోతెలియని అయ్యోమయంలో వుండి పోయాం. ఎందుకు ? ఎందుకు ?ఎందుకు ? అన్న ప్రశ్నలే ఈఅయోమయంలో నుంచి పుట్టుకు వస్తున్నాయనుకోవాలి.
తెలుగునాట కూడావొకప్పుడు సంగీతానికి మంచి ఆదరణ వుండేది. విజయనగరం సంస్థానంలో సంగీత సాహిత్యాలకుపెద్ద పీట వేశారు. పాతికేళ్ళక్రితం వరకు విజయనగరంలో సంగీతం నేర్చువడం అంటే ఎంతో గొప్ప. అల్లాగే కచేరీలు వినడానికి ఎన్నోసభలు ఉండేవి. కాకినాడ సరస్వతి గానసభ అన్నిటి కంటే పాతది. సూర్యకళా మందిరం అనిఆరోజుల్లోనే సంగీతం కోసం ఓ ఆడిటోరియం కట్టారు. టి.ఆర్.మహాలింగం, చెంబై వైద్యనాధ భాగవతార్, ముసిరిసుబ్రమణ్య అయ్యర్, అరియక్కుడి రానుజ అయ్యంగార్, సెమ్మంగుడి శ్రీనివాస అయ్యర్, పాల్ఘాట్మణి అయ్యర్, పళనిసుబ్రహ్మణ్యం, పట్టమ్మాళ్, ఎం.ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి, వసంత కుమారి, మధురై మణి అయ్యర్, జీ ఎన్ బీ వంటివిద్వాంసులు ఎక్కడెక్కడి నుంచో వచ్చి కచేరీలు చేసే వారు. బెజవాడలో కనకదుర్గ కళాసమితి,త్యాగరాజ సంగీతకళా సమితి, సద్గురు సంగీతసభ వాళ్లు నెలవారీ కచేరీలు ఏర్పాటుచేసే వారు. ఏడాదికోసారి ఉత్సవాలు ఉండేవి.అమలాపురంలో త్యాగరాజ ఉత్సవాలు చేసేవారు. పాలకొల్లువర్తక సంఘంవారి త్యాగరాజ ఉత్సవాలు ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందాయి. ఈనాటి మాండొలిన్ శ్రీనివాస్ పాలకొల్లు నుంచి వచ్చినవాడే. తెనాలిలోనారుమంచి సుబ్బారావుగారి సీతారామగాన సభ అంటే తమిళ సంగీత విద్వాంసులకు ఎంతో గౌరవం. ఇలా ఎన్నయినాచెప్పవచ్చు గత వైభవం గురించి. ఇప్పుడు ఈ సభలు కనుమరుగయిపోయాయి.
1966 ప్రాంతంలో హైదరాబాదులో త్యాగరాజ గానసభ ప్రారంభమయింది. మొదటి రోజుల్లో చిక్కడపల్లి లేబర్ వెల్ఫేర్ సెంటర్ ఓపెన్ స్టేజి పైన కచేరీలు జరిగేవి. కే.ఎల్.రెడ్డి గారని టెలిఫోన్స్ డిస్ట్రిక్ట్మేనేజర్ వుండేవారు. వయోలిన్ వాయించేవారు. ఇప్పటిహైదరాబాద్ సిస్టర్స్ లలిత, హరిప్రియలు వోణీలు వేసుకొని కచేరీలు చెయ్యడం చాలామందికిగుర్తు వుండేవుంటుంది. హైదరాబాద్ బ్రదర్స్ శేషాచారి, రాఘవాచారిల గురువు సుసర్లశివరాం, ఆర్. జానకీదేవి, వీ.ఎస్. అనంతరావు,మారెళ్ళ కేశవ రావు, నేతి శ్రీరామశర్మ, కోలెంక వెంకటరాజు, ఆకెళ్ళ మల్లిఖార్జున శర్మ,వాసా పద్మనాభం వంటి స్థానిక విద్వాంసులు సభ స్థిరపడడానికి దోహదపడ్డారు. త్యాగరాజ గానసభ నిలదొక్కుకొని ఓ ఆడిటోరియం కట్టిన తర్వాత త్యాగరాజ విగ్రహంమాత్రం పెట్టి సంగీతాన్ని వొదిలేసింది. హాలు అద్దెకు ఇచ్చుకోవడం మినహా సంగీతానికి ఇప్పుడుచేస్తున్నదేమి లేదు. నిజానికి ఇప్పుడున్న ఆర్ధిక స్తోమతకు చక్కటి కచేరీలు ఏర్పాటు చెయ్యొచ్చు. ఇప్పటి నిర్వాహకులకు ఆ శ్రద్ధ వున్నట్టులేదు. (14-01-2012)

‘కొలవెరి కొలవెరి కొలవెరి ది’

2012-01-12T12:05:00.000+05:30

‘కొలవెరి కొలవెరి కొలవెరి ది’ - ఆర్వీవీ కృష్ణారావు, భండారు శ్రీనివాసరావు

‘వై దిస్ కొలవెరి కొలవెరి కొలవెరి ది’ అంటూ తమిళ నటుడు ధనుష్సృష్టించిన ‘కొలవెరి పాట’ పుట్టించిన ప్రభంజనంతో జనం ఓ పక్క ఊగిపోతూ వుంటే, 'సా పా సా' లు ఎవరికి కావాలోయ్!” అనే వాళ్లకు ‘మద్రాస్ సంగీతోత్సవం’ ఓ చక్కటి జవాబు.

రాయపేటలోనిమ్యూజిక్ అకాడెమి హాలు పొద్దున్నుంచి రాత్రి దాకా సంగీత అభిమానులతో నిండిపోతూ వుండేది.పక్కనే వున్నమరో చిన్న ఆడిటోరియం ‘కస్తూరి శ్రీనివాస బిల్డింగ్’ లో ఎల్సీడీ స్క్రీన్ పెట్టి కచేరీలు లైవ్ ఇస్తుంటే ఆ హాలు కూడా ఖాళీ లేకుండా నిండిపోయేది. ఇవన్నీ ఫ్రీ కాదు. టిక్కెట్టు పైనే. పదిహేనురోజుల సీజను టిక్కెట్టు అక్షరాలాతొమ్మిదివేల రూపాయలు. అన్నీ ముందే అయిపోయాయి. ఇక రోజువారీ టిక్కెట్టు మూడు వందల రూపాయలు. పైన బాల్కనీ వెనక రోలో సీటు వంద రూపాయలు. ఏ కచేరీకి ఆ కచేరీ టిక్కెట్లు కచేరీ ప్రారంభం కావడానికి ముందుఏ రోజుకారోజు ముందే అమ్ముతారు. దానికి పెద్ద క్యూ. ఎల్సీడీ స్క్రీన్ మీద చూసే హాలులో వేశ రుసుము యాభయ్రూపాయలు. అలాగే, ఆడిటోరియం క్యాంటీన్ ధరలు కూడా చుక్కలు చూపిస్తున్నాయి. వెనకఅయిదారు రూపాయలకు దొరికే కాఫీ ఇప్పడు ఇరవై. భోజనం ఏకంగా నూట పాతిక పైమాటే. సంగీతంఅంటే చెవికోసుకునే అభిమానులు టిక్కెట్టుధరను లెక్కపెట్టక పోవచ్చు. పైగాసంగీతాన్ని ప్రోత్సహించే తత్వం అక్కడి వారిది. కాకపొతే, సహజంగా భోజన ప్రియులయినతమిళ సోదరులు క్యాంటీన్ ధరలను హరాయించుకోలేకపోతున్నారేమోనన్న భావన కలిగింది.

అయితే, ఈసంగీతోత్సవాల నిర్వహణను కొన్నేళ్లుగా గమనిస్తూ వస్తున్నవారికి గతానికీ ఇప్పటికీ ఎంతోమార్పు కనపడుతోంది. టాప్ కార్పోరేట్ సంస్థలతోపాటు మీడియం, స్మాల్ స్కేల్ కంపెనీలు కూడా ఇప్పుడు వీటికి స్పాన్సర్లే.కాంపౌండ్ మొత్తం అంగుళం ఖాళీ లేకుండా బ్యానర్లు కట్టేశారు. టయోటాకంపెనీ వాళ్ళయితే ఏకంగా ఓ పడవలాంటి లేటెస్ట్ మోడల్ కారుని డిస్ ప్లే కిపెట్టారు. సంగీతాన్ని మహా గొప్పగామార్కెట్ చేసేసారు. ఇక సీడీలు,మ్యూజిక్ వాయిద్యాల అమ్మకాలు సరేసరి. అంతాడిజిటల్ అయిపొయింది కదా. శ్రుతి కోసం తంబురా చేతితో మీటడం పోయింది. ఎలక్ట్రానిక్శ్రుతి బాక్సులు వచ్చేసాయి. తోడుగా ఇప్పుడుఎలక్ట్రానిక్ వీణ కూడా వచ్చింది. ఏ పాట కావాలంటే అది అలవోకగా వాయించేయొచ్చేమో.ఇక లోపల ప్రేక్షకుల్లో కూడా చాలా మార్పు వచ్చింది. మొన్నటిదాకా సంగీతం వినడానికి తలనెరిసిన వాళ్ళు, పెద్ద వయస్సు వాళ్ళు ఎక్కువగా వచ్చేవారు. హాలులో మూడు వంతులు వీళ్ళు వుంటే మిగిలిన ఒక వంతు యువతరం వారన్న మాట. కానీ ఇప్పుడు సీను పూర్తిగా మారిపోయింది. వినే వాళ్ళలో మూడొంతుల మందిముప్ఫయ్ ఏళ్ల లోపు వాళ్ళే. అలాగే స్టేజి మీదవిద్వాంసులు కూడా. ఇన్నాళ్ళు సాయంకాలం స్లాట్లు సీనియర్ విద్వాంసులకు కేటాయించి,ఉదయం మధ్యాహ్నం కచేరీలు జూనియర్లకు ఇచ్చే వారు. సాయంత్రం హాలు కిటకిటలాడితే ప్రొద్దుట,మధ్యాహ్నం కాస్త పలచగా వుండేది. ఇప్పుడలా కాదు. సాయంకాలం పాడేవాళ్ళంతా యువతరంప్రతినిధులే. ఎంతో అలవోకగా కచేరీలు చేసేస్తున్నారు. ముప్ఫయ్యేళ్ల వయస్సులో ముప్ఫయ్యేళ్లఅనుభవాన్ని రంగరించి చూపుతున్నారు. ఎన్నెన్నో అపురూప కీర్తనలు చక్కగావినిపిస్తున్నారు. శాస్త్రీయ సంగీతంయువతరానికి దూరం అయిపోతున్నదేమో అన్న సందేహం ఇక ఏ మాత్రం అక్కర్లేదు. అన్ని రంగాల్లో మాదిరిగా సంగీతంలో కూడా ఈనాటి యువతరం ప్రదర్శిస్తున్నచొరవకు, అనురక్తికి జోహార్లు. మరో విషయం. ఇది వరకు ‘సంగీతం నేర్చుకొంటే చదువు అబ్బదు’ అనేవారు. ఇప్పటి పరిస్థితి వేరు. ఈనాడు సంగీతాన్ని వృత్తిగా చేపట్టిన వాళ్ళంతా పెద్ద పెద్ద చదువులుచదివినవారే. చాలా మంది ఐ.ఐ.టి., ఐ.ఐ.ఎం.లలో పట్టభద్రులు. అందుకేనేమో గతంలో ఇరవై ఏళ్ళు సాధనచేస్తే కాని రాని విద్వత్తు ఇప్పుడు చాలా త్వరగా వంటపడుతోంది. అలాగే సంగీతం చాలా ఖరీదయిన వ్యవహారంగామారిపోయింది కూడా. వీళ్ళు డిమాండ్చేస్తున్న పారితోషికం కూడా చాలా ఎక్కువే. లక్షల్లో వుంటోంది. బహుశః ఇతర రంగాల్లోవున్న వాళ్ళ సహాధ్యాయులకు తీసిపోకుండా తాము కూడా సంపాదించాలన్న కుతూహలం కావచ్చు.సీనియర్ విద్వాంసుల నుంచి నేర్చుకోవాలన్న తపన కూడా వీరిలో కనపడడం మరో మంచి విషయం.

మొన్నటిమ్యూజిక్ ఫెస్టివల్లో ఎమ్మెస్ గోపాలకృష్ణన్,టీకే మూర్తి, ఉమయాల్పురం శివరామన్. ఆర్కేశ్రీకంఠన్, వి. కమలాకరరావు, లాల్గుడి జయరామన్ వంటి వారు యువతరంతో డీ కొనవలసివచ్చింది. రెండు తరాల మధ్య ఓ గమనించ తగ్గ తేడా వొకటి వుంది. సరే! యువతరం విద్వాంసులు అద్భుతంగా కచేరీలు చేస్తున్నారు. కొన్ని కొన్ని సందర్భాలలోసీనియర్లను కూడా మరిపిస్తున్నారు. బానే వుంది. మన (కర్ణాటక ) సంగీతానికి ఇతర సంగీతరీతులకు ఒక మౌలికమైన తేడా వుంది. మనది ఆధ్యాత్మికతోకూడినది. భౌతికమైనఅనుభూతి ఒక్కటే ప్రధానం కాదు. సీనియర్లు పాడినప్పుడు కలిగే భక్తిభావం యువతరం పాడినప్పుడుకొరవడుతున్నదనే చెప్పాలి. కాకపొతే ఇది అందరికీ వర్తించకపోవచ్చు సుమా. (12-01-2012)

సంగీతం మధుర సంగీతం

2012-01-05T12:57:00.000+05:30

సంగీతం మధుర సంగీతం – ఆర్వీవీ కృష్ణారావు, భండారు శ్రీనివాసరావు

'సంగీతము చేత బేరసారములుడిగెన్'

చిన్నప్పుడు సంగీతం నేర్చుకొందామనుకొనే వారందరికీ కాషన్ గాఈ సామెత చెప్పేవారు. అయితే కొంతమంది పెళ్ళిచూపుల్లో అదనపుఅర్హత కోసం చిన్నప్పుడు ఆడపిల్లలకి ఇళ్ళల్లో నాలుగయిదేళ్లపాటు సంగీతం చెప్పించేవారు. దొంగరాముడుసినిమాలో వీరభద్రయ్య {రేలంగి} తన కూతురుకిఇలాగే పెళ్లి సంగీతం చెప్పిస్తాడు. పెళ్లిచూపుల్లో 'జార చోరా భజన చేసితిరా' అని 'దారినితెలుసుకొంటి' అనే త్యాగరాజ కీర్తనలో ఓ చరణాన్ని పెళ్లి కూతురు చేత పాడిస్తారుదర్శకుడు కేవీ రెడ్డి గారు.

అదలా వుంచితే,

తెలుగునాట ద్వారంవెంకటస్వామి నాయుడు, చిత్తూర్ సుబ్రహ్మణ్య పిళ్లే, దాలిపర్తి పిచ్చిహరి, హరినాగభూషణం, తూమాడ సంగమేశ్వర శాస్త్రి, పారుపల్లిరామకృష్ణయ్య పంతులు, మహావాది వెంకటప్పయ్య వంటి పాటాతరానికి చెందిన సంగీత విద్వాంసులు ప్రసిద్ధిచెందారు. పోతే, సుసర్ల దక్షిణా మూర్తిగారు త్యాగరాజు శిష్య పరంపరలోని వారు. ఈ మహావిద్వాంసుల శిష్యకోటిలో తెలుగు వారికి అఖండ ఖ్యాతి తెచ్చిపెట్టిన వారు మంగళంపల్లిబాలమురళి కృష్ణ, శ్రీపాద పినాకపాణి, నేదునూరికృష్ణ మూర్తి, వోలేటి వెంకటేశ్వర్లు, షేక్చిన్న మౌలా, ఈమని శంకర శాస్త్రి . ఇంకా ఎందరో విద్వాంసులు కర్నాటక సంగీతంలో అగ్రశ్రేణిలోనిలిచారు. ఈ విషయంలో మనం ఎంతగొప్పవాళ్ళ మైనా తమిళులు కర్నాటకసంగీతం వాళ్లదేనని అనుకొంటారు. కొంత వాస్తవం కూడా. కర్నాటక సంగీతానికి తమిళనాటఉన్నంత ఆదరణ మన ప్రాంతంలో లేదు. మద్రాసులో కచేరి చేసి అక్కడి వాళ్ళ చేత ‘సెహభాష్’అనిపించుకొంటేనే ఇక్కడ కూడా గౌరవం. ‘ఇంట గెలిచి రచ్చ గెలవాలి’ అన్న సూత్రం ఇక్కడపని చెయ్యదు. సంగీతంలో మాత్రం రచ్చ గెలిస్తేనే ఇంట్లో గౌరవిస్తాం.
ఫిడేలునాయుడు గారి నుంచి ఈతరం మాండొలిన్ శ్రీనివాస్ దాకా ఇదే వరస, ఇదే బాణీ.

ఈ మధ్య ముగిసిన చెన్నై మ్యూజిక్సీజనులో ఈ వాస్తవం మరోమారు బోధపడింది. మార్గశిరమాసం వచ్చిందంటే చెన్నై వాసులకు ఓ పండగ.డిసెంబర్ పదిహేనో తారీకు నుంచి జనవరి ఒకటో తారీకు దాక చెన్నైలో సంగీతం తప్పితే ఏమీ వుండదు. నగరంలో నలుమూలలాకనీసం ఓ పదిపదిహేను ప్రాంతాల్లో ప్రతి రోజూ హీనపక్షం అయిదారు సంగీత కచేరీలయినా జరుగుతూ వుంటాయి. ఎక్కడ చూసినా హడావుడే.ఎక్కడెక్కడినుంచో కర్నాటక సంగీత అభిమానులుచెన్నై చేరుకుంటారు. ప్రొద్దుటతొమ్మిది నుంచి రాత్రి పది దాకా కచ్చేరీలు వినడమే వారి పని. చెవుల తుప్పు వొదిలిపోతుంది. మరోఏడాదికి సరిపడా ఆనందాన్ని మనస్సులో నింపుకుని సంగీతాభిమానులు తిరుగుమొగం పడతారు.

ఇక చెన్నైలో మ్యూజిక్ అకాడమీది ఓ ప్రత్యేకత. మొన్న ముగిసిన డిసెంబరులోనే ఈ అకాడమీ 85 వ సంగీతోత్సవం జరుపుకొంది. నిజానికి పాశ్చాత్యధోరణులు అన్ని రంగాలను ముప్పేటలా ముసురుకుంటున్న ఈ రోజుల్లో ఇది ఎంతో గొప్ప విషయం అనే చెప్పుకోవాలి.

అకాడమీలోకచేరి చెయ్యడం అంటే ఆర్టిస్టులకు అంతకంటే గొప్ప గౌరవం ఇంకోటి వుండదు.అలాగే సంగీత అభిమానులకు అకాడమీలో కచేరివినడం. అంత కంటే గొప్ప అనుభవం వుండదు. జీవితంలోవొక్కసారైనా అకాడమీలో కచ్చేరి వినాలన్నదివారి నరనరాల్లో జీర్ణించుకుపోయే కోరిక. మంచి సంగీతం వినాలనుకునే వారికి మ్యూజిక్అకాడమీ హాలు ఒక వరప్రసాదం లాటిది. ఎందుకంటె అక్కడి ఏర్పాట్లు అలాటివి. ఎక్కడకూర్చున్నా కూడా చక్కగా, శ్రావ్యంగావినిపించే సౌండ్ సిస్టం. మన రవీంద్ర భారతిఅధికారులు ఓ సారి వెళ్లి చూడాలి. ఆసీటింగ్ ఆరెంజిమెంటు, సౌండ్ సిస్టందేనికదే ప్రత్యేకం. వాళ్ళను పొగడడం,మన వాళ్ళను కించబరచడం అని కాదు. మనకుకూడా ఇక్కడ అటువంటి చక్కటి అనుభూతికలగాలని మాత్రమె.

అకాడమీ టీటీకె ఆడిటోరియంలో అడుగు పెట్టగానే ‘హాల్ అఫ్ఫేం’ లో అకాడమీ వార్షిక ఉత్సవాలకుఅద్యక్షత వహించిన విద్వాంసుల ఫోటోలు. అలాఅద్యక్షత వహించినవారికే ఆ ఏడాది ‘సంగీత కళానిధి’ బిరుదు ఇస్తారు. నిజమయిన సంగీతకళాకారులకు దీన్ని మించిన సత్కారం వుండదు. కళానిధి బిరుదును మించిన పురస్కారంవుండదు. పద్మ విభూషణ, పద్మ భూషణ, పద్మశ్రీ పురస్కారాలు కూడా సంగీత కళానిధికి సాటిరావని భావించే సంగీతవిద్వాంసులు వున్నారంటే అతిశయోక్తి కాదు. ఈ 85 ఏళ్లలో ‘సంగీతకళానిధి’ పొందిన తెలుగువారు చాలా తక్కువ. ద్వారం వెంకటస్వామి నాయుడు, చిత్తూర్ సుబ్రహ్మణ్య పిళ్లే, రాళ్ళపల్లిఅనంత కృష్ణ శర్మ , (ప్రముఖ రచయిత్రి, జర్నలిస్టు మృణాలిని మాతామహులు), మంగళంపల్లి బాల మురళి కృష్ణ, శ్రీపాదపినాక పాణి, నేదునూరి కృష్ణ మూర్తి, షేక్చిన్న మౌలా మాత్రమే ఈ అరుదయిన సంగీత పురస్కారం పొందిన కొద్దిమంది తెలుగువారిలోవున్నారు. సంగీత చక్రవర్తులుగా పేరొందిన ఎందరో మహామహుల సరసన వీళ్ళఫోటోలు చూస్తూ వుంటే తెలుగువాళ్లకు వొళ్ళుపులకరించడం ఖాయం.

ఈ స్తాయి కలిగిన మరికొందరు సంగీత కళాకారులుతెలుగునాట లేకపోలేదు. కారణం తెలియదు కాని వారికి ఈ మహత్తర గౌరవం దక్కలేదు.పారుపల్లి, పిచ్చి హరి, ఈమని శంకర శాస్త్రి, చిట్టిబాబుఈ గౌరవం అందుకోకుండానే అందరాని తీరాలకు తరలిపోయారు. ఇక సంగీత కురువృద్ధుడు నూకల చిన్న సత్యనారాయణ ఇప్పటికీ అంత వయస్సులోకూడా కచ్చేరీలు చేస్తూ అభిమానులను అలరిస్తూనే వున్నారు. మల్లాది బ్రదర్స్,హైదరాబాదు సిస్టర్స్, మాండొలిన్ శ్రీనివాస్ ఎప్పుడో ఒకనాడు చెన్నై మ్యూజిక్ అకాడమీలో తెలుగు బావుటా ఎగురవెయ్యకపోరు.అదే సంగీతాభిమానుల ప్రగాఢ అభిలాష.

చెన్నై సంగీతోత్సవం వివరాలు మరోసారి. (05-01-2012)

HAPPY NEW YEAR – 2012 - నూతన సంవత్సర శుభాకాంక్షలు

2011-12-31T10:50:00.000+05:30

HAPPY NEW YEAR – 2012 - నూతన సంవత్సర శుభాకాంక్షలు- 2012

చలచల్లగా తీయతీయగా

వొత్తిలావెలగండి

కత్తిలామెరవండి

కొత్తఏడాదిలో

ఎత్తుగాఎదగండి

అత్తరువు గంధమై

చిత్తరువు చందమై

కొత్త ఏడాది

మిము హత్తుకోవాలి!

నిర్మలాదేవి, భండారుశ్రీనివాసరావు, హైదరాబాదు

NIRMALADEVI, BHANDARU SRINIVASA RAO

bhandarusr@yahoo.co.in AND bhandarusr@gmail.com 9849130595

ఎందరో మహానుభావులు అందరికీ వందనాలు

2011-12-30T10:13:00.005+05:30

ఎందరో మహానుభావులు అందరికీ వందనాలు

తమ శ్వాస,ధ్యాస కళామతల్లి మాత్రమేనని, తుది శ్వాస వొదిలేవరకు వరకు నటిస్తూనే వుంటామని చెప్పుకునే వారు చాలామంది కనిపిస్తారు. కానిఅలాటి అరుదయిన కోవలో చేర్చాల్సిన మహా నటులు కూడా తెలుగు నాటకరంగంలో వున్నారు.

వల్లూరు వెంకట్రామయ్య చౌదరి ‘బాలనాగమ్మ’నాటకం ఆయన పోయే వరకు బాగా నడిచింది. మాయల ఫకీరుగా ఆయన నటనగొప్పగా వుండేది అనే వారు. ఓ నాటకంలో నటిస్తూనే స్టేజీ మీదే చనిపోయారు. అలాగే ‘రామాంజనేయయుద్ధం’ లో ఆంజనేయుడి పాత్రధరించే బేతా వెంకటరావు గారు కూడా వేషంమీదే చనిపోయారు. మహానుభావులు.కళామతల్లి సేవచేస్తూనే కన్నుమూశారు. వెంకటరావు గారి అబ్బాయి బేతా రామచంద్రరావు తండ్రి కళనుపుణికిపుచ్చుకున్నాడు. అతడు కూడా ఆంజనేయుడి వేషం వేసేవాడు.

నెల్లూరుకు చెందిన పొన్నాల రామసుబ్బారెడ్డి మరో ప్రసిద్ధి చెందిన నటుడు. హరిశ్చంద్ర పాత్రకుపెట్టింది పేరు. మందపాటి రామలింగేశ్వర రావు విశ్వామిత్రుడుగా వేసేవారు. గూడూరిసావిత్రి అనే ఆవిడ ఈయన టీంలో చంద్రమతి గా పేరు పొందారు. సావిత్రి ప్రస్తావన వచ్చిందికాబట్టి కొందరు మహిళా నటీమణులను సంస్మరించుకుని ఈ వ్యాసపరంపరకు భరతవాక్యంపలుకుదాం.

ద్రౌపదిగా పూర్ణిమ వేసేవారు ఎక్కువగా. కొంచెము లావుగావున్నా ఆవిడ నటన, పద్యం పాడే విధానంనచ్చిన ప్రేక్షకులు అవేవీ పట్టించుకోకుండాఅభిమానించేవారు. పువ్వుల అనసూయ, పీసపాటి సత్య వతి కూడా ద్రౌపది వేసేవారు.

(తెలుగు నాటక రంగానికి సేవ చేసిన మహామహులను గుర్తున్నంతవరకు మాత్రమే కాకుండాగుర్తు తెచ్చుకుని

కూడా మరోమారు సంస్మరించుకోవడానికి చేసిన చిరు ప్రయత్నం ఇది. ఈ క్రమంలో ఎవరినయినా పొరబాటున

మర్చిపోతే ఆ తప్పిదాన్ని మన్నించాలనిమనవి. – ఆర్వీవీ కృష్ణారావు,భండారు శ్రీనివాసరావు)

మరపురాని మరికొందరు మహానటులు

2011-12-29T13:55:00.001+05:30

మరపురానిమరికొందరు మహానటులు

-ఆర్వీవీ కృష్ణారావు, భండారుశ్రీనివాసరావు

నాటకాలు ఆడేవారిలో సూరిబాబు,రాజేశ్వరి నిజజీవితంలో భార్యాభర్తలు.సూరిబాబు కంఠం అదోరకంగా వుంటుంది. కంచు కంఠం అనేవారు.చాలా సినిమాల్లో వేషాలు వేసారు. ఎక్కువగా నారదుడిగా. స్టేజి మీద ఆయన ధర్మరాజు వేసేవారు.

పాచికలు ఆడే సీనులో తమ్ములను, ద్రౌపదినివొక్కొక్కరినీ పణంగా పెట్టి వోడిపోతున్న ఘట్టంలో పద్యాలుగొప్పగా ఉండేవి. రాజేశ్వరితో కలసి ‘తారాశశాంకం’ ఆడేవారు.

బెజవాడలో శరభయ్య గుళ్ళకు ఎదురుగా రైలు పట్టాలకు ఆవతలివయిపు ‘రాజేశ్వరి మేడ’ వుండేది. కందుకూరిచిరంజీవి రావు మరో ధర్మరాజు. రేడియోలో స్టాఫ్ఆర్టిస్ట్ గా వుండేవారు. పద్యంతో పాటు నటనకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చేవారు.

సి.డి. కృష్ణమూర్తి అనే ఆయన కూడా ధర్మరాజు, కృష్ణుడు వేషాలు వేస్తూ వుండేవారు. జైహింద్ టాకీసు లక్ష్మీ టాకీసుల మధ్య సోమిదేవమ్మ గారింట్లోవెనుక పోర్షన్ లో అద్దెకు వుండేవారు. పుట్టుకతో అరవ వాడు అయినా తెలుగులోసుస్వరంతో రాగయుక్తంగా పద్యాలు పాడేవారు. కిరీటం వెనుక గుండ్రటి వెలుగుప్రసరిసున్నట్టుగా కృష్ణుడి వేషంలో ట్రిక్ ఫోతోగ్రఫీతో తీయించుకున్న అనేక ఫోటోలు సీడీ కృష్ణమూర్తి గారింట్లో గోడలమీద దర్శనమిచ్చేవి.

దుర్యోధనుడుగా ధూళిపాళ సీతారామ శాస్త్రి గారి పేరు అందరికీ తెలిసిందే. నాటకాల్లోప్రారంభించి సినిమాలకు వెళ్లి అడపా తడపా మళ్ళీ నాటకాలు వేస్తూ వుండేవారు. చివరగా అవసాన దశలో గుంటూరులో వో పెద్ద ఆంజనేయ స్వామి గుడి కట్టించి హనుమాన్ చాలీసా పారాయణచేస్తూ రాముల వారిలో ఐక్యం పొందారు.

ఎన్. వి. ఎల్. నరసింహాచార్యులు, తుర్లపాటిరాధాకృష్ణమూర్తి , వెంట్రప్రగడ నారాయణరావు, దుర్యోధన వేషాలకుఖ్యాతి గడించారు. కురుక్షేత్రంలో భీముడిదో మంచి పాత్ర. వేమవరపు శ్రీధరరావుగారు భీముడి పాత్రకి మరోపేరుగా నిలిచారు.ఈయనకూడా రేడియో స్టేషన్ లో స్టాఫ్ ఆర్టిస్ట్ గావుండేవారు. టి. శేషా రావు, విన్నకోట సాంబయ్య భీముడిగా గుర్తుండిపోయే పేర్లు. అబ్బూరి ఆదినారాయణ శర్మ, అబ్బూరి వర ప్రసాదరావు తమ్ముడు. ఈయన కర్ణుడిగా వేసేవారు. అలాగే అబ్బూరివెంకటప్పయ్య. హెచ్. ఎం. వి. వారి గ్రామఫోను రికార్డుల్లో అబ్బూరితో కలసి పాడారు.

వల్లూరు వెంకట్రామయ్య చౌదరి ‘బాలనాగమ్మ’ నాటకంఆయన పోయే వరకు బాగా నడిచింది. మాయల ఫకీరుగా ఆయన నటనగొప్పగా వుండేది అనే వారు. ఓ నాటకంలో నటిస్తూనే స్టేజీ మీదే చనిపోయారు. అలాగే ‘రామాంజనేయ యుద్ధం’ లో ఆంజనేయుడి పాత్రధరించే బేతా వెంకటరావు గారు కూడా వేషం మీదేచనిపోయారు. మహానుభావులు. కళామతల్లి సేవచేస్తూనే కన్నుమూశారు. వెంకటరావు గారి అబ్బాయి బేతా రామచంద్రరావు తండ్రి కళను పుణికిపుచ్చుకున్నాడు. అతడు కూడా ఆంజనేయుడివేషం వేసేవాడు.

కుందేరు కృష్ణ శర్మ అని విజయవాడలో కనక దుర్గ కళాసమితిగుమస్తాగా వుండే వారు. చాలా నాటకాల్లో వేసేవారు. కృష్ణుడు దగ్గర్నుంచిసహదేవుడి దాకా. ప్రతినాటకంలోను ఆయన తప్పని సరిగా కనపడే వారు. ఎంతో సహృదయులు. చాలా మంది నటులు అవసానదశలో కష్టాలు పడుతుంటే చూడలేక వాళ్ళకోసంవో నాటకం పెట్టి ఇంటింటికీ వెళ్లిటికెట్లు అమ్మి డబ్బు పోగు చేసి ఇచ్చేవారు. కర్రి అబ్బులు, ద్వారపూడిసూర్యారావు, కే. హరి ప్రసాద రావు, అయ్యదేవరపురుషోత్తమరావు కూడా కృష్ణుడి వేషం వేసి పేరు తెచ్చుకున్నవారే.
హరిశ్చంద్రపాత్రకు డి. వి. సుబ్బారావు గారని బందరు వాస్తవ్యులు వుండే వారు. ‘వింధ్యారాణి ఫేం’ అనిచెప్పుకొనేవారు. మల్లాదిసూర్యనారాయణ గారు కూడా హరిశ్చంద్ర వేసేవారు. తర్వాతవేటపాలెం నుంచి మరోడి. వి. సుబ్బారావు వచ్చారు. హరిశ్చంద్రవొకటి ఆడేవారు. ఐదో తరగతి కూడా చదివివుండరు కానీ ఆయన వేసిన టికెట్ డ్రామా అంటేచాలు డబ్బులు బాగా వచ్చేవి.నెల్లూరుకు చెందిన పొన్నాలరామసుబ్బారెడ్డి మరో ప్రసిద్ధి చెందిన నటుడు. హరిశ్చంద్ర పాత్రకుపెట్టింది పేరు. గూడూరిసావిత్రి అనే ఆవిడ ఈయన టీంలో చంద్రమతి గా పేరు పొందారు. మందపాటి రామలింగేశ్వరరావు విశ్వామిత్రుడుగా వేసేవారు.

(29-12-2011)

చిక్కుల్లో ‘చింతామణి'

2011-12-27T16:15:00.000+05:30

చిక్కుల్లో ‘చింతామణి' - ఆర్వీవీ కృష్ణారావు, భండారు శ్రీనివాసరావు

కాళ్ళకూరు నారాయణ రావు గారురెండు నాటకాలు రాసారు వొకటి ‘చింతామణి’ రెండోది ‘వర విక్రయం’.ఇవి రాసి ఎనభయి ఏళ్ళు అయిందేమో. ఇంకా వందేళ్ళు పూర్తి కాలేదు. ఆ రోజుల్లో జటిలంగావుండే రెండు సామాజిక సమస్యలను తీసుకుని ప్రజల్లో చైతన్యం రగిలించేందుకు వీటిని రాసారు. గురజాడ అప్పారావుగారికాలంలో ‘కన్యాశుల్కం’ వుంటే కాళ్ళకూరి వారి సమయంలో వరకట్నం సమస్య బాగా ప్రబలివుంది. ‘వర విక్రయం’ ఎందుకో కాని, స్టేజి మీదపాపులర్ కాలేదు. బెజవాడ రేడియోలో నండూరి సుబ్బారావు, శ్రీరంగం గోపాలరత్నం, చిరంజీవిరావు వాళ్ళువేసారు. చాలాసార్లు ఆదివారం మధ్యాహ్నం మూడు గంటలకు వరవిక్రయం నాటకం ప్రసారం చేశారు. సింగరాజు లింగరాజు మరిచిపోలేని లోభిక్యారెక్టర్ వేసేవారు. రెండో నాటకం ‘చింతామణి’ బాగా పాపులర్ అయింది. ‘కురుక్షేత్రం’, ‘రామాంజనేయ యుద్ధం’ వంటినాటకాలు పోయినా అడపా తడపా ఇంకా ఆడుతున్ననాటకం ‘చింతామణి’.

కథావస్తువు చిన్నదే. చింతామణి ఓ సంస్కారమున్న వేశ్య. చదువు కొన్నది. విద్యావంతులంటే వల్లమాలిన అభిమానం. ఆ ఊళ్లోనే భవానీ శంకరుడనే జల్సా రాయుడు వుంటాడు. అతనుతనకున్నదంతా చింతామణికి సమర్పించుకొని జులాయిగా తిరుగుతూ ఉంటాడు. చింతామణి అమ్మ శ్రీహరి. వాళ్ళ ఇంటికి వచ్చేవిటులందరికి శ్రీహరి అంటే భయం. ఏ రోజు ఎకౌంటు ఆ రోజే తేల్చి వేస్తుంది. మర్నాడుమళ్ళీ డబ్బు దశకం తెస్తేనే ఇంట్లోకి అడుగుపెట్టనిచ్చేది. కొన్నాళ్ళకుభవానిశంకరుడి దగ్గరమొత్తం సొమ్ము అయిపోవడంతో వెళ్ళగొడుతుంది. ఇతనికో మిత్రుడువున్నాడు బిల్వమంగళుడు. అందమైన వాడు. విద్యా వంతుడు. ఆస్తి పరుడు. అన్నిటికి మించిమంచి ప్రవర్తన వున్నవాడు. భవానీ శంకరుడు ఓ సారిచింతామణి దగ్గర బిల్వమంగళుడి ప్రసక్తి తీసుకు రావడం, అతన్ని ఎలాగయినా ఓ మాటు ఇంటికి తీసుకురమ్మని ఆమె కోరడం, చింతామణిప్రాపకం కోసం భవానీ శంకరుడు ఒక రోజు బిల్వమంగళుడిని చింతామణి ఇంటికి తీసుకురావడం, క్రమేపీ వారిద్దరి మధ్య అనుబంధం ఏర్పడడం, చివరికిచింతామణి పశ్చాత్తాప పడడం ఇలా నాటకంనడుస్తుంది. పెద్ద పాత్రలు ఏమీ లేవు కూడా. చింతామణి,బిల్వమంగళుడు, భవానీ శంకరుడు, చింతామణి తల్లి శ్రీహరి, చెల్లెలు చిత్ర,బిల్వమంగళుడి భార్య రాధ, అతడి స్నేహితుడుదామోదరుడు. ఇంతవరకు బానే వుంది సుబ్బిశెట్టి అనే మరో పాత్ర ఈ నాటకానికి జీవంపోసింది. అదే ఇప్పుడు చింతామణి నాటకాన్ని వివాదాస్పదం చేస్తోంది. చింతామణి మీద మోజుతోవున్నదంతా పోగొట్టుకున్న సుబ్బిశెట్టిచివర్లో తిరగేసిన జల్లెడలో పెసర పునుకులు,మసాలా వడలు పెట్టుకుని బజార్లవెంట తిరుగుతూ అమ్ముకునే దుస్తితికి దిగజారిపోతాడు. భవాని శంకరుడు బ్రాహ్మణుడుకాబట్టి నీళ్ళకావిళ్ళు మోస్తూ ‘తాతలనాటి క్షేత్రములు తెగనమ్మి దోసిళ్ళతో తెచ్చిధారపోసినాను, అత్తవారిచ్చిన అంటు మామిడితోటనీవు కోరగనే రాసి ఇచ్చినాను’ అంటూ గతాన్నితలచుకుంటూ పద్యాలు పాడుకుంటూ వుంటాడు. ఇంతవరకు బానే వుందిసుబ్బిశెట్టి అనే పాత్ర ఈ నాటకానికి జీవం పోసింది. అదే ఇప్పుడు చింతామణి నాటకాన్నివివాదాస్పదం చేస్తోంది. కాళ్ళకూరి వారు రాసిన ఉద్దేశ్యం మంచిదేఅయివుండవచ్చు కానీ, కాలక్రమంలో జనాలను ఆకట్టుకోవడం కోసం సుబ్బిశెట్టి, చిత్ర,శ్రీహరి పాత్రల నడుమ మోటు సరసం, ముతకహాస్యం ప్రవేశపెడుతూ వచ్చారు.ఓ దశలో అది సభ్యత హద్దులు దాటిపోయి కుటుంబపరంగా చూడడంసాధ్యం కాకుండా పోయింది. కాళిదాసు కోటేశ్వరరావు అనే ఆయన సుబ్బిశెట్టి వేషం వేసేవారు. సూరవరపు వెంకటేశ్వర్లుశ్రీహరి వేషం కట్టేవారు. నాటకాల తొలి రోజుల్లో ఆడ పాత్రలు నటీమణులు దొరక్క మొగవాళ్ళే ఆడవేషాలు వేయాల్సివచ్చేది. సూరవరపువారు ‘హరిశ్చంద్ర’ లో కాలకౌసికుడి భార్య కలహకంటిగా, ‘సక్కుబాయి’లో అత్తగా పెద్దపేరు సంపాదించుకొన్నారు. కాళిదాసు, సూరవరపు కాంబినేషన్ ఎప్పుడు హద్దులు దాటలేదు.శ్రీ రామనవమికి బెజవాడ బీసెంటు రోడ్డులో ఏటా ‘చింతామణి’ నాటకం వేసేవారు. ఆరోడ్డులో నిజానికి ఎక్కువమంది వ్యాపారుల దుకాణాలు ఆర్య వైశ్యులవే. అరవపల్లి సుబ్బారావుఅనే ఆయన సుబ్బిశెట్టి వేషం వేసేవారు. కాకపొతే, కారణాలు ఏమయినా ఈ నాటకంలో పోను పోను అశ్లీల సంభాషణలు, సినిమా డైలాగులు,పాటలు పెట్టి నాటకం స్తాయిని దిగజార్చారు. ఇప్పుడు ఆర్య వైశ్యమహా సభ అభ్యంతరం చెప్పిందంటే నిజమే మరి. నాటకాన్ని నిషేధించాలా లేక ఇటువంటి ద్వందార్ధ సంభాషణలు లేకుండా చూస్తామని ఆపేస్తామనినాటక సమాజాలు, నటులు హామీ ఇస్తారా చూడాలి. అంత వరకు కాళ్ళకూరి వారికి క్షమాపణలుచెప్పి ‘చింతామణి’కి కొన్నాళ్ళు రెస్ట్ ఇవ్వడం మంచిదేమో! (28-12-2011)

అలనాటి నటుల్లో మరో ఘనాపాటి – శ్రీ పులిపాటి

2011-12-26T16:14:00.000+05:30

అలనాటి నటుల్లో మరో ఘనాపాటి – శ్రీ పులిపాటి
-ఆర్వీవీ కృష్ణారావు, భండారు శ్రీనివాసరావు

పులిపాటి వెంకటేశ్వర్లు అర్జున పాత్ర కోసమే పుట్టాడా! అనిపించేలా అద్భుతంగా నటించే వాడు. 'హరిశ్చంద్ర' లో నక్షత్రకుడు, 'చింతామణి'లో భవాని శంకరుడు వేసే వారు. ఓసారి బెజవాడ రామ్మోహన్ గ్రంధాలయం హాల్లో పీసపాటికృష్ణుడుగా, పులిపాటి అర్జునుడుగా ‘గయోపాఖ్యానం’ వేసారు.కృష్ణార్జున సంవాదంలోభాగంగా వొకరి నొకరు దెప్పి పొడుచుకొనే పద్యాలు పోటాపోటీగా ఆలపించి అందర్నీఅలరింపచేశారు.

శ్రీ పులిపాటి

బీవీరంగారావు బెజవాడ మునిసిపాలిటీలో పని చేస్తూ నాటకాలు వేసేవారు. అర్జున వేషంతో పాటు ‘రాయబారంసీను’లో అశ్వథామ వేసేవారు. ‘అదిగో ద్వారక’ పద్యం ఈయన పాడితేనే వినాలి సుమా అన్నట్టుగాపాడేవారు. 'హరిశ్చంద్ర' కూడా వేసేవారు.బెజవాడ జింఖాన గ్రౌండ్స్ లో చేనేత సప్తాహాలు జరిగేవి.చేనేత వస్త్రాలు ప్రదర్శించేవారు. జనం రావడం కోసం రోజుకోనాటకం వేయించే వారు. ఓసారి రంగారావు 'హరిశ్చంద్ర' పెట్టారు. ప్రేక్షకులకు వెసులుబాటు ఏమిటంటే నాటకం ఆరుగంటలకే మొదలెట్టే వారు. రంగారావుతో పాటుపులిపాటి కూడా వున్నారు. కాటి సీనులో 'మాయా మేయ జగంబు, ఇచ్చోటనే కదా, చతురంభోది పయోధి’పద్యాలు ఎంతో హృద్యంగా పాడారు. దాదాపు నాలుగైదు వేలమంది అలా నిశ్శబ్దం గాకూర్చొని నాటకం చూసారు.

ఏలూరు దగ్గర కలపర్రువెంకటేశ్వర్లు - పద్యాలు వినీ వినీ నటుడుగా మారిన కోవలోకి వస్తారు. అర్జునుడు వేసేవారు. 'కురుక్షేత్రం' ఆఖరి సీనులో అభిమన్యుడు చనిపోయినట్లుతెలిసిన తర్వాత అర్జునుడు పాడే పద్యాలు, కృష్ణుడి ఊరడింపుల మధ్య పగతీర్చుకొంటానని చేసిన ప్రతిజ్ఞలు బాగా పాడేవారు.

అలాగే కొచ్చెర్లకోట సత్యనారాయణ అని చాలా ముందు తరంనటుడు. అర్జునుడు,కృష్ణుడు, రాముడు వేసేవారు. షణ్ముఖితో కలసి ద్వారక సీను రికార్డు ఇచ్చారు.

శ్రీ అద్దంకి శ్రీరామమూర్తి

సంగీత విద్వాన్ అద్దంకి శ్రీరామ మూర్తి గారు ధర్మరాజు వేషానికి ప్రసిద్ధులు. 'కురుక్షేత్రం'తో పాటు 'పాదుకా పట్టాభిషేకం' కూడాఈయనకి పేరు తెచ్చి పెట్టింది. తొలి తరం సినిమాల్లో కూడావేశారు. మంగళంపల్లి బాల మురళీకృష్ణకి ముందు పారుపల్లి రామకృష్ణయ్య గారి దగ్గరసంగీతం నేర్చుకొన్నారు. గాంధీనగరం సెంటర్ లో ‘యెర్నేని మాన్షన్’ పక్క బిల్డింగ్ వీరిదే. గేటు దగ్గర ‘సంగీత విద్వాన్ అద్దంకి శ్రీ రామమూర్తి’ అనే బోర్డు వుండేది. వేమూరివిమలాదేవికి అమ్మేసారు.

పి. సూరిబాబు, రాజేశ్వరి రంగస్థల నటులలో భార్యాభర్తలు. సూరిబాబు కంఠం అదోరకంగా వుంటుంది. కంచు కంఠం అనేవారు. చాలాసినిమాల్లో వేషాలు వేసారు. ఎక్కువగా నారదుడిగా. స్టేజి మీద ఆయన ధర్మరాజు వేసేవారు. పాచికలు ఆడే సీనులో తమ్ములను, ద్రౌపదిని వొక్కొక్కరినీ పణంగా పెట్టి వోడిపోతున్న ఘట్టంలో పద్యాలు గొప్పగాఉండేవి. రాజేశ్వరితోకలసి ‘తారాశశాంకం’ ఆడేవారు.బెజవాడలో శరభయ్య గుళ్ళకు ఎదురుగా రైలు పట్టాలకు ఆవతలివయిపు ‘రాజేశ్వరి మేడ’వుండేది. కందుకూరి చిరంజీవి రావు మరో ధర్మరాజు. రేడియోలో స్టాఫ్ఆర్టిస్ట్ గా వుండేవారు. పద్యంతో పాటు నటనకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చేవారు. (27-12-2011)

పాటా పద్యం కలబోస్తే ఈలపాట రఘురామయ్య

2011-12-26T09:44:00.001+05:30

పాటా పద్యం కలబోస్తే ఈలపాట రఘురామయ్య

–ఆర్వీవీకృష్ణారావు, భండారు శ్రీనివాసరావు

షణ్ముఖి ఆంజనేయ రాజు అని తణుకులో వుండేవారు. ‘జీళ్ళపాకం సంగీతం’ అని కొందరువిమర్శించినా ఆయన పద్యం వినడం కోసం వేలాదిమంది తహతహలాడేవారు. గరికిపాటి నరసింహరావు గారు ఈమధ్య ‘భక్తి ఛానల్’లో ‘భారతం’ ఫై ప్రసంగిస్తూ, షణ్ముఖికి గొప్పగా నివాళులర్పించారు.‘ఆయన నాటకాలు చూడడానికి తాడేపల్లిగూడెం నుంచి సైకిళ్ళు వేసుకొని భీమవరం వెళ్లడం బాగా గుర్తు. రాయబారం సీనులో ఆంజనేయరాజు పాడే ఆ నాలుగు పద్యాల కోసం వెళ్లి ఒన్స్ మోర్ లు కొడుతూ మళ్ళీ మళ్ళీ పాడించుకొనేవాళ్లమ’ని ఆయన గుర్తుచేసుకున్నారు.

ఈల పాట రఘురామయ్య గారు సినిమాల్లో కృష్ణుడుగా, నారదుదుగా పేరుతెచ్చుకున్న నటుడు.కురుక్షేత్రంలో మొదటి కృష్ణుడుగా వేసేవారు. 'బావా ఎప్పుడు వచ్చితీవు’ ‘ఎక్కడ నుండి రాక’ అనే పద్యాలు చాలా బాగాపాడే వారు. పాండవుల సందేశం తీసుకొనే సీన్ లో ' అయినను పోయి రావలయుహస్తినకు' అన్నపద్యాన్ని పాపులర్ చేసిందిరఘురామయ్య గారే. నాటకంలో ఆయన పోర్షన్ అయిపోయినతర్వాత స్టేజి మీదకు వచ్చి పది పదిహేను నిమిషాల సేపు ఈల పాట వినిపించేవారు, కుడిచేయి మధ్య వేలునోట్లో పెట్టుకొని. ఇప్పుడు శివ ప్రసాద్ ఈల పాట కచ్చేరీలుచెయ్యడానికి ప్రేరణ బహుశః ఇదే కావచ్చు. వేమూరు గగ్గయ్య గారి కుమారుడు రామయ్య కూడా చాలారోజులు కృష్ణ వేషం వేసేవారు. రామయ్య మొదటి కృష్ణుడుగా, అబ్బూరి రెండో కృష్ణుడుగా,పృథ్వీ వెంకటేశ్వరరావు మూడో కృష్ణుడుగా చాలాకాలం ఆడేవారు. అబ్బూరి ‘ఆంధ్రాఆర్టిస్ట్ అసోసియేషన్’పేరిట సొంత సమాజం నడిపారు. తర్వాత కర్ణుడి పాత్ర మీద శ్రద్ధ చూపి కర్ణుడిగా పేరు పొందారు. ‘కర్ణ సందేశం’ లో పీసపాటి కృష్ణుడు,రామయ్య కర్ణుడు వేషాలు వేసి చాలామందిని మెప్పించారు.

ఏ.వీ. సుబ్బారావు తెనాలికి చెందిన నటుడు. కుప్పా సూరి, కుప్పా గాంధీ అనిఇద్దరు సోదరులు వుండే వారు. సూరిగారు హరిశ్చంద్ర వేసేవారుట. సుబ్బారావు గారుతెనాలి నుంచి ప్రస్తానం ప్రారంభించి టాప్ నటుడుగా పేరు పొందారు. ‘సుబ్బారావు గారి చేత మొదట వేషంకట్టించింది నేనే’ అని గాంధి వో సారి చెప్పారు. ఈ గాంధీ తర్వాత నాటకాలు మానేసిబెజవాడ బావాజీ మఠంలో గుమస్తాగా చేరాడు. కెనాల్ రోడ్డులో ఈ మఠానికి చాలా ఆస్తులుఉండేవి . సత్యనారాయణపురం దగ్గర బావాజీ పేట అనే పేట వుండేది.అక్కడ వుండే ఇళ్ళ నుంచి రెండు మూడు రూపాయిలు అద్దెగా వసూలు చేసే వాడు. తర్వాతఅక్కడ ఇళ్లు కట్టుకున్న వాళ్లకు ఆ స్థలాలు అమ్మేసారు. బావాజీ మఠం ఆస్తులన్నీ పోయాయి,గవర్నమెంట్ నిర్వాకం వల్ల. (26-12-2011)

మరోసారి తెరలేచిన ‘నాటకం’

2011-12-25T12:23:00.000+05:30

మరోసారి తెరలేచిన ‘నాటకం’ – ఆర్వీవీకృష్ణారావు,భండారు శ్రీనివాసరావు

కురుక్షేత్రం లో శ్రీ కృష్ణ పాత్రధారిఅనగానే అందరికి గుర్తు వచ్చే పేరు పీసపాటి నరసింహ మూర్తి గారు.

శ్రీ పీసపాటి

విజయనగరం దగ్గర ‘రాముడువలస’ అనే చిన్న వూళ్ళో వుండేవారు. ఎక్కడకి వెళ్ళాలన్నఅక్కడ నుంచే. సాంప్రదాయ మైన బ్రాహ్మణ కుటుంబం కావడంతో సంస్కృతం, తెలుగు భాషల్లోమంచి పట్టు వుండేది.ఆజాన బాహుడు. అవసరమైన వరకే సంగీతం పద్యంలో చొప్పించి పాడేవారు. ఎంత గొప్పగా ఉండేదో.

ఆయననాటకం చూడలేకపోతే జీవితంలో వో మంచి అవకాశం పోగొట్టుకున్నట్టే. రెండేళ్ళు అయిందేమోఆయన పోయి. తెలుగువారంతా బ్రహ్మరథం పట్టడంతో పాటు నటుడిగా ఆయనకు రావల్సిన గౌరవాలన్నీ దక్కాయి వొక్కపద్మ అవార్డు మినహా.

శ్రీ పీసపాటికి సన్మానం

ఆంధ్ర విశ్వ విద్యాలయం కళా ప్రపూర్ణ, కేంద్ర సంగీత నాటకఅకాడెమి ఫెలో షిప్, తెలుగు విశ్వ విద్యాలయం విశిష్ట పురస్కారం, రాజా లక్ష్మిఫౌండేషన్ అవార్డు వగైరా. వోసారి తిరుపతి వెంకట కవులసమక్షంలో ‘ఉద్యోగ విజయాలు’ పోటీలు జరిగాయి. అందులో కృష్ణ పాత్రధారి పీసపాటి బంగారు కీరీటం బహుమతిగా పొందారు. 'మామా సత్యవతీ పౌత్రా! ధాత్ర రాష్ట్రులకుపాండవులకు సంధి చేసి ఈ రాజలోకమ్మును కాపాడుమని యాచించుటకయి పాండవదూతగా నీ వద్దకువచ్చితి’ అంటూ ఆయన రాయబారం సీన్ లో ప్రవేశించడం వో మధురాతి మధురమైన జ్ఞాపకం. ‘పతితులు కారు నీయెడల భక్తులు, శుంఠలు కారు విద్యలన్ చతురులు’ అనిపాండవుల గొప్పతనం గురించి కౌరవుల సభలోచెప్పడం కూడా ఎంతో రమ్యంగా వుండేది. ‘ఒన్స్ మోర్’ లు పట్టించుకునే వారు కాదు.ఇక తప్పని సరి అయితే సంభాషణలు మార్చి కొత్తదనంతో అదే పద్యాన్ని కొద్దిగా మార్చి పాడేవారు. ప్రేక్షకులంతా హర్ష ధ్వానాలు చేసేవారు.

తెలుగు సంస్కృతిని సుసంపన్నం చేసిన తెలుగు నాటకం

పాతికేళ్ళ పాటు తెలుగు నాటక రంగాన్ని ఏలిన మరోవ్యక్తి అబ్బూరి వరప్రసాద రావు గారు. పద్యాన్ని రాగ యుక్తంగా పాడడం ఈయనతో ఒక మోడల్గా మారిందని చెప్పొచ్చు. ఆయనచనిపోయినప్పుడు ‘ఆంధ్ర జ్యోతి’ తెలుగు దినపత్రిక సంపాదకీయం రాసిందంటే ఆయన ఎంత గొప్పవాడో అర్థ మవుతుంది. ఒకేరోజు రోజు మూడు చోట్ల వేషాలు వేసేవాడు.బెజవాడలో ద్వారక సీను,, మంగళగిరిలో రాయబారం, పెద కాకానిలో మూడోకృష్ణుడు ఇలా వుండేది ఆయన బిజీ షెడ్యూలు. ‘చెల్లియో చెల్లకో, అలుగుటయే యెరుంగని, జెండాఫై కపిరాజు, సంతోషమ్మున సంధి సేయవో’ అనే ఆయనపద్యాలు గ్రామ ఫోన్ రికార్డులు గావచ్చాయి. పదిహేను రోజులకోసారి రేడియోలో మధ్యాహ్నం ‘కార్మికుల కార్యక్రమం’ లోనో,సాయంత్రం ‘గ్రామ సీమల కార్యక్రమం’ లోనో ఈ రికార్డు వేసేవారు. అప్పట్లో అందరిఇళ్ళల్లో రేడియోలు వుండేవి కావు. వినాలనుకున్నవాళ్లు రాఘవయ్య పార్కుకు వెళ్లి వినేవాళ్ళు. లేదా ‘మాతాకేఫ్ హోటల్’ రేడియోలోనో వినేవాళ్లు.

యెంత పేరొచ్చినా, జనం నీరాజనాలు పట్టినా నాటకాల్లో వేసేవారు ఎలా చెడిపోతారో అనడానికి ‘అబ్బూరి వారి జీవితం ఓ ఉదాహరణ’. మద్యానికి బానిస కావడంవల్ల ఆరోగ్యం చెడింది.మదనపల్లి శానిటోరియంలో ‘టీబీ’కి వైద్యంచేయించుకున్నా కొన్నాళ్ళకు అది మళ్ళీ తిరగ బెట్టింది. ఎలా సంపాదించాడోఅల్లాగే పోయింది ఆయన డబ్బంతా. (25-1202011)

నాటకంలో మరో అంకం – ఆర్వీవీ కృష్ణారావు, భండారు శ్రీనివాసరావు

2011-12-24T09:37:00.005+05:30

నాటకంలో మరో అంకం – ఆర్వీవీ కృష్ణారావు, భండారుశ్రీనివాసరావు

నాటక చరిత్ర అంతా తెలుసుకోవడం అంత సులభం ఏమీ కాదు. అలాగేతెలుగు రంగస్థల నటుల గురించి కూడా. మిక్కిలినేనిరాధాకృష్ణ మూర్తి గారు ‘నట రత్నాలు’ అని ఆంధ్ర ప్రభ వీక్లీ లో ఓ శీర్షిక నడిపే వారు. ఆరోజుల్లో అవి చదివేవాళ్లము.

శ్రీ మిక్కిలినేని

అప్పటికిఇప్పటికి పౌరాణిక నాటకం అంటే తిరుపతి వెంకట కవుల పాండవోద్యోగ విజయాలే. వాస్తవానికిఆయన ఈ రెండూ విడివిడిగా రాశారు, పాండవోద్యోగం, పాండవవిజయం అని. ఈరెండు కలిపి, మరికొన్ని నాటకాలలోని పద్యాలు జోడించి ‘కురుక్షేత్రం’గా ప్రచారంలోకితీసుకు వచ్చారు. ఎన్నివేలసార్లో, వేలేమిటి లక్షసార్లు అని కూడా చెప్పొచ్చు ఈ నాటకాన్ని తెలుగునాటనాలుగు చెరగులా వేసి వుంటారు. కొన్నివేలమందికి ఈనాటకం ఉపాధి కల్పించింది. పేరు తెచ్చి పెట్టింది.

బలిజేపల్లి వారి ‘హరిశ్చంద్ర’, చిలకమర్తి వారి ‘గయోపాఖ్యనం’ కూడా ప్రసిద్ధిపొందినవే.

గయోపాఖ్యానం

తర్వాత వచ్చినవి కాళ్ళకూరినారాయణ రావు గారి ‘చింతామణి’, తాండ్రసుబ్రహ్మణ్యం గారి ‘రామాంజనేయ యుద్ధం’. అడపా తడపా వల్లూరి వెంకట్రామయ్య చౌదరి గారి‘బాల నాగమ్మ’. మిగతావన్నీ చెదురుమదురగా ఆడేవి, ‘పాదుక పట్టాభిషేకం’ వంటివన్న మాట.
పౌరాణికనాటకాలకు నిజానికి పెద్ద పెద్ద సెట్టింగులూ అవీ వుండాలి. కానీ, పద్యం రాగం ముఖ్యం కావడంతో హంగులను ఎవరూపట్టించుకొనేవారు కాదు. గుంటూరు అరండల్ పేటలో గుళ్ళపల్లి ఆదిశేషయ్య అని వొకాయననాటకానికి కావాల్సిన డ్రెస్సులు, తెరలు సప్లయి చేస్తూవుండేవాడు. అన్ని ప్రాంతాలకి, అన్ని నాటకసమాజాలకి ఈయనే దిక్కు. అలాగే బెజవాడ గవర్నరుపేటలో జైహింద్ లాడ్జ్,జైహింద్ ప్రెస్ ఉండేవి. నాటకాల్లో వేషాలు వేసేవారందరికి ఇదే స్థావరం. ఇక్కడ నుంచేనాటకాలు, నటులను బుక్ చేసుకొనేవారు.పోస్టర్లు, కరపత్రాలు, ఇక్కడే ప్రింట్ చేసేవారు. ‘జైహింద్’ సుబ్బయ్యగారువీటన్నిటికి కంట్రాక్టర్.
స్టేజికూడా పెద్ద ప్రాముఖ్యం లేనిదే. కావాల్సిందల్లా మంచి మైకు సెట్టు. మైకు బాగా లేకపోతే జనం గోల చేసేవారు. లైటింగ్ కూడా పట్టించుకునేవారుకాదు. వెనక వైపు ఓ తెరా,ముందు మరో తెరా వుంటే చాలు నాటకంవేయడానికి. ముందు తెరను కప్పీ మీద లాగడానికి వీలుగా కట్టేవారు. చూసిన ఏ నాటకాలలోను అది సరిగా పని చెయ్యగా చూడలేదు.దాంతో నాటకం ట్రూపులో ఒకడు స్టేజి ఎక్కి ఈమూల నుంచి ఆ మూలకు చేత్తోనే తెరను లాగేవాడు. నాటకం మొదలు పెట్టడానికి కొద్ది నిమిషాల ముందుహార్మొనీ వాయించే ఆయనవచ్చేవాడు. తొక్కుడు హార్మొనీ. పెట్టెలోంచి పీకి లేపి క్లిప్పులు పెడితే వాయించడానికివీలుగా తయారయ్యేది. ఆయనకూర్చోడానికి ఓ మడత కుర్చీ. ఇక నాటకంఏదయినా, ఎవరు వేసినా ‘పరా బ్రహ్మ పరమేశ్వర పురుషోత్తమ సదానంద’అనే ప్రార్ధనతో మొదలు పెట్టేవారు. ఇది రాసిన మహాను భావుడెవడో ఎవరికీ తెలియదు. ఎంతో మందిని అడిగినా లాభంలేకపోయింది. ఆమధ్యన ఓ అష్టావధానం లో కూడా ఈప్రశ్నవేసారు. సమాధానం ఏమి వచ్చిందో గుర్తు లేదు. ఎవరికయినా తెలిస్తే తెలిస్తే చెప్పండి. రెండు మూడు నిమిషాల ప్రార్ధన తర్వాత, ‘శ్రీకృష్ణ పరమాత్మకీ జై!’ అంటూ నాటకం ఆడేవాళ్ళ సమాజం పేరు చెప్పుకునిదానికి కూడా జై కొట్టే వారు. ప్రార్ధన సమయానికి కొందరు వేషాలు పూర్తిగా వేసుకుని, మరికొందరు సగం వేషాలతోనో,లేదా లుంగీ పంచెలతోనొ పాడేవారు. ఇంత ముద్దహారతి కర్పూరం వెలిగించి. పాడడం అవగానే ఓ కొబ్బరికాయ స్టేజి మీద గట్టిగాకొట్టేవారు. అప్పడప్పుడు సగం చిప్ప యెగిరి వెళ్లి జనంలో పడేది. ఈ తెరవెనకభాగోతం అంతా మసగ మసగ్గా బయట ప్రేక్షకులకు కనపడుతూనే వుండేది. బెజవాడ ఏలూరు రోడ్సెంటర్లో ‘రామకృష్ణ మైక్ సర్వీసు’ అని వుండేది. ఆయన దగ్గర మంచి మైకులు ఉండేవి. వాటిని ష్యూర్ మైకులు అనేవాళ్ళు. బాగా లాగుతాయని చెప్పుకునేవాళ్ళు. అంటే ఎంతో దూరంవరకు వినబడతాయన్న మాట, ఇబ్బంది పెట్టకుండా. కరపత్రాల్లో కూడా వేసుకొనే వారు,పలానా వారిదే మైక్ సెట్ల సప్లయి అని.

బెజవాడలో ఇప్పటి నవరంగ్థియేటర్ని 1960 – 1970 మధ్య షహెన్ షా మహల్ అనే వారు. యాజమాన్యంలో ఏవో గొడవలవల్లఅప్పట్లో థియేటర్ ని మూసేశారు. దానిని నాటకాలకు వుపయోగించుకునేవారు.అలాగే గాంధీ నగర్ లోని వెలిదండ్ల హనుమంతరాయ గ్రంధాలయంహాలు. అప్పడప్పుడురామ్మోహన్ గ్రంథాలయం పైనవున్నచిన్న హాలు.నాటకాలన్నీ శనివారం నాడే వేసేవారు. తెల్లవార్లు నడుస్తుంది కనుక మర్నాడు ఆదివారం పడుకోవచ్చని కాబోలు. (24-12-2011)

నాటకాలు ఆడొద్దురా........ ఆర్వీవీ కృష్ణారావు, భండారు శ్రీనివాసరావు

2011-12-23T08:58:00.000+05:30

నాటకాలుఆడొద్దురా........ ఆర్వీవీ కృష్ణారావు, భండారు శ్రీనివాసరావు

‘చింతామణి నాటకాన్నినిషేధించాలి లేకపోతే మేమంతాపెద్ద ఉద్యమం చేస్తాము. ఎంతకయినా తెగిస్తాము.’ అంటూ ఈమధ్య జరిగిన ఆర్య వైశ్య మహాసభలో కొందరు వక్తలు సింహ గర్జన చేశారు. ఛానళ్ళు అన్నీవివరంగా కవర్ చేశాయి. ప్రతిగా నాటక సమాజాలకు చెందిన మరికొందరు ఆర్టిస్టులు ‘నాటకం నిషేధిస్తే ఉద్యమం చేస్తాం’అంటూ ఎదురు దాడి ప్రారంభించారు. ఇప్పటికే ఆదరణ కరువై కళాకారులు వీధిన పడ్డారు. ఇప్పుడీ ఆందోళనలపుణ్యమా అని నిజంగానే వీధికెక్కే పరిస్తితి. ‘కొద్దో గొప్పో ఉపాధి కల్పిస్తున్ననాటకాన్ని నిషేధిస్తే ఎలా’ అన్నది వారి బాధ. ‘చింతామణి నాటకంలో మా కులం వారినిహేళన చేస్తున్నారు. ఇన్నాళ్ళు ఎలాగో ఓపికపట్టి భరించాము. ఇక వూరుకోమ’న్నది ఆర్య వైశ్యప్రతినిధుల ఆవేదన. ఉభయులదీ కరక్టే. ఇరుపక్షాల వాదంలో సహేతుకత లేకపోలేదు.

ఇదిలావుంటే మరోపక్క హైదరాబాదు చిక్కడపల్లి త్యాగరాజ గానసభలో దాదాపు వారానికి ఒక రోజయినాఏదో ఒక నాటకం వేస్తుంటారు. ఈవిధంగా రంగస్తల రంగానికి గానసభ చేస్తున్న సేవ మెచ్చుకోతగ్గదే. కాకపొతే నాటకానికి ముందు ఏదోఒక సభ పెట్టి వక్తల ప్రసంగాలతో, ముఖ్య అతిధుల అభిభాషణలతో ప్రేక్షకుల ఓర్పునుపరీక్షిస్తుంటారన్న అపప్రధ వుంది. ఓ పక్క ‘నాటకంఎప్పుడు మొదలవుతుందా’ అని ప్రేక్షకుల ఎదురు చూపులు చూస్తుంటే, మరోపక్క ఇవేమీ పట్టించుకోకుండా సుదీర్ఘంగా సాగే సభలోపాల్గొనే వక్తలు ‘నాటకానికి పూర్వ వైభవంతేవాలంటూ’ అంటూ దీర్ఘోపన్యాసాలు దంచుతుంటారు.వారు కోరుకునే పూర్వవైభవం ఎప్పుడూవస్తుందో తెలియని నాటకాభిమానులు అప్పటికే చాలా పొద్దుపోయిందనుకుని నిట్టూర్పులువిడుస్తూ బయటకు జారుకుంటూ వుంటారు. ఇక ఆడిటోరియంలో మిగిలేవారు పల్చబడుతుంటారు.

శ్రీ కె.వి.రమణాచారి

‘ఈ నాటకాలుచాలు. వాటిని కట్టిపెట్టు’ అని చాలా సార్లు నిజజీవితంలో అనుకుంటూ వుండడం కద్దు. నిజంగాజరుగుతున్నది కూడా అదే. నాటకానికి పూర్వ వైభవం మాటలతో రాదు. అలాగని చేతలు కూడా పని చెయ్యడం లేదు. పదేళ్ళ క్రితం కే.వీ. రమణాచారి గారు ( (సీనియర్ ఐ.ఏ.ఎస్. అధికారి, రెవెన్యూశాఖ ప్రిన్సిపల్ కార్యదర్శిగా మొన్నీమధ్యనే స్వచ్చందంగా పదవీ విరమణచేశారు) ‘రసరంజని’ సంస్త ద్వారా ‘నాటకానికిప్రాణం పొయ్యాలి’ అని నానా తంటాలుపడ్డారు. బోల్డంత ఖర్చు పెట్టారు. విసుగెత్తి మానేశారు.

‘కావ్యేషు నాటకం రమ్యం’ అన్నాడుకాళిదాసు. తెలుగు వారికి పద్య నాటకాలు ఎంతో ఇష్టం. ఎనభయ్యో దశకంలో కూడా నాటకాలుబాగా చూసే వారు. ‘ఉద్యోగవిజయాలు’ నాటకంలో ‘చెల్లియో చెల్లకో’, ‘జెండాపై కపిరాజు’ ‘అలుగుటయే యెరుంగని’ పద్యాలు కంఠతా రానివారు, అవి తెలియని వారు తెలుగునాట అరుదు. పొద్దున్నే చద్దన్నం తిని, గొడ్లను మేపు కోవడానికి వెళ్ళిన పాలేర్లు, పశువులు మేస్తూ వుంటే చెట్టుకింద పడుకొని ఈపద్యాలు పాడుకొంటూ, రాగాలు తీస్తూ రోజంతాహుషారుగా గడిపేవారు. అలా గాలివాటంగా పద్యాలు పాడేవారే తదనంతర కాలంలో రంగస్థల నటులుగా మారిన దృష్ట్యాంతాలుకూడా వున్నాయి.

పాత రోజుల్లో నాటకం పోష్టరు

‘పౌరాణిక నాటకాలు అంటే చెవికోసుకొంటాము’ అనేవాళ్ళు ఇరవయి ఏళ్ళ క్రితందాకా. ఇది పూర్తిగా నిజం. ఆ నాటకాల్లో పాత్రధారి ఎలా వున్నా పద్యం పాడడానికే ప్రాధాన్యం. ఎంత రాగం తీస్తే అంతగా తలలూపేవాళ్ళు. ‘ఒన్స్ మోర్’ అనేఇంగ్లీష్ మాట నిరక్షరాస్యులకు కూడా తెలుసు. ఓ పద్యంపాడగానే ‘ఒన్స్ మోర్’ అని అరిచే వారు. ఆ పద్యంమళ్ళీ పాడే వరకు నాటకాన్ని ముందుకు సాగనిచ్చేవారు కాదు. ఓ సీన్లో పద్యం పాడిన తర్వాత ఆ పాత్రధారి పాత్రోచితంగా కింద పడిపోవాల్సిన సందర్భంలో కూడాప్రేక్షకులు ఎవరయినా ‘ఒన్స్ మోర్’ అంటే చాలుఅతగాడు మళ్ళీ లేచి నిలబడి పద్యం పాడి రాగం తీసి మళ్ళీ పడిపోయేవాడు. ఔచిత్యమా కాదా అనేది అక్కడ అనవసరం. అలా సాగేవి నాటకాలు. జనం విరగబడి చూసేవారు. ఊళ్ళల్లో, ఉత్సవాలు అవీ జరిగినప్పుడు ‘టికెట్ నాటకాలు’ఆడేవారు. ‘ఫలానా హాలులోనో లేక ఫలానా వారి దొడ్లోనో’ అని కర పత్రాలు వేసే వారు.ఒకళ్ళవో ఇద్దరివో నటుల ఫోటోలు కూడా ఉండేవి, పాంఫ్లెట్ చివర్లో రేట్లు ఉండేవి. రిజర్వుడు, కుర్చీ, బెంచీ, నేల ఇలా విడివిడిగా టిక్కెట్లు వుండేవి. మహా అయితే టికెట్ ఖరీదు రూపాయి,అర్ధ, పావలా అలా వుండేది. ‘ప్యాట్రన్ టిక్కెట్లు కలవు’ అని రాసే వారు. ‘స్త్రీలకుప్రత్యేక స్థలం. ఆలసించిన ఆశాభంగం, షరా మామూలే! త్వరపడండి. ముందుగా టిక్కెట్లురిజర్వ్ చేసుకోండి! ఏ కారణం చేతనయినా ప్రదర్శన నిలిపివేసినయెడల టికెట్ డబ్బు వాపసుఇవ్వబడదు’ ఇలా ఏవేవో రాసేవారు. (23-12-2011)

ఎన్టీఆర్ కి ఫైళ్ళు చూడడం అంటే ఇష్టం వుండేది కాదు

2011-12-22T09:36:00.000+05:30

ఎన్టీఆర్ కి ఫైళ్ళు చూడడంఅంటే ఇష్టం వుండేది కాదు

(మాజీ డీజీపీ హెచ్.జె.దొర రాసిన ‘ఎన్టీఆర్ తో నేను అనే పుస్తకం నుంచి)

స్పెషల్ టీ పట్రా !

“ఎన్టీఆర్ ఆఫీసుఫైళ్ళు చూస్తున్నారంటే అదొక అష్టావధానమే. రాఘవేంద్రరావు టూకీగా విషయం చెప్పి ఫైల్ఆయన చేతికి ఇచ్చేవారు. ఆయన సంతకం పెట్టేవారు. ఇంతలో నేనో, మరొకరో వచ్చేవారు. ఆయన ‘ఈపూటకి ఫైల్స్ చాలండీ!’ అంటూ వంటవాడిని పిలిచి ‘స్పెషల్ గా టీ చేసి పట్రా!’ అని పురమాయించేవారు. అంతే! ఫైళ్ళు చూసే

కార్యక్రమం అర్ధాంతరంగా నిలిచిపోయేది. అసలువిషయం ఫైల్స్ చూడడం అంత ఇష్టం వుండేది కాదు....

”

“....బెజవాడలోటీడీపీ మహానాడు జరిగిన ప్రదేశంలోనే ‘కాపు నాడు’ నిర్వహించాలని కాపు సంఘం నేతలునిర్ణయించారు. కాపునాడు జరిగే ప్రదేశానికి నేను ఒక సాధారణ పౌరుడిగా వెళ్లాను. జనంపెద్ద సంఖ్యలో వచ్చారు. వంగవీటి రంగా జైల్లో వున్నందున రాలేదు. ఆయన భార్యరత్నకుమారి వచ్చారు. కాపునాడు విశేషాలను, నాయకులు చేసిన హెచ్చరికలను హైదరాబాదురాగానే ముఖ్యమంత్రికి వివరించాను....

“.....ఆ రోజుల్లోబెజవాడలో కమ్యూనిష్టుల ప్రాబల్యం ఎక్కువగా వుండేది. విశాలాంధ్ర పేపర్ కూడా ఇక్కడే,కమ్యూనిష్టులు చెప్పిందే ఇక్కడ వేదం. కమ్యూనిష్టుల్ని ఎదుర్కోవాలంటే బలమయిన ఓప్రత్యామ్నాయం కావాలి. అలా ఆలోచించేవారు వన్ టౌన్ వ్యాపారులు.....

“.....వంగవీటి మోహనరంగా అన్న రాధాకృష్ణ

టాక్సీ డ్రైవర్ల అసోసియేషన్ లో వుండేవాడు. విజయవాడ నుంచినలుగురయిదుగురు పాసింజర్లను ఎక్కించుకుని టాక్సీలు హైదరాబాదు పోతుండేవి. చొరవగలవాడుకావడంవల్ల త్వరలోనే అతను టాక్సీ డ్రైవర్ల సంఘం అధ్యక్షుడు కాగలిగాడు. నెహ్రూ అన్నగాంధీ కూడా అప్పట్లో రాదా దగ్గర పనిచేసేవాడు. యూనియన్ వ్యవహారాలే తప్ప కులాలగొడవలు లేవు.......

“.......’ రాధఒకసారి రాష్ట్ర మంత్రి మండలి వెంకట కృష్ణారావును కలుసుకుని రాజకీయాల్లో ఎంట్రీఇప్పించమని అడిగాడు. విషయం తెలుసుకున్నఅప్పటి ముఖ్యమంత్రి జలగం వెంగళ రావు గట్టిగా వ్యతిరేకించారు. సంఘ వ్యతిరేకశక్తుల్ని రాజకీయాల్లోకి రప్పిస్తే వాటిని కూడా కలుషితం చేస్తారని స్తానికనాయకులను కోపడ్డారు.....

“ విజయవాడలోనిరాహార దీక్షలో వున్న వంగవీటి రంగా హత్యానంతరం కోస్తాలోని చాలా జిల్లాల్లో దాడులు,ప్రతి దాడులు మొదలయ్యాయి. అనేక పట్టణాల్లోకర్ఫ్యూ కొనసాగుతోంది. బాధితులను ఓదార్చేందుకు ఎన్టీఆర్ విజయవాడ పయనమయ్యారు. రంగాభార్య రత్నకుమారిని కలిసి పరామర్శించడానికి వెళ్లారు. ఇంటి ముందు కారు ఆగింది. రంగా అభిమానులు అడ్డుకున్నారు. ఇక లాభం లేదనుకున్న ఎన్టీఆర్ కిందకు దిగి రంగా ఇంటివైపు చూస్తూ నమస్కరింఛి తిరిగి వచ్చేశారు.........

“1989, ఫిబ్రవరి ఎనిమిదో తేదీన ముఖ్యమంత్రి నివాసంలో మంత్రి మండలి సమావేశంజరిగింది. బడ్జెట్ లీక్ అయిందని, దీనికి బాధ్యత వహిస్తూ మంత్రులందరూ రాజీనామాచేయాలని ఎన్టీఆర్ బాంబు లాంటి ప్రకటన చేశారు. రాజీనామాలు స్వీకరించడం గవర్నర్ఆమోదించడం జరిగిపోయాయి. అదే రోజు డీజీపీ పీ.ఎస్. రామ్మోహన్ రావును ఆ స్తానం నుంచి మార్చారు. ఈపరిస్తితి ఎదురు కాకూడదనే ఆయన ముందుగానే సెలవులో వెళ్ళిపోయారు.....

“అంతా కొత్తవారితోఆ తరువాత కొత్త మంత్రివర్గాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. వారెవరన్నది చివరి దాకాసస్పెన్స్. చివరికి పార్టీ ప్రధాన కార్యదర్శిగా, రెండవ స్తానంలో వున్న చంద్రబాబునాయుడు దగ్గర కూడా విషయం దాచారు.

“.....ఎమ్మెల్యేలంతావిస్తు పోయారు. పార్టీ శ్రేణులన్నీ కలవరపడ్డాయి. (అయినా ఎన్టీఆర్ తొణకలేదు.ఎందుకంటె) ఆత్మ విశ్వాసానికి ప్రతీక ఎన్టీఆర్. తనపై రాళ్ళ వర్షం కురుస్తున్నాఏరుకుని వాటితో దుర్గం నిర్మించుకోగల ధీశాలి ఆయన......

(22-12-2011)